Οι τιμές αυτών των τροφίμων θα αυξηθούν φέτος λόγω κλιματικής αλλαγής

Τα τρόφιμα σε όλο τον κόσμο γίνονται όλο και πιο ακριβά, από τις ντομάτες μέχρι το καλαμπόκι και από τα φύκια μέχρι το φιλέτο, με τις καιρικές συνθήκες να εξελίσσονται σε ένα διαρκή παράγοντα νέων πληθωριστικών πιέσεων.

Αναλυτές της Zero Carbon Analytics, μιας διεθνούς ερευνητικής εταιρείας, χαρτογράφησαν τις αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων μεταξύ 2022 και 2026, συνδέοντάς τις με ακραία καιρικά φαινόμενα που, όπως υποστηρίζουν, συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.

Ολες οι αυξήσεις τιμών που κατέγραψαν φέτος συνδέονται με πρωτοφανείς θερμοκρασίες, ξηρασία ή βροχοπτώσεις, πράγμα που σημαίνει ότι τα φαινόμενα αυτά ήταν πιο ακραία από οποιοδήποτε παρόμοιο περιστατικό στα ιστορικά κλιματικά αρχεία.

Τα στοιχεία αυτά έρχονται να προστεθούν σε παρόμοια αντίστοιχων ερευνών σχετικά με το πώς η κλιματική αλλαγή αναδιαμορφώνει τον πληθωρισμό, ένα φαινόμενο που ορισμένοι οικονομολόγοι αποκαλούν «κλιματοπληθωρισμό».

«Ο όρος “κλιματοπληθωρισμός” (climateflation) υποδηλώνει μια μόνιμη αύξηση του κόστους διαβίωσης που οφείλεται στην εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και στις καταστροφές που προκαλούν τα ακραία καιρικά φαινόμενα, οδηγώντας σε επίμονο πληθωρισμό που επιβαρύνει τους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών σε όλο τον κόσμο», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η Joanne Bentley-McKune, κλιματολόγος και κύρια συντάκτρια της έκθεσης της Zero Carbon Analytics.

Σε γενικές γραμμές, το 2026 έχει αποδειχθεί μια δύσκολη χρονιά για τους αγρότες σε όλο τον κόσμο. Εκτός από τις γεωπολιτικές εντάσεις που έχουν ανατρέψει κρίσιμους εμπορικούς διαδρόμους στη Μέση Ανατολή και τη Μαύρη Θάλασσα, προκαλώντας ραγδαία αύξηση του κόστους των παραγωγικών εισροών, τα ακραία καιρικά φαινόμενα έχουν καταστρέψει τη συγκομιδή καλλιεργειών και έχουν ήδη αρχίσει να απειλούν την περίοδο σποράς για τη σοδειά του επόμενου έτους. Παράλληλα, το σούπερ El Niño απειλή τον παγκόσμιο εφοδιασμό τροφίμων έως το 2027.

Οι τιμές βασικών αγροτικών προϊόντων, όπως ο σίτος, το καλαμπόκι, το κακάο και η ζάχαρη, έχουν ήδη αυξηθεί φέτος, συμβάλλοντας στην άνοδο του δείκτη τροφίμων-εμπορευμάτων των Ηνωμένων Εθνών σε υψηλό σχεδόν τεσσάρων ετών τον Αύγουστο.

«Ακόμη και χώρες που είναι αυτάρκεις σε βασικά αγαθά ενδέχεται να πληγούν από τον πληθωρισμό, καθώς οι τοπικές σοδειές αποτυγχάνουν και το φαινόμενο Ελ Νίνιο διαταράσσει την παγκόσμια παραγωγή και τις τιμές της αγοράς», ανέφεραν οι συντάκτες της έκθεσης. Ακολουθούν μερικές από τις αυξήσεις των τιμών που εντόπισαν χρησιμοποιώντας μια μέθοδο που αναπτύχθηκε από ερευνητές του Κέντρου Υπερυπολογιστών της Βαρκελώνης και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Οι καμμένες καλλιέργειες στη Γαλλία

Διάφορες περιοχές της Ευρώπης βίωσαν το πιο καυτό καλοκαίρι που έχουν γνωρίσει ποτέ. Οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 44 °C στη νοτιοδυτική Γαλλία, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψε τον Ιούνιο την πιο ζεστή ημέρα στην ιστορία του για τον συγκεκριμένο μήνα.

Επιστήμονες του World Weather Attribution διαπίστωσαν ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή αύξησε την πιθανότητα εμφάνισης της ξηρασίας του εδάφους — η οποία ευθύνεται για μεγάλο μέρος των ζημιών στις καλλιέργειες — περίπου πέντε φορές στη Δυτική Ευρώπη και 11 φορές στην Ανατολική Ευρώπη.

Οι συνθήκες αυτές έπληξαν σοβαρά τις γεωργικές καλλιέργειες σε ολόκληρη τη Γαλλία, που είναι μακράν ο μεγαλύτερος αγροτικός παραγωγός της ΕΕ, με το καλαμπόκι να συγκαταλέγεται μεταξύ των πιο προϊόντων που υπέστησαν το μεγαλύτερο πλήγμα. Η χώρα αναμένεται πλέον να σημειώσει τη μικρότερη συγκομιδή καλαμποκιού τουλάχιστον από το 1980. Οι τιμές έχουν αυξηθεί κατά 16% για τους καταναλωτές. Ωστόσο, οι επιπτώσεις εκτείνονται πολύ πέρα από το τραπέζι: το καλαμπόκι αποτελεί βασικό συστατικό των ζωοτροφών, πράγμα που σημαίνει ότι η εκτροφή κοτόπουλων, αγελάδων και χοίρων ενδέχεται να γίνει πιο δαπανηρή.

Οι αυξήσεις των τιμών δεν σταματούν εδώ. Οι τιμές των κολοκυθιών έχουν εκτοξευθεί κατά 32% σε ετήσια βάση, ακολουθούμενες από κοντά από τις ντομάτες, με άνοδο 31%. Τα φασολάκια είναι σχεδόν 25% πιο ακριβά.

Τα ξερά φιλέτα, οι ακριβές ντομάτες και το σούσι

Οι τιμές του αμερικανικού βοείου κρέατος, που συγκαταλέγονται μεταξύ των πιο ευαίσθητων πολιτικά θεμάτων της χώρας, έφτασαν σε ιστορικό υψηλό τον Απρίλιο, καθώς ο πληθυσμός των βοοειδών συρρικνώθηκε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 75 ετών — μια μείωση που συνδέεται εν μέρει με την ξηρασία και άλλες καιρικές πιέσεις, αλλά και με ένα θανατηφόρο, σαρκοφάγο παράσιτο γνωστό ως «σκουλήκι του Νέου Κόσμου».

Οι ΗΠΑ κατέγραψαν τον πιο ζεστό Μάρτιο που έχει καταγραφεί ποτέ το 2026, στερώντας τη χιονόστρωση από τις πολιτείες των Βραχωδών Ορέων. Η ζέστη σε επίπεδα ρεκόρ επηρέασετις τελευταίες ημέρες του χειμώνα, ξηραίνοντας την περιοχή και επιταχύνοντας την έλλειψη νερού πολύ πριν από το καλοκαίρι.

Παρόμοια ήταν η κατάσταση και στις Μεγάλες Πεδιάδες. Το χορτάρι κάηκε από τη ζέστη και οι τιμές του αμερικανικού βοείου κρέατος αυξήθηκαν σχεδόν 15% περισσότερο από πέρυσι, με αποτέλεσμα πολλοί κτηνοτρόφοι να αναγκαστούν να προχωρήσουν σε πρόωρη σφαγή των κοπαδιών τους.

Οι καλλιεργητές ντοματών και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού αντιμετώπισαν διαφορετικά αλλά εξίσου σοβαρά καιρικά φαινόμενα.

Η Ισπανία ξεκίνησε τη χρονιά της με τον πιο βροχερό Ιανουάριο και Φεβρουάριο που έχει καταγραφεί ποτέ — στην περιοχή Άβιλα–Μαδρίτη–Τολέδο, στο κέντρο της χώρας, οι βροχοπτώσεις ήταν 175% υψηλότερες από το συνηθισμένο, πλημμυρίζοντας τα χωράφια και υπερκορεάζοντας τις καλλιέργειες, μεταξύ άλλων και τις ντομάτες. Κατά τη διάρκεια του περασμένου καλοκαιριού, τμήματα της χώρας καταστράφηκαν από πυρκαγιές, θερμοκρασίες που έσπασαν κάθε ρεκόρ και σοβαρή ξηρασία.

Η τιμή της ντομάτας, του βασικού συστατικά σε πολλά εθνικά πιάτα, αυξήθηκαν κατά 11% σε ετήσια βάση. Στις ΗΠΑ, η χειμερινή καταιγίδα «Τζιάνα» τον περασμένο Φεβρουάριο έφερε ασυνήθιστα χαμηλές θερμοκρασίες και χιόνι μέχρι και τη Φλόριντα, συνθήκες που παρατηρούνται περίπου μία φορά ανά δεκαετία, αν και δεν είναι άνευ προηγουμένου. Ο παγετός ήταν ιδιαίτερα καταστροφικός για τις ντομάτες, οι οποίες ευδοκιμούν στις συνήθως θερμότερες συνθήκες της πολιτείας. Ως αποτέλεσμα, οι τιμές αυξήθηκαν κατά 40% μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου του τρέχοντος έτους.

Τον Ιούλιο, καταγράφηκαν οι υψηλότερες ιστορικά θερμοκρασίες στις θαλάσσιες επιφάνειες, ωθώντας διάφορα είδη θαλάσσιων οργανισμών προς τα βόρεια, σε πιο δροσερά νερά. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες αποτελούν απειλή ενός βασικού συστατικό διαφόρων ασιατικών πιάτων: τα φύκια.

Τον Οκτώβριο του 2025, η επιφάνεια της θάλασσας σε περιοχές γύρω από την Ιαπωνία κατέγραψε τις υψηλότερες θερμοκρασίες στην ιστορία, επηρεάζοντας την παραγωγή του Nori, το οποίο ευδοκιμεί καλύτερα σε θερμοκρασίες νερού μεταξύ 5 και 20 βαθμών Κελσίου. Μέχρι τον Μάρτιο, οι τιμές αυτού του βασικού συστατικού του σούσι είχαν αυξηθεί κατά περίπου 20%.

Ανησυχητικές τάσεις στον πληθωρισμό τροφίμων

Οι απότομες αυξήσεις των τιμών ακόμη και σε έναν μικρό αριθμό τροφίμων μπορεί να αρκούν για να ωθήσουν ανοδικά τον γενικό πληθωρισμό προς τα πάνω, σύμφωνα με ξεχωριστή ανάλυση της Energy & Climate Intelligence Unit (ECIU). Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μια μικρή ομάδα τροφίμων, όπως το βούτυρο, το βόειο κρέας, το γάλα, ο καφές και η σοκολάτα, αντιπροσώπευε το 30% έως 40% του πληθωρισμού των τιμών των τροφίμων στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα.

Οι ακραίες καιρικές συνθήκες ανατρέπουν επίσης την παραγωγή και τη διαθεσιμότητα βασικών, υγιεινών τροφίμων — φρούτων, λαχανικών και πρωτεϊνών — σε αντίθεση με τα επεξεργασμένα, πλούσια σε θερμίδες τρόφιμα. Αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι οι κλιματικές διαταραχές απειλούν την ποιότητα, την ποικιλία και τη διατροφική αξία της διατροφής των ανθρώπων, σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης της Zero Carbon Analytics.

Μέχρι το 2035, αναφέρουν, η προβλεπόμενη αύξηση της θερμοκρασίας αναμένεται να προσθέσει έως και 3,23 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως στον πληθωρισμό των τροφίμων και 1,18 ποσοστιαίες μονάδες στον γενικό πληθωρισμό, ένα ποσοστό που πολλές χώρες επιδιώκουν να διατηρήσουν γύρω στο 2%.

Ωστόσο, οι επίμονες κρίσεις εφοδιασμού που οφείλονται στο κλίμα οδηγούν σε επανεξέταση της παραδοσιακής οικονομικής πολιτικής. «Οι αυξήσεις των επιτοκίων δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τη μείωση των αποδόσεων των καλλιεργειών ούτε να προστατεύσουν τα ευάλωτα νοικοκυριά», ανέφεραν οι αναλυτές.

Bloomberg