Γ. Στουρνάρας: Έχουμε υπερβάλλουσα ζήτηση που ενισχύει τον πληθωρισμό

Το χειρότερο είναι να αφήσουμε να ξεφύγει ο πληθωρισμός, τονίζει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Γιάννης Στουρνάρας αναφερόμενος στο τελευταίο ράλι των τιμών σε Ευρώπη και Ελλάδα λόγω της ενεργειακής κρίσης που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

"Αυτό είναι που θα χτυπήσει τον ευάλωτο πολίτη, διότι ο πλούσιος δεν έχει ανάγκη, έτσι δεν είναι; Ο φτωχός έχει ανάγκη. Άρα, λοιπόν, η κεντρική τράπεζα... προστατεύει τον λαό με την πολιτική της", σημειώνει σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Κανάλι της Βουλής και στην εκπομπή "Βουλής Βήμα" με τη δημοσιογράφο Αλεξία Κουλούρη. 

Ο διοικητής της ΤτΕ επισημαίνει παράλληλα ότι με βάση τα στοιχεία του Αυγούστο, ο ελληνικός πληθωρισμός είναι μέσα στους πέντε έξι μεγαλύτερους στην ζώνη του ευρώ, στο 3,8%. 

"Ο πληθωρισμός του Αυγούστου είναι από τους ψηλότερους, αλλά κοιτάξτε να δείτε, η ελληνική οικονομία, μην ξεχνάτε ότι αναπτύσσεται πολύ γρηγορότερα από την υπόλοιπη Ευρώπη", αναφέρει. 

Όπως εξηγεί, ο πληθωρισμός έχει ενισχυθεί σε παγκόσμιο επίπεδο, για λόγους "που είναι, δεν είναι εγχώριοι λόγοι. Δηλαδή και η στενότητα της ενεργειακής προσφοράς, αλλά και η αύξηση της ζήτησης παγκόσμια είναι διεθνή φαινόμενα και δεν έχουν να κάνουν με την Ελλάδα".

"Ο λόγος που στην Ελλάδα είναι ψηλότερος από την υπόλοιπη Ευρώπη, να πάρουμε τον ετήσιο πληθωρισμό τον Αύγουστο, που ήταν 3,2% στην Ευρώπη και 3,8% σε εμάς. Αυτό το 0,6% που διαφέρουμε οφείλεται, κατά την άποψή μας στην Τράπεζα της Ελλάδος, κυρίως στο ότι στην Ελλάδα έχουμε υπερβάλλουσα ζήτηση. Δηλαδή έχουμε ζήτηση που ξεπερνάει την προσφορά, την παραγωγική ικανότητα της χώρας. Γιατί; Για παράδειγμα, γιατί έχουμε πάρα πολύ ισχυρό τουρισμό. Δηλαδή σε μια χώρα 10 εκατομμυρίων κατοίκων, το μισό χρόνο έχουμε 40 εκατομμύρια πληθυσμό", προσθέτει. 

Υπογραμμίζει ταυτόχρονα την αξία της  δημοσιονομικής σύνεσης, προειδοποιώντας ότι χωρίς σύνεση στα δημοσιονομικά, "θα ανέβουν τα επιτόκια πάλι, θα χάσουμε τις αναβαθμίσεις που έχουμε, θα γίνουν υποβαθμίσεις, τα ελληνικά ομόλογα θα τιμολογούνται διαφορετικά, με μεγαλύτερα επιτόκια". 

Σε αυτό το πλαίσιο τονίζει την ανάγκη να συνεχιστεί η υπεύθυνη δημοσιονομική πολιτική και να επιταχυνθούν οι μεταρρυθμίσεις, ειδικά στους θεσμούς.

Συνέντευξη του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα στο Κανάλι της Βουλής και στην εκπομπή "Βουλής Βήμα" με τη δημοσιογράφο Αλεξία Κουλούρη 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Κυρίες και κύριοι, χαίρετε. Απόψε η τηλεόραση της Βουλής των Ελλήνων έχει τη χαρά να συναντά τον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, τον κύριο Γιάννη Στουρνάρα, εδώ στο εμβληματικό γραφείο του, στο κεντρικό κτίριο και ιστορικό κτίριο της Τράπεζας της Ελλάδος, ένα αρχιτεκτονικό ορόσημο που μετρά περίπου έναν αιώνα ζωής. 

Κύριε Διοικητά, κύριε Στουρνάρα, σας ευχαριστώ που μας φιλοξενείτε.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Μεγάλη μου χαρά και τιμή να δίνω συνέντευξη στο κανάλι της Βουλής.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Δώδεκα χρόνια θητείας, έχετε μπει στον 13ο χρόνο. Τι κάνει ο κεντρικός τραπεζίτης της χώρας; Ποια είναι η ρουτίνα του αυτά τα 13 χρόνια;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Εννοείτε τι κάνει η κεντρική τράπεζα ή ο κεντρικός τραπεζίτης;

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Και ο κεντρικός τραπεζίτης. Ποια είναι η καθημερινότητά σας;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Καταρχάς θα σας πω ότι οι κεντρικές τράπεζες δεν είναι εμπορικές τράπεζες. Είναι οι τράπεζες που εκδίδουν το χρήμα, το ευρώ στη συγκεκριμένη περίπτωση. Εμείς τώρα είμαστε πλέον μέσα στο ευρώ, είμαστε μέλη του Ευρωσυστήματος. Οι αποφάσεις του πόσα ευρώ τυπώνονται, να το πω έτσι, λαμβάνονται από το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, όπου όλοι συμμετέχουμε, όλες οι χώρες μέλη που απαρτίζουν την ευρωζώνη συμμετέχουμε. Άρα, η πρώτη δραστηριότητα ενός κεντρικού τραπεζίτη είναι η έκδοση νομίσματος. 

Η δεύτερη δραστηριότητα είναι να εποπτεύει το τραπεζικό σύστημα. Τώρα, έχουμε χωρίσει λίγο τα τσανάκια μας. Η εποπτεία ναι μεν ανήκει στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αλλά την έχουμε χωρίσει στον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό, στον SSM. Έχουμε αυτό που λέμε κινεζικά τείχη, Chinese walls. Οι Διοικητές δεν ασχολούμαστε άμεσα με την εποπτεία. Ένας Υποδιοικητής σε κάθε τράπεζα, στη συγκεκριμένη περίπτωση εμάς εδώ, είναι η κυρία Παπακωνσταντίνου, υπεύθυνη για τον SSM. Η ίδια είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του SSM, όχι βεβαίως ότι δεν συνεννοούμαστε, αλλά υπάρχει αυτό που λέμε: οι αποφάσεις λαμβάνονται από τον SSM και μετά μόνο με γραπτή διαδικασία έρχονται στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Αλλά εμείς πάντα κάνουμε αυτό που ο SSM εισηγείται στο θέμα της εποπτείας των τραπεζών.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Μάλιστα. Πόσο συχνές είναι οι επαφές σας με την Christine Lagarde, που είναι η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ή με τους τραπεζίτες άλλων χωρών της ευρωζώνης; Ανταλλάσσετε τηλεφωνήματα, απόψεις;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Πάρα πολύ συχνές. Καταρχάς, πηγαίνουμε στη Φρανκφούρτη περίπου μία, ή και δύο φορές τον μήνα. Παλιότερα περισσότερο. Τώρα χρησιμοποιούμε τηλεδιασκέψεις αρκετές φορές. Έχουν μειωθεί κάπως τα ταξίδια, αλλά η επαφή είναι πάρα πολύ συχνή. Μία ή δύο φορές τον μήνα και πάρα πολλά τηλέφωνα και πάρα πολλές τηλεδιασκέψεις μεταξύ των φυσικών συναντήσεων. 

Άρα, λοιπόν, η πρώτη δουλειά της κεντρικής τράπεζας είναι η έκδοση χρήματος, του ευρώ εν προκειμένω περιπτώσει. Σε λίγο θα βγάλουμε και το ψηφιακό ευρώ, και έχει και τη σημασία του αυτό που σας λέω. 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Γιατί έχει τη σημασία του το ψηφιακό ευρώ;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Διότι εάν δεν βγάλουμε ψηφιακό ευρώ, τότε μια κατηγορία του πληθυσμού, και κυρίως οι νέοι, θα χρησιμοποιούν άλλα ψηφιακά νομίσματα, όπως είναι κρυπτονομίσματα, όπως είναι τα stablecoins. Δεν το θέλουμε αυτό. 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Είναι σαν θεσμικό αντίβαρο;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Δεν θέλουμε το χρήμα της Κεντρικής Τράπεζας να ιδιωτικοποιηθεί. Σήμερα το ψηφιακό ευρώ είναι cash, είναι δηλαδή μετρητά, αλλά σε ηλεκτρονική μορφή που μπορούμε να το έχουμε στο κινητό μας τηλέφωνο και να κάνουμε πληρωμές. Απλώς συμπληρώνει. Δεν υποκαθιστά.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Συμπληρώνει γιατί ήδη με τις κάρτες, οι οποίες είναι στα κινητά μας τηλέφωνα, μπορούμε και κάνουμε συναλλαγές.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Όχι, όχι, μην το μπερδέψετε. Το ψηφιακό ευρώ είναι μετρητό. Οι κάρτες δεν είναι μετρητά. Το ψηφιακό ευρώ, λοιπόν, είναι μετρητό. Είναι χρήμα κεντρικής τράπεζας. Είναι αυτό που θα συνδέει ξανά την κεντρική τράπεζα με ηλεκτρονικό τρόπο με τον κόσμο.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Αυτή είναι η πρόκληση, η άμεση, για την Τράπεζα της Ελλάδος;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Μία από τις προκλήσεις. 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Η άλλη;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Είναι πολλές αυτήν τη στιγμή. Να σας πω όμως τι άλλο κάνουμε. Πρώτα εκδίδουμε χρήμα, κατόπιν εποπτεύουμε τράπεζες, μετά συστήματα πληρωμών, εκεί μπαίνει και το ψηφιακό ευρώ. Αυτήν τη στιγμή διασυνδέεται το χρήμα της κεντρικής τράπεζας και αυτό είναι μία από τις προκλήσεις που λέτε. Γίνεται token, μπαίνει σε μια φόρμουλα επάνω, και το χρήμα της κεντρικής τράπεζας θα συνδέει καταθέσεις, ομόλογα... 

Αυτήν τη στιγμή προσπαθούμε να ενδυναμώσουμε, λοιπόν, το ρόλο του χρήματος των κεντρικών τραπεζών, χρησιμοποιώντας νέες τεχνολογίες. Αυτό που λέμε το κατανεμημένο καθολικό, το DLT technology.

Συγγνώμη που χρησιμοποιώ αγγλικούς όρους, αλλά δεν έχουν μεταφραστεί ακόμα στα ελληνικά. Tokenization είναι σαν μια ταυτότητα χρήματος, μη φυσική, ηλεκτρονική. Ή ηλεκτρονικό ομόλογο, ηλεκτρονική μετοχή. Αυτό θα είναι πλέον η νέα εποχή στις χρηματοοικονομικές συναλλαγές. Δεν θα είναι σε φυσική μορφή, θα είναι όλα σε ηλεκτρονική μορφή.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Πώς μπορεί να το καταλάβει αυτό ένας άνθρωπος καθημερινός, μιας ηλικίας που δεν είναι και τόσο εξοικειωμένος; Και πόσο κοντά είστε σε αυτούς τους ανθρώπους που λένε για τον κεντρικό τραπεζίτη ότι είναι κάπως απομακρυσμένος, όχι για εσάς προσωπικά, γενικότερα, ότι ανήκει σε μια ελίτ; Αισθάνεστε κοντά στον κόσμο;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Εγώ αισθάνομαι πάρα πολύ κοντά στον κόσμο. Καταρχάς, οι κεντρικοί τραπεζίτες σήμερα δεν είναι όπως ήταν παλιά. Παλιότερα μπορούσατε να πείτε ότι ήταν κάπως πιο απρόσιτοι, δεν θέλανε να μιλάνε πολύ. Τώρα είναι ακριβώς το αντίθετο. Αυτή τη στιγμή οι αποφάσεις που έχουμε πάρει είναι ότι πρέπει να εξηγούμε στον κόσμο την κάθε λεπτομέρεια, την κάθε απόφαση που παίρνουμε. Βλέπετε, γίνονται συνεντεύξεις, είτε στη Φρανκφούρτη είτε στις πρωτεύουσες. Όλοι μιλάμε και εξηγούμε ακριβώς στον κόσμο τι κάνουμε και τη σημασία που έχουν οι αποφάσεις νομισματικής πολιτικής.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Θα λέγατε ότι η κυρία Lagarde είναι μια εξωστρεφής τραπεζίτης;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Βεβαίως, είναι πολύ εξωστρεφής η κυρία Lagarde και μας έχει συμβουλεύσει να είμαστε κι εμείς εξωστρεφείς και να μιλάμε, να εκλαϊκεύουμε τη νομισματική πολιτική, τις αποφάσεις μας. Σήμερα οι κεντρικές τράπεζες, όπως είπα, κάνουν πολλά πράγματα. Είναι τα συστήματα πληρωμών…

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Είναι πολλές οι αρμοδιότητες που υπάρχουν στις κεντρικές τράπεζες.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Βεβαίως. Έχουμε τεράστια τμήματα, έχουμε διευθύνσεις μελετών. Οι πιο αντικειμενικές μελέτες που βγαίνουν στον κόσμο σήμερα, είναι των κεντρικών τραπεζών, διότι δεν υπάρχει κάποια ατζέντα πίσω από τις μελέτες αυτές.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Εσείς μιλάτε για αντικειμενικές μελέτες. Κάποιοι μιλούν για θεωρίες συνωμοσίας γύρω από τις κεντρικές τράπεζες γενικότερα. 

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Δηλαδή τι συνωμοσίες;

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Διάφορες θεωρίες συνωμοσίας για το ποιους εξυπηρετούν, ποια συμφέροντα εξυπηρετούν, ποιοι είναι πίσω από αυτές...

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Εξυπηρετούν το λαό. Οι κεντρικές τράπεζες είναι εδώ ακριβώς για να διασφαλίζουν την εμπιστοσύνη στο χρήμα, την εμπιστοσύνη στις συναλλαγές. Δεν μεγιστοποιούν κέρδη οι κεντρικές τράπεζες. Είναι λάθος. Δεν είμαστε εμπορικές τράπεζες. Εμείς ό,τι κέρδη βγάζουμε, ή και ζημίες καμιά φορά, είναι αποτέλεσμα αποφάσεων νομισματικής πολιτικής, δηλαδή το να κρατήσουμε τον πληθωρισμό στο 2%. Αυτή είναι η βασική μας απόφαση σήμερα. Είναι ο βασικός μας στόχος, είναι ο κυρίαρχος στόχος, πάνω απ' όλα, στην Ευρώπη, γιατί στην Αμερική είναι και η ανεργία. 

Στην Ευρώπη όμως, και σωστά, είναι μόνο το 2% του πληθωρισμού, διότι επειδή είμαστε πολλές χώρες με διαφορετικά χαρακτηριστικά …

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Πρέπει να υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Η ανεργία είναι καλύτερα να αντιμετωπιστεί από τις εθνικές κυβερνήσεις. Και οι κεντρικές τράπεζες, βεβαίως, συμβάλλουν και στη μείωση.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Με ποιον τρόπο όμως κ. Διοικητά να γίνει αυτό το 2% στον πληθωρισμό; Γιατί έχουμε και διαρκείς αυξήσεις των επιτοκίων. Και τι επιπτώσεις έχουν αυτές οι αυξήσεις;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Το βασικό μας εργαλείο σήμερα είναι το επιτόκιο της κεντρικής τράπεζας. Αυτό, σήμερα ειδικά που μιλάμε, είναι το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων από τις εμπορικές τράπεζες. Στις κεντρικές τράπεζες δεν μπορούν να καταθέσουν χρήματα ιδιώτες. Μόνο τράπεζες καταθέτουν χρήματα, εμπορικές τράπεζες και κυβερνήσεις, κράτη δηλαδή, όχι όμως ιδιώτες. 

Άρα, λοιπόν, σήμερα το επιτόκιο αυτό αποδοχής καταθέσεων, το DFR ονομάζεται, Deposit Facility Rate, το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων δηλαδή, μεταφράζω, είναι αυτό το οποίο σήμερα, σε συνθήκες αρκετά μεγάλης ρευστότητας, γιατί αν δεν είχαμε μεγάλη ρευστότητα και είχαμε στενότητα, θα ήταν άλλο εργαλείο, άλλο επιτόκιο. Σήμερα όμως που έχουμε μεγάλη ρευστότητα, ας το πω έτσι, άφθονη ρευστότητα το ονομάζουμε, ample liquidity, είναι το επιτόκιο αυτό. 

Αυτό το επιτόκιο αποφασίζουμε κάθε φορά που πάμε στη Φρανκφούρτη, όταν έχουμε συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Πόσο θα αυξηθεί. Έχουμε ήδη δύο αυξήσεις.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Ακριβώς, αν κάνουμε αύξηση...

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Και αναμένεται και τρίτη. Εσείς καλέσατε την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να μην σπεύσει σε αποφάσεις. 

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Είπα να είμαστε προσεκτικοί. Βεβαίως, πολύ σωστά το είδατε.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Το είδα λοιπόν και ήθελα να σας ρωτήσω: η αύξηση του επιτοκίου δεν επηρεάζει και τον δανεισμό; 

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Βεβαίως. Τον επηρεάζει τον δανεισμό. 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Και τι σημαίνει αυτό για τα κόκκινα δάνεια που ήδη υπάρχουν και για την πιθανότητα να δημιουργηθούν καινούργια κόκκινα δάνεια και την απομάκρυνση του πολίτη από τη δυνατότητα να αποκτήσει στέγη; Σας κάνω μια σύνδεση συνολική.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Κάνατε πολύ σωστά που με ρωτάτε. Γι' αυτό και έχουν πολύ μεγάλη σημασία οι προτεραιότητες. Η μεγάλη προτεραιότητα για μια κεντρική τράπεζα είναι ο πληθωρισμός. Σήμερα θα μου πείτε, λένε πολλοί, μα ο πληθωρισμός δεν δημιουργείται από υπερβάλλουσα ζήτηση. Δημιουργείται λόγω της ενεργειακής κρίσης, λόγω της στενότητας προσφοράς ενεργειακών προϊόντων, κυρίως λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, αλλά και του πολέμου στην Ουκρανία. Και τα δύο έχουν δημιουργήσει θέμα. Όλα είναι σχετικά, βέβαια, στα οικονομικά, διότι πρώτον, δεν είναι μόνο οι συνθήκες προσφοράς σήμερα που καθορίζουν τον πληθωρισμό. Έχουμε και συνθήκες ζήτησης. Πολλές χώρες έχουν ξεφύγει λίγο στα δημοσιονομικά. 

Επίσης, έχουμε πολύ μεγάλες επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη. Άρα έχουμε και αιτίες προσφοράς που έχουν να κάνουν με την ενέργεια, αλλά και αιτίες ζήτησης που έχουν να κάνουν με τις επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα σε τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και δημοσιονομική επέκταση σε αρκετές χώρες στον κόσμο. Άρα είναι αρκετά πολύπλοκο το θέμα του πληθωρισμού σήμερα.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Με την Ελλάδα όμως τι γίνεται;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ:  Γιατί όμως θέλουμε; Πες ότι ήταν μόνο από την πλευρά της προσφοράς και δεν είχαμε πιέσεις από τη ζήτηση. Δεν θέλουμε να δημιουργηθούν πληθωριστικές προσδοκίες, διότι δυστυχώς έχουμε το παράδειγμα της δεκαετίας του '70, που τότε οι κεντρικές τράπεζες θεώρησαν ότι η τιμή του πετρελαίου είναι θέμα προσφοράς, άρα θα αυτοδιορθωθεί. Όχι, εξαπλώθηκε ο πληθωρισμός, έφτασε στο 20% και τότε διορίστηκε Διοικητής στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών ο Βόλκερ, ο οποίος αύξησε τα επιτόκια πάνω από το 20% για να μπορέσει να τιθασεύσει αυτόν τον πολύ μεγάλο πληθωρισμό που ξεκίνησε από την Αμερική.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Για τα καύσιμα μιλάμε τώρα.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Για τα καύσιμα.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Και εδώ έχουμε παρεμβάσεις στο ζήτημα αυτό. Είχαμε από την κυβέρνηση και θα έχουμε και επανεξέταση της κατάστασης κάθε 15 ημέρες. Σωστά προχωράμε σε αυτό το ζήτημα; Δηλαδή αυτά τα μέτρα αρκούν για να βοηθήσουν την καθημερινότητα των πολιτών; Γιατί σύμφωνα και με την τριμηνιαία έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, έχουμε έναν πληθωρισμό στο 3,7%. Είναι ο υψηλότερος στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αν δεν κάνω λάθος.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Όχι, δεν είναι ο μεγαλύτερος. 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Είμαστε ψηλά όμως. 

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Είμαστε μέσα στους πέντε έξι μεγαλύτερους, 3,8% για την ακρίβεια. Ο πληθωρισμός του Αυγούστου είναι από τους ψηλότερους, αλλά κοιτάξτε να δείτε, η ελληνική οικονομία, μην ξεχνάτε ότι αναπτύσσεται πολύ γρηγορότερα από την υπόλοιπη Ευρώπη. 

Καταρχάς ο πληθωρισμός ανέβηκε παγκόσμια, κυρίως για τους λόγους που ανέφερα πριν, που είναι διεθνείς, δεν είναι εγχώριοι λόγοι. Δηλαδή και η στενότητα ενεργειακής προσφοράς, αλλά και η αύξηση της ζήτησης παγκόσμια είναι διεθνή φαινόμενα και δεν έχουν να κάνουν με την Ελλάδα. Ο λόγος που στην Ελλάδα είναι ψηλότερος από την υπόλοιπη Ευρώπη, να πάρουμε τον ετήσιο πληθωρισμό τον Αύγουστο, που ήταν 3,2% στην Ευρώπη και 3,8% σε εμάς. Αυτό το 0,6% που διαφέρουμε οφείλεται, κατά την άποψή μας στην Τράπεζα της Ελλάδος, κυρίως στο ότι στην Ελλάδα έχουμε υπερβάλλουσα ζήτηση. Δηλαδή έχουμε ζήτηση που ξεπερνάει την προσφορά, την παραγωγική ικανότητα της χώρας. Γιατί; Για παράδειγμα, γιατί έχουμε πάρα πολύ ισχυρό τουρισμό. Δηλαδή σε μια χώρα 10 εκατομμυρίων κατοίκων, το μισό χρόνο έχουμε 40 εκατομμύρια πληθυσμό. 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Γι' αυτό έχουμε και αρκετά αυξημένα έσοδα από τον ΦΠΑ.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Βεβαίως.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Πέρα και από τη φοροδιαφυγή που έχει αντιμετωπιστεί με το πλαστικό χρήμα.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Βεβαίως έχουμε. Αντιμετωπίζεται πολύ σημαντικά με το πλαστικό χρήμα.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Έχουμε όμως και από τον τουρισμό έσοδα.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Βεβαίως έχουμε. Αυτό που θέλω να σας πω όμως είναι, για να επανέλθω στο ερώτημά σας αν αρκούν τα μέτρα. Κοιτάξτε να δείτε, πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη και τις ανάγκες του κόσμου, κυρίως των ευάλωτων συμπολιτών μας, αλλά κυρίως και τις δυνατότητες, τις δημοσιονομικές της οικονομίας. 

Μην ξεχνάτε ότι η Ελλάδα πριν από μερικά χρόνια χρεοκόπησε, θα έλεγα. Δεν χρεοκόπησε τυπικά, διότι ήρθαν από κάτω και μας βάλανε ένα δίχτυ ασφαλείας οι εταίροι μας, κυρίως στην ευρωζώνη, μας δώσανε δάνεια. Έτσι δεν χρεοκοπήσαμε επί της ουσίας τυπικά. Δηλαδή η χρεοκοπία κράτησε μερικά 24ωρα, να το πω έτσι. 

Άρα λοιπόν δεν πρέπει ποτέ να υποπέσουμε στο σφάλμα που είχαμε υποπέσει τότε. Γιατί εμείς, δημοσιονομικά, έχουμε βεβαρημένο παρελθόν. 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Είμαστε όμως σε διαρκή κρίση, κύριε Διοικητά και ο κόσμος καλείται διαρκώς να κάνει υπομονή, γιατί πρέπει να υπάρχει μια δημοσιονομική σύνεση στη διαχείριση.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Αυτό είναι παντού, διότι προσέξτε, αν δεν υπάρξει δημοσιονομική σύνεση, τι θα συμβεί; Θα ανέβουν τα επιτόκια πάλι, θα χάσουμε τις αναβαθμίσεις που έχουμε, θα γίνουν υποβαθμίσεις, τα ελληνικά ομόλογα θα τιμολογούνται διαφορετικά, με μεγαλύτερα επιτόκια και ό,τι κερδίσαμε, που έχουμε κερδίσει πολύ σημαντικά από τις αναβαθμίσεις, ακριβώς λόγω της υπεύθυνης δημοσιονομικής πολιτικής, ο κόσμος τα κερδίζει αυτά. 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Εδώ συνέβαλε και η μείωση, η αποπληρωμή των …

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Των χρεών. Βεβαίως.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Του χρέους δηλαδή των δόσεων των πιο ακριβών, ας πούμε. 

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Ακριβώς. Αυτός ήταν ένας από τους κύριους λόγους που υπάρχει αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας. Αλλά να εξηγήσω πώς ο κόσμος επωφελείται από αυτό. Η αναβάθμιση σημαίνει μειωμένα επιτόκια. Δηλαδή, για να πάρετε την εικόνα, αυτά που συγκρίνονται πάντα είναι τα επιτόκια της κάθε χώρας με το επιτόκιο βάσης. Το επιτόκιο βάσης είναι το γερμανικό. Άρα, λοιπόν, η διαφορά λέγεται spread, η διαφορά των επιτοκίων.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Που λέμε αύξηση των spreads, μείωση των spreads.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Βεβαίως. Τα θυμόσαστε από την κρίση, λοιπόν, έτσι; Είδατε; Αυτήν τη στιγμή μόνο από την άνοδο σε επενδυτική βαθμίδα, η μείωση του spread από το γερμανικό πλησιάζει τη μία εκατοστιαία μονάδα, 1% θα λέγαμε. Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, διότι για υπολογίστε λίγο, 1% πάνω σε ένα χρέος 340 δισεκατομμύρια. Για κοιτάξτε πόσο σημαντικό νούμερο είναι. 3,4 δισ.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Είχαμε δύο αναβαθμίσεις, η δεύτερη ΒΒ+ της Scope, αν δεν κάνω λάθος. Πώς μπορούμε να πάμε στην Α κατηγορία;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Συνεχίζοντας την υπεύθυνη δημοσιονομική πολιτική και επιταχύνοντας τις μεταρρυθμίσεις, ειδικά στους θεσμούς. Δηλαδή αυτό που έχει κάνει ο κύριος Φλωρίδης σήμερα, ο Υπουργός Δικαιοσύνης, που έχει μειώσει στο μισό την εκδίκαση μιας υπόθεσης, είτε στο Πρωτοδικείο Αθηνών είτε αλλού, αυτό δεν φαντάζεστε πόσο έχει μετρήσει, διότι αυτό ευνοεί πάρα πολύ αυτό που λέμε το κράτος δικαίου, την ασφάλεια δικαίου, ειδικά για ξένους επενδυτές που βάζουν τα λεφτά τους σε ελληνικά ομόλογα, σε ελληνικές μετοχές, σε ελληνικές επιχειρήσεις.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Οι επισφάλειες για την ελληνική οικονομία ποιες είναι;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Κοιτάξτε, όταν υπάρχει μια παγκόσμια κρίση. ..

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Έχουμε ένα έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο σημειώνεται στις εκθέσεις.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Όταν υπάρχει μια παγκόσμια κρίση, καμία χώρα δεν μπορεί να πει ότι θα βγει αλώβητη από αυτήν τη μεγάλη κρίση. Όμως είμαστε καλύτερα από το παρελθόν, σαφώς, διότι αυτήν τη στιγμή έχουμε αναβαθμίσεις, έχουμε λύσει το πρόβλημα του δημοσίου χρέους με την τεράστια βοήθεια που έχουμε λάβει με πολύ χαμηλά επιτόκια, που σημειώστε είναι η μεγαλύτερη οικονομική βοήθεια που έχει λάβει ποτέ χώρα. Δεν υπάρχει άλλη χώρα στον κόσμο, τουλάχιστον όσο διαβάζω οικονομική ιστορία, που να έχει λάβει τόσο μεγάλη οικονομική βοήθεια με τόσο ευνοϊκούς οικονομικούς όρους. 

Αυτό όμως πρέπει να το προσέξουμε ως κόρη οφθαλμού. Δεν ήταν δώρο σε εμάς, ήταν δώρο στα παιδιά μας, ήταν δώρο στα εγγόνια μας, ήταν δώρο στα δισέγγονά μας. Έχουμε υποχρέωση στις μέλλουσες γενιές. Αυτό το τεράστιο δώρο που λάβαμε με τις θυσίες μας, γιατί οι δικές μας θυσίες ήταν αυτές. Αυτό που λέμε η λιτότητα που έφερε από την άλλη πλευρά αυτήν την τεράστια μεταφορά δανειακών πόρων στην Ελλάδα. 

Και δεν αναφέρομαι τώρα ούτε στο Ταμείο Ανάκαμψης, ομιλώ για τα τρία μνημόνια ….

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Για τον μηχανισμό στήριξης που οδήγησε και στα τρία αυτά μνημόνια. 

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Που έφεραν τεράστια δάνεια ευνοϊκά για την Ελλάδα, που όπως λέω μας λύνουν το πρόβλημα του χρέους για πολλά χρόνια, αρκεί εμείς να προσέξουμε και να είμαστε δημοσιονομικά υπεύθυνοι. Αυτό που θέλω να πω, για να επανέλθω, δεν ξεχνώ το ερώτημά σας, Υπάρχει πραγματικά εδώ πέρα μια λεπτή ισορροπία. Πρέπει να προσέξουμε κυρίως τους ευάλωτους και νομίζω ότι γίνεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στην Ελλάδα σήμερα, αλλά και από την άλλη πλευρά όμως...

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Χάνονται όμως οι αυξήσεις από την ακρίβεια.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Ναι, αλλά αυξάνονται και οι μισθοί όμως. 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Οι όποιες αυξήσεις εννοώ που δίνονται ή όποια στοχευμένα μέτρα...Εξανεμίζονται με έναν τρόπο πολύ γρήγορα.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Σε μέσους όρους. Ο πραγματικός μισθός έχει ανέβει, δηλαδή έχει καλύψει την ακρίβεια. Βεβαίως όμως...

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Και αναμένεται να ξανανέβει.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Βεβαίως. Καλά να είμαστε και να έχουμε υψηλή ανάπτυξη και υψηλή αύξηση της παραγωγικότητας για να μπορούμε να δίνουμε υψηλούς μισθούς. Βεβαίως είμαι γνώστης του γεγονότος ότι πολλοί συμπολίτες μας δεν τα βγάζουν πέρα. Εκεί, λοιπόν, πρέπει η κυβέρνηση να δώσει έμφαση στους ευάλωτους. Αυτούς που δεν τα βγάζουν πέρα. Αυτοί που δεν μπορεί η αύξηση του μισθού τους να καλύψει την ακρίβεια, ή που είναι άνεργοι, για παράδειγμα. 

Άρα, λοιπόν, η κοινωνική πολιτική, η προνοιακή πολιτική πρέπει να στοχεύσει τον ευάλωτο σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες που όλες οι χώρες τις βιώνουμε. Μην ξεχνάτε, δεν είναι ελληνικό πρόβλημα. Είναι παγκόσμιο πρόβλημα. Ούτε είμαστε σε χειρότερη μοίρα για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Σας προβληματίζει το χρέος σε άλλες χώρες της ευρωζώνης; Γιατί και αυτό είναι ένα πρόβλημα. Δεν είμαστε η μοναδική χώρα που έχει χρέος.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Βεβαίως με προβληματίζει.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Είναι και η Ιταλία, είναι και η Γαλλία, είναι και η Ισπανία.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Βεβαίως με προβληματίζει. Εμείς μέχρι τώρα έχουμε το υψηλότερο χρέος, αλλά στο τέλος αυτής της χρονιάς δεν θα έχουμε πια το υψηλότερο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, γιατί έτσι είναι. Γιατί το ΑΕΠ μετράει την ικανότητα να το αποπληρώσεις.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Η διάδοχη κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μπορεί να επηρεάσει την οικονομική πολιτική γενικότερα; Ως προς την Ελλάδα το λέω περισσότερο.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Όχι, διότι τα πράγματα είναι καθορισμένα. Όποιος και να βγει, άλλωστε τα ονόματα που παίζουν είναι συγκεκριμένα. Εκπλήξεις δεν μπορούν να γίνουν, διότι υπάρχει Διοικητικό Συμβούλιο το οποίο κανονίζει τη νομισματική πολιτική. Είμαστε όλοι εμείς, τα μέλη της ευρωζώνης, που καθορίζουμε τη νομισματική πολιτική και δεν πρόκειται να κλέψουμε κάποιον, ή κάποια στην προεδρία που θα αποστεί των σωστών αποφάσεων για τη νομισματική πολιτική. 
Γιατί στην ουσία, κρατώντας τον στόχο στο 2%, τον ευάλωτο πολίτη προστατεύουμε. Μη νομίζετε, είπατε πριν ότι όταν αυξηθούν τα επιτόκια, ναι, σωστό είναι αυτό που λέτε. 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Ότι επηρεάζεται και ο δανεισμός σε ό,τι αφορά και το στεγαστικό. 

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Όμως το χειρότερο από όλα είναι να αφήσουμε να ξεφύγει ο πληθωρισμός. Αυτό είναι που θα χτυπήσει τον ευάλωτο πολίτη, διότι ο πλούσιος δεν έχει ανάγκη, έτσι δεν είναι; Ο φτωχός έχει ανάγκη. Άρα, λοιπόν, η κεντρική τράπεζα, που με ρωτήσατε πριν τι κάνει, προστατεύει τον λαό, που είπα πριν, με την πολιτική της.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Οι κεντρικοί τραπεζίτες όταν ολοκληρώνουν τη θητεία τους...

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Και για να έρθω, με ρωτήσατε ….

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Για το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και για τις θεωρίες συνωμοσίας. 

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Να σας απαντήσω για τη συνωμοσία, γιατί πολλά διαβάζω ότι, ξέρετε, η Τράπεζα της Ελλάδος μαζί με την κεντρική τράπεζα του Βελγίου είναι οι μοναδικές κεντρικές τράπεζες στον κόσμο που για ιστορικούς λόγους είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο. Αλλά μη νομίζετε, οι μέτοχοι είναι άνθρωποι καθημερινοί. Δεν υπάρχει μέσα ούτε Ρότσιλντ, ούτε JP Morgan, ούτε Morgan Stanley, αυτοί που αναφέρει η θεωρία συνωμοσίας. Καλώ όσους πιστεύουν ότι είναι η οικογένεια Ρότσιλντ ο βασικός μέτοχος της Τράπεζας Ελλάδος, να πάνε στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και να ζητήσουν τη λίστα των μετόχων. Είναι δημόσια σε κάθε Γενική Συνέλευση, μοιράζουμε στους μετόχους τη λίστα των μετόχων.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Ποιος τις κυκλοφορεί αυτές τις φήμες;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Δεν μπορώ εγώ να μπω τώρα στο ποιος τρελός και άνους κυκλοφορεί αυτές τις φήμες. Το θέμα είναι ποιοι τον ακούνε όμως.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Τι σκοπιμότητα έχουν όμως; Η αλήθεια είναι ότι ακούει ο κόσμος πολλά από αυτά. Και ποια είναι η σκοπιμότητα;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Να ακούνε την έγκυρη πληροφόρηση και καλώ όποιον πιστεύει ότι υπάρχει κάτι το περίεργο στο μετοχολόγιο της Τράπεζας Ελλάδος, ας πάει στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, είμαστε εισηγμένη εταιρεία, και να πάρει το μετοχολόγιο και να δει ποιοι είναι οι μέτοχοι.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Ήθελα να σας ρωτήσω αν οι κεντρικοί τραπεζίτες, όταν ολοκληρώνουν τη θητεία τους, απελευθερώνονται ως προς τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τα οικονομικά και απελευθερώνονται από το κοστούμι που αναγκαστικά φοράνε σε έναν τέτοιο ρόλο. Για παράδειγμα, στις εκθέσεις τους. Γίνονται πιο αυστηροί; Γίνονται πιο εξωστρεφείς; Λένε περισσότερες αλήθειες, ας το πω έτσι; Και αναφέρομαι και στις εκθέσεις Draghi και στην έκθεση Letta, που ουσιαστικά τονίζουν ότι υπάρχει ανάγκη να τονωθεί η ανταγωνιστικότητα στην ευρωζώνη.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Αυτά που λέει ο Mario Draghi και ο Letta, εμείς, οι κεντρικές τράπεζες, τα λέμε εδώ και πάρα πολύ καιρό. Απλά οι δύο άνθρωποι αυτοί με το κύρος που έχουν, τα μάζεψαν όλα, τα βάλανε σε δύο εκθέσεις περίφημες, οι οποίες αποτελούν το μπούσουλα σήμερα για την Ευρώπη. 

Η μεν έκθεση Letta, να τις αναφέρω χρονικά, πρώτα εμφανίστηκε η έκθεση Letta, που λέει πώς πρέπει να απελευθερώσουμε τις αγορές από τα εμπόδια που υπάρχουν στις συναλλαγές και είναι πάρα πολλά ακόμα, δυστυχώς. Λέμε για τον Πρόεδρο Τραμπ που μας έβαλε δασμούς. Μα τα εμπόδια που έχουμε εμείς μεταξύ μας, οι ευρωπαϊκές χώρες, ισοδυναμούν με πιο ψηλούς δασμούς από ό,τι μας έχει βάλει ο Πρόεδρος Τραμπ. 

Και η έκθεση Draghi που λέει πόσο πρέπει να αυξηθούν οι επενδύσεις, σε ποιους κλάδους να απευθυνθούν, πώς να φτιάξουμε την Ένωση Κεφαλαιαγορών και την Τραπεζική Ένωση, γιατί ακόμα έχουμε κενά σε αυτά. Αυτά είναι πράγματα που η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τα λέει χρόνια τώρα... 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Γίνονται όμως αυτά; 

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Γίνονται, βεβαίως. Προχωρούν.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Αυτό έχει σημασία. Δηλαδή μια έκθεση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Δεν προχωρούν με την ταχύτητα που θα επιθυμούσαμε. Γιατί; Διότι υπάρχουν τόσες χώρες στην Ευρωζώνη, υπάρχουν συμφέροντα. Μη νομίζετε, δεν φταίει η Ευρώπη. Πολλοί κατηγορούν την Ευρώπη, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Όχι. Μην ξεχνάτε, για να γίνει κάτι πρέπει να συμφωνήσουν οι αρχηγοί κρατών, οι χώρες. 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Τα εθνικά κοινοβούλια δηλαδή. 

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Άρα λοιπόν αυτήν τη στιγμή, αν υπάρχει εμπόδιο στο να υλοποιηθούν όλα αυτά που λέει ο Draghi και ο Letta, δεν είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να τα κάνει. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θέλει να τα κάνει. Είναι αντιτιθέμενα συμφέροντα, ίσως θα έλεγα στενά ιδωμένα, διότι αυτές οι δύο εκθέσεις, αν εφαρμοστούν, θα είναι, θα μου επιτρέψετε την έκφραση, θα είναι αμοιβαίως επωφελείς για όλους μας. Θα είναι win-win. Το να κάθεται ο καθένας και να οχυρώνεται πίσω από τα δικά του κακώς εννοούμενα μικροσυμφέροντα, δεν είναι καλό. Εμποδίζουμε την Ευρώπη. 

Θα σας πω ένα παράδειγμα. Πολλοί μεγάλοι ηγέτες επέτρεψαν τη μεταφορά νομισματικής δύναμης από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Φτιάξαμε την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Αυτή ήταν η μεγαλύτερη μεταφορά οικονομικής δύναμης, από τις εθνικές πρωτεύουσες στη Φρανκφούρτη. Έκανε κακό; Έκανε πάρα πολύ καλό. Καλά, σε εμάς δεν το κουβεντιάζω.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Πολλές φορές όμως χρειάζεται να ωριμάσουν οι συνθήκες για να γίνουν πράγματα.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Έτσι.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Αυτό το έχουμε δει στην ιστορία γενικότερα. 

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ:  Άρα σήμερα, παραδειγματιζόμενοι από τους ηγέτες που έφτιαξαν την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τη Συνθήκη του Μάαστριχτ που έφτιαξαν και την κοινή νομισματική πολιτική, ας παραδειγματιστούν και ας ακολουθήσουν το παράδειγμα αυτό και να επιτρέψουν να εφαρμοστούν στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό και οι εκθέσεις Draghi και Letta.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Αναφερθήκατε νωρίτερα στους δασμούς Τραμπ. Μου είπατε έχουμε εμείς περισσότερα εσωτερικά εμπόδια στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Βεβαίως.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Θα ήθελα όμως γενικά την άποψή σας για την οικονομική πολιτική της διακυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ μέχρι σήμερα και αν εκτιμάτε ότι οι ενδιάμεσες εκλογές θα φέρουν εξελίξεις, πριν διεξαχθούν προφανώς, στα στενά του Ορμούζ, που είναι το μεγάλο πρόβλημα που αυτήν τη στιγμή αντιμετωπίζουμε, μαζί με το άλλο μέτωπο, βεβαίως, της Ουκρανίας.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Ως κεντρικός τραπεζίτης δεν μου πέφτει λόγος να σχολιάζω την οικονομική πολιτική κυβερνήσεων. Ως ακαδημαϊκός όμως μπορώ να πω ότι οι δασμοί δεν είναι ποτέ μια σωστή πολιτική. Πάντα υπάρχουν εσωτερικά εργαλεία τα οποία επιτυγχάνουν αυτό που θες να επιτύχεις με δασμούς πολύ φθηνότερα, πολύ καλύτερα, χωρίς να δημιουργήσεις πρόβλημα στον υπόλοιπο κόσμο και στον ίδιο σου τον εαυτό. 

Άρα εγώ, αν ήταν να συμβουλέψω τον Πρόεδρο Τραμπ,, θα του έλεγα πάρε τους πίσω. Θα κάνει καλύτερο πρώτα απ' όλα στην Αμερική και μετά στον υπόλοιπο κόσμο. Αλλά θέλω να σταματήσω εδώ. Βεβαίως δεν είναι μόνο οι δασμοί το πρόβλημα σήμερα. Είναι οι γεωπολιτικές συγκρούσεις.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Γι' αυτό αναφέρθηκα και στην κατάσταση στα στενά του Ορμούζ.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Είναι οι πολλές χώρες που έχουν ξεφύγει δημοσιονομικά.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Είπαμε και νωρίτερα τα χρέη που υπάρχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε άλλες χώρες.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Ακριβώς. Είναι η μεγάλη αβεβαιότητα για τις επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη, που αναμφισβήτητα είναι επενδύσεις που θα αυξήσουν την παραγωγικότητα, αλλά δεν ξέρουμε αν τα λεφτά τα οποία δαπανώνται σήμερα, όλα αυτά τα λεφτά, και μιλάμε για τρισεκατομμύρια και ανταγωνίζονται πια αυτές οι μεγάλες επιχειρήσεις κράτη πια και μεγάλα κράτη, την Αμερική, τη Γαλλία, τη Γερμανία, όχι μικρά κράτη. Μιλάμε για τεράστιες επενδύσεις. Άρα υπάρχει ένας ανταγωνισμός για εύρεση κεφαλαίων που συμβάλλουν στην αύξηση των επιτοκίων και αυτά.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Εσείς την τεχνητή νοημοσύνη πώς την αξιοποιείτε στην Τράπεζα της Ελλάδος; Την έχετε εφαρμόσει;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Έχουμε ξεκινήσει, βεβαίως, αρχίζουμε και την εφαρμόζουμε κι εμείς. Είπατε ποια είναι η πρόκληση της Τράπεζας της Ελλάδος; Είναι η τεχνητή νοημοσύνη, και σε συστήματα της πληροφορικής που έχουμε, αλλά και στον τρόπο που οργανώνουμε τη δουλειά μας. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα. Αυτά που σας είπα, η νέα τεχνολογία στα συστήματα πληρωμών, η οποία είναι τεχνολογία, προσέξτε, που δημιουργήθηκε από τα κρυπτονομίσματα. 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Η ανάγκη δηλαδή. 

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Εμείς τα κρυπτονομίσματα δεν τα θέλουμε. Εγώ μιλάω και είμαι άνθρωπος ο οποίος δεν θα τα πω όταν φύγω από την Κεντρική Τράπεζα, τα λέω τώρα. Τα κρυπτονομίσματα είναι βλαβερά.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Για ποιο λόγο;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Είναι βλαβερά διότι δεν εξυπηρετούν τίποτα. Είναι εργαλεία κερδοσκοπίας για μένα. Δεν εξυπηρετούν απολύτως τίποτα. Οι κεντρικές τράπεζες όμως πήραμε την τεχνολογία των κρυπτονομισμάτων, που είναι πολύ χρήσιμη τεχνολογία, αυτό που λέμε η τεχνολογία του κατανεμημένου λογισμικού, το DLT και το tokenization, αυτό, συγγνώμη, αλλά δεν έχω βρει ακόμα την ελληνική λέξη, που σημαίνει να βάλουμε σε μια πλατφόρμα προγραμματική τα πάντα και το χρήμα και τα ομόλογα και τις καταθέσεις και όλα αυτά να εκκαθαρίζονται με χρήμα κεντρικής τράπεζας, με τη διαδικασία DLT όμως. 

Άρα λοιπόν εμείς θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε την τεχνολογία των κρυπτονομισμάτων για να βελτιώσουμε και να ενδυναμώσουμε τον ρόλο του χρήματος της κεντρικής τράπεζας.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Ασφάλεια υπάρχει σε όλα αυτά τα συστήματα; Γιατί παρατηρούμε και πάρα πολλές απάτες οι οποίες συμβαίνουν και πόσο εύκολο είναι να το αντιμετωπίσει κανείς όλο αυτό.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Κάθε νέα τεχνολογία έχει και τους κινδύνους της. Βλέπετε τώρα τη μεγάλη κουβέντα που έχει ξεκινήσει με την τεχνητή νοημοσύνη, ακούμε και πράγματα τα οποία μας φαίνονται εντελώς παράλογα. Δεν θέλω ούτε καν να τα αναφέρω, γιατί πιστεύω ότι δεν είναι αλήθεια. Όμως χρειάζεται να επενδύσουμε πάρα πολύ σε ασφάλεια, γιατί μπορεί να αυξηθούν οι κυβερνοεπιθέσεις, να παραλύσουν τα συστήματά μας. Όχι, λεφτά δεν θα χαθούν, διότι είναι απολύτως ασφαλισμένα. Αλλά μπορεί για μια-δυο μέρες τα συστήματα να πέσουν αν κάποιος επιτεθεί με μεθόδους τεχνητής νοημοσύνης, τις οποίες εμείς οι κεντρικές τράπεζες ακόμα δεν έχουμε μάθει πώς να αντιμετωπίζουμε. 

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Άρα χρειάζεται μια διαρκής επικαιροποίηση. 

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Γι' αυτό και επενδύουμε, συνεργαζόμαστε με τις εταιρείες αυτές και δόξα τω Θεώ μέχρι τώρα δεν έχει σημειωθεί κάποιο σοβαρό πρόβλημα.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Τι προϋπολογισμό θα έχουμε για το 2027; Σφιχτό προϋπολογισμό;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Πρέπει να ρωτήσετε την κυβέρνηση. Είμαι βέβαιος, επειδή τη γνωρίζω αυτήν την κυβέρνηση, ότι θα είναι προϋπολογισμός ο οποίος θα υπακούει στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης και συγχρόνως θα βελτιώνει τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός, της Ευρωπαϊκής Ένωσης εννοώ, γιατί εκεί υπάρχει μια συζήτηση για το αν θα υπάρξουν περικοπές που τις ζητάει η Γερμανία και πώς αυτό μπορεί να επηρεάσει εμάς και στον τομέα της κοινής αγροτικής πολιτικής;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Πάντα γίνεται μια διαπραγμάτευση, αλλά τουλάχιστον από τα πρώτα νούμερα που κυκλοφορούν, εντάξει, και το λέω με κάθε επιφύλαξη, δεν πρόκειται να έχουμε, ας το πω έτσι, αυτό που λέμε σκαλοπάτι προς τα κάτω στις δημόσιες επενδύσεις. Αυτό έχει σημασία. Δηλαδή πόσα μπορούμε να διαθέσουμε για επενδύσεις. Και εκεί φαίνεται ότι δεν θα έχουμε πρόβλημα.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Δεν θα έχουμε πρόβλημα, λέτε.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Όχι, δεν θα έχουμε πρόβλημα.

Α. ΚΟΥΛΟΥΡΗ: Τώρα ως προς το Ταμείο Ανάκαμψης που έχει ολοκληρώσει την αποστολή του, τι να περιμένουμε την επόμενη μέρα; Να περιμένουμε κάποια νέα τονωτική ένεση;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Αυτό σας είπα πριν, ότι από τα πρώτα στοιχεία που έχουμε και υπάρχει