ΗΠΑ: Ελλείμματα 6% και αυξανόμενο χρέος – Η Ουάσιγκτον καθυστερεί να αντιδράσει

Οι ΗΠΑ βρίσκονται αντιμέτωπες με μια δυσοίωνη και μη βιώσιμη δημοσιονομική προοπτική. Από όσα συμβαίνουν όμως στην Ουάσιγκτον, δύσκολα θα το καταλάβαινε κανείς.

Ανεξαρτήτως κόμματος ή τομέα πολιτικής, η εικόνα που δίνεται δεν παραπέμπει σε μια χώρα που λειτουργεί υπό δημοσιονομικούς περιορισμούς, οι οποίοι απορρέουν από το υψηλό και αυξανόμενο δημόσιο χρέος, από τα διογκωμένα ελλείμματα – χωρίς προηγούμενο σε περίοδο ευημερίας – και από την επερχόμενη κρίση στις δαπάνες κοινωνικής ασφάλισης, όταν εξαντληθούν τα αποθεματικά του Social Security.

Αντί γι’ αυτό, οι πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις δείχνουν ότι η δημοσιονομική εικόνα κινείται προς ακόμη χειρότερη κατεύθυνση.

Η κυβέρνηση Trump ζητεί 200 δισ. δολάρια για τη χρηματοδότηση του πολέμου με το Ιράν και για την αναπλήρωση των οπλικών αποθεμάτων που έχουν μειωθεί. Την ίδια ώρα, το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε τη χρήση έκτακτων εξουσιών από την κυβέρνηση για την επιβολή δασμών, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη δικαστικές διαμάχες για πιθανές επιστροφές εισαγωγικών φόρων που έχουν ήδη καταβληθεί.

Παράλληλα, παρά όλη τη συζήτηση που είχε γίνει πριν από έναν χρόνο γύρω από το DOGE, υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι επιβλήθηκε διαρκής συγκράτηση στις ομοσπονδιακές δαπάνες. Τα ανώτατα όρια στις διακριτικές δαπάνες για τα δημοσιονομικά έτη 2024 και 2025, που είχαν συμφωνηθεί στο πλαίσιο συμβιβασμού για τις δαπάνες το 2023, δεν παρατάθηκαν.

Όλα αυτά ακολουθούν τη φορολογική νομοθεσία που ψηφίστηκε πέρυσι, την οποία το Congressional Budget Office υπολόγισε ότι θα αυξήσει τα σωρευτικά ελλείμματα κατά 3,4 τρισ. δολάρια σε ορίζοντα δεκαετίας. Οι περικοπές δαπανών που προβλέπονται αργότερα είναι μικρότερες από το συνολικό μέγεθος των φορολογικών ελαφρύνσεων.

Ακόμη κι αν οι Δημοκρατικοί ανακτήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου στις ενδιάμεσες εκλογές ή του Λευκού Οίκου το 2029, ορισμένοι βουλευτές και γερουσιαστές του κόμματος αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων φορολογικών μειώσεων. Οι γερουσιαστές Chris Van Hollen και Cory Booker έχουν ήδη παρουσιάσει προτάσεις για μείωση φόρων σε νοικοκυριά της μεσαίας και ανώτερης μεσαίας τάξης.

Αν περιοριζόταν κανείς στη δημόσια συζήτηση γύρω από πολιτικές που απειλούν να εκτροχιάσουν τον προϋπολογισμό, θα μπορούσε να υποθέσει ότι η δημοσιονομική κατάσταση των ΗΠΑ είναι σχετικά σταθερή και αφήνει περιθώρια κινήσεων. Οι αριθμοί όμως λένε το αντίθετο.

Το CBO προβλέπει ελλείμματα κοντά στο 6% του ΑΕΠ κάθε χρόνο για την επόμενη δεκαετία – και οι εκτιμήσεις αυτές είχαν γίνει πριν από τον πόλεμο με το Ιράν και πριν από την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου για τους δασμούς. Πέρα από τα τελευταία χρόνια, ελλείμματα τέτοιου μεγέθους είχαν καταγραφεί μόνο σε περιόδους μεγάλης οικονομικής κρίσης ή πολέμου.

Οι ίδιες προβολές θέλουν το δημόσιο χρέος να εκτινάσσεται στο 120% του ΑΕΠ έως το 2036, από περίπου 100% σήμερα. Το ιστορικό υψηλό για το ομοσπονδιακό χρέος ήταν 106% του ΑΕΠ, ποσοστό που είχε καταγραφεί στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους αναμένεται επίσης να αυξηθεί πάνω από τα 2 τρισ. δολάρια ετησίως το 2036, φθάνοντας σε ιστορικά υψηλό επίπεδο ίσο με το 4,6% της οικονομίας.

Την ίδια ώρα, το Social Security θα μπορούσε να εξαντλήσει τα διαθέσιμά του το 2032, οδηγώντας σε πολιτικά τοξικές περικοπές παροχών αν το Κογκρέσο δεν συμφωνήσει στην παράταση των παροχών.

Στη δεκαετία του 2010, σε ένα περιβάλλον επίμονα χαμηλών επιτοκίων και χαμηλού πληθωρισμού, είχε διαμορφωθεί και στα δύο κόμματα η αντίληψη ότι τα πολύ μεγάλα ελλείμματα δεν αποτελούσαν σοβαρό πρόβλημα – ίσως μάλιστα να ήταν και επιθυμητά.

Όμως οι μακροοικονομικές συνθήκες έχουν αλλάξει, ενώ η πολιτική συζήτηση δεν έχει ακολουθήσει. Ο πληθωρισμός παραμένει αυξημένος επί πέντε συνεχόμενα χρόνια, τα επιτόκια αποδεικνύονται επίμονα υψηλότερα και το συσσωρευμένο χρέος συνεχίζει να αυξάνεται.

«Τα πάντα συνεχίζουν να επιδεινώνουν την κατάσταση», δήλωσε στο Axios η Maya MacGuineas, πρόεδρος της Committee for a Responsible Federal Budget. Όπως σημείωσε, δεν έχει υπάρξει καμία σοβαρή συζήτηση για το από πού μπορούν να προκύψουν πραγματικές εξοικονομήσεις.

Κατά την ίδια, η περίοδος κατά την οποία μπορούσε κανείς να προσποιείται ότι τα ελλείμματα δεν έχουν σημασία έχει περάσει ανεπιστρεπτί, όμως η συμπεριφορά της πολιτικής ηγεσίας όχι μόνο δεν έχει βελτιωθεί, αλλά γίνεται ακόμη χειρότερη.

Υπάρχουν μεν ορισμένες προσπάθειες στο Κογκρέσο για να ξεκινήσει μια διακομματική διαδικασία αντιμετώπισης της δημοσιονομικής ανισορροπίας των ΗΠΑ, όπως το “Fiscal Commission Act” που κατατέθηκε αυτόν τον μήνα από τους γερουσιαστές Todd Young, John Curtis και Angus King, με τη στήριξη και άλλων συνυπογραφόντων.

Μέχρι στιγμής, όμως, υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι αυτός ο γενικός στόχος μεταφράζεται σε συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις από το σύνολο του Κογκρέσου.

Η ουσία είναι ότι η δημοσιονομική κατάσταση των ΗΠΑ είναι πολύ κακή. Και στην Ουάσιγκτον σχεδόν κανείς δεν δείχνει να λειτουργεί σαν να το έχει αντιληφθεί.

Axios