Τουρκία – ΟΗΕ: Νέα προσπάθεια για εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα με φόντο τα σιτηρά

Νέα προσπάθεια για μια περιορισμένη εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα ξεκινούν Τουρκία και ΟΗΕ, επιχειρώντας να συγκεντρώσουν σε ένα κοινό πλαίσιο τις διάσπαρτες πρωτοβουλίες για την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας και των εξαγωγών σιτηρών.

Οι νέες συνομιλίες αναμένεται να πραγματοποιηθούν στις αρχές Οκτωβρίου στη Ρωσία και την Ουκρανία, με απεσταλμένους του ελβετικού Center for Humanitarian Dialogue να αναλαμβάνουν ρόλο διαμεσολαβητή.

Η πρωτοβουλία ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο, με τη στήριξη και άλλων διεθνών δυνάμεων, και επιχειρεί να αξιοποιήσει το μοντέλο της συμφωνίας του 2022 για τη Μαύρη Θάλασσα. Εκείνη είχε εξασφαλίσει για ένα διάστημα την ασφαλή μεταφορά σιτηρών, λιπασμάτων και τροφίμων από τα ουκρανικά λιμάνια, προτού καταρρεύσει έναν χρόνο αργότερα.

Η νέα διπλωματική κινητικότητα έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία Ρωσία και Ουκρανία εντείνουν τις επιθέσεις σε λιμενικές εγκαταστάσεις της Μαύρης Θάλασσας. Οι δύο χώρες καλύπτουν περισσότερο από το ένα τέταρτο των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού, με τις ανησυχίες για την προσφορά να έχουν οδηγήσει τα συμβόλαια σιταριού σε υψηλό τριετίας τον Αύγουστο.

Οι πιέσεις εντείνονται καθώς οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες επηρεάζουν την παραγωγή σε άλλες περιοχές, ενώ η ενίσχυση του φαινομένου Ελ Νίνιο προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας στις αγορές τροφίμων.

Στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στα τέλη Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκε κεκλεισμένων των θυρών συνάντηση για την προώθηση της πρωτοβουλίας. Εκτός από Τούρκους αξιωματούχους, συμμετείχαν εκπρόσωποι των ΗΠΑ, της Ευρώπης, της Ινδίας και της Αιγύπτου, η οποία έχει πληγεί ιδιαίτερα από τις διαταραχές στις προμήθειες σιτηρών.

Στο τραπέζι τέθηκε μια αυστηρά περιορισμένη και αμοιβαία συμφωνία, η οποία θα αφορά την ελεύθερη εμπορική ναυσιπλοΐα και την προστασία λιμανιών και ενεργειακών υποδομών.

Ο Recep Tayyip Erdogan δήλωσε νωρίτερα τον Σεπτέμβριο ότι είχε λάβει «θετική» απάντηση από τον Volodymyr Zelenskyy σχετικά με την επαναφορά ενός διαδρόμου σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα.

Ωστόσο, ακόμη και από την ουκρανική πλευρά οι προσδοκίες παραμένουν συγκρατημένες. Ο υπουργός Γεωργίας Taras Vysotskyi έχει δηλώσει ότι δεν βλέπει θετικές ενδείξεις για την επίτευξη εκεχειρίας στη Μαύρη Θάλασσα μέσα στους επόμενους μήνες.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει πάντως η στάση της Ρωσίας. Ο Vladimir Putin απέρριψε την Πέμπτη προτάσεις για αμοιβαία παύση των επιθέσεων στην περιοχή, υποστηρίζοντας ότι μια συμφωνία βάσει της οποίας η Ουκρανία θα σταματούσε τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια και η Μόσχα τις επιθέσεις σε ουκρανικά πλοία δεν θα ήταν ισότιμη, καθώς το ρωσικό ντίζελ εξακολουθεί να βρίσκεται υπό κυρώσεις.

Στην ίδια κατεύθυνση, ο Sergei Lavrov είχε χαρακτηρίσει τον Σεπτέμβριο την επιστροφή στη συμφωνία του 2022 «εντελώς απαράδεκτη και μη ρεαλιστική», κατηγορώντας την Ουκρανία ότι είχε καταχραστεί το προηγούμενο πλαίσιο.

Έτσι, η νέα πρωτοβουλία Τουρκίας και ΟΗΕ ξεκινά με αρκετά χαμηλές προσδοκίες. Η πίεση από τις αγορές τροφίμων και τις χώρες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές σιτηρών αυξάνεται, αλλά χωρίς μετατόπιση της ρωσικής στάσης, η επαναφορά ακόμη και μιας περιορισμένης συμφωνίας στη Μαύρη Θάλασσα παραμένει δύσκολη.

Moneyreview.gr με πληροφορίες από Bloomberg