Πετρέλαιο, δασμοί και AI ξυπνούν ξανά τον εφιάλτη του πληθωρισμού

Τρεις διαφορετικές εστίες πληθωριστικών πιέσεων δοκιμάζουν εκ νέου τις αντοχές της παγκόσμιας οικονομίας, την ώρα που οι κεντρικές τράπεζες πίστευαν ότι είχαν αρχίσει να κερδίζουν τη μάχη απέναντι στις αυξήσεις των τιμών.

Το πετρέλαιο ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι, ο Donald Trump επανέφερε στο τραπέζι εκτεταμένους δασμούς στις εισαγωγές, ενώ οι τεχνολογικοί κολοσσοί συνεχίζουν να διοχετεύουν πρωτοφανή κεφάλαια στην τεχνητή νοημοσύνη. Ο συνδυασμός αυτός ενισχύει το κόστος σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα και αναζωπυρώνει τις ανησυχίες ότι ο πληθωρισμός μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο επίμονος από όσο υπολόγιζαν αγορές και κυβερνήσεις.

Οι επενδυτές έχουν ήδη αρχίσει να προσαρμόζονται στη νέα πραγματικότητα. Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων καταγράφουν ισχυρή άνοδο, καθώς περιορίζονται οι προσδοκίες για χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, ενώ ο S&P 500 οδεύει προς δεύτερη διαδοχική εβδομάδα απωλειών.

«Τα πρόσφατα γεγονότα υπενθυμίζουν ότι η γεωπολιτική κινεί την οικονομία και όχι το αντίστροφο», σημειώνει η Katharine Neiss, επικεφαλής οικονομολόγος Ευρώπης στην PGIM. Όπως εκτιμά, οι αρνητικές πιέσεις στην προσφορά θα συνεχίσουν να τροφοδοτούν τον γενικό πληθωρισμό, διατηρώντας τις κεντρικές τράπεζες σε πιο αυστηρή τροχιά.

Η μεγαλύτερη και πιο άμεση απειλή προέρχεται από την ενέργεια. Η διεύρυνση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, από τα Στενά του Ορμούζ έως την Ερυθρά Θάλασσα, οδήγησε το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά σε δύο μήνες. Παράλληλα, σημαντική άνοδο καταγράφουν και οι τιμές του φυσικού αερίου.

Την αβεβαιότητα ενίσχυσαν οι δηλώσεις του Donald Trump ότι εξετάζει μια «μαζική επίθεση» κατά του Ιράν, με στόχο να πιέσει την Τεχεράνη να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις για ειρηνευτική συμφωνία.

Η άνοδος του ενεργειακού κόστους μεταφέρεται σχετικά γρήγορα στην πραγματική οικονομία, μέσω των καυσίμων, των μεταφορών, της ηλεκτρικής ενέργειας και του κόστους παραγωγής. Όσο περισσότερο παραμένουν οι τιμές σε υψηλά επίπεδα, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος οι ανατιμήσεις να επεκταθούν σε μεγαλύτερο μέρος του καταναλωτικού καλαθιού.

Αυτό ακριβώς επισήμανε και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Christine Lagarde. «Όσο περισσότερο παραμένουν υψηλές οι τιμές της ενέργειας, τόσο πιθανότερο είναι να οδηγήσουν σε ευρύτερη αύξηση του πληθωρισμού», προειδοποίησε.

Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, ορισμένα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ έθεσαν το ερώτημα εάν θα έπρεπε να αυξηθούν άμεσα τα επιτόκια. Η κεντρική τράπεζα επέλεξε τελικά να περιμένει, αφήνοντας όμως ανοιχτό το ενδεχόμενο παρέμβασης τον Σεπτέμβριο, εάν δεν βελτιωθούν οι προοπτικές για τις τιμές.

Η επιστροφή των πληθωριστικών φόβων έχει προκαλέσει ισχυρές πιέσεις στις αγορές ομολόγων. Στη Βρετανία, οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων κατέγραψαν τη μεγαλύτερη περίοδο διαδοχικών ημερήσιων κλεισιμάτων πάνω από το 5% εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες.

Στις ΗΠΑ, η απόδοση του 30ετούς ομολόγου βρίσκεται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007. Η άνοδος των αποδόσεων σημαίνει ακριβότερο δανεισμό όχι μόνο για τις κυβερνήσεις, αλλά σταδιακά και για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Οι αγορές φοβούνται ότι οι κεντρικές τράπεζες θα αναγκαστούν να διατηρήσουν τα επιτόκια υψηλά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ή ακόμη και να προχωρήσουν σε νέες αυξήσεις, εάν οι πληθωριστικές πιέσεις ενταθούν.

Νέο μέτωπο από τους δασμούς Trump

Στις ανατιμήσεις της ενέργειας προστίθεται η νέα προσπάθεια της κυβέρνησης Trump να αποκαταστήσει το δασμολογικό τείχος που είχε ανατραπεί από το Ανώτατο Δικαστήριο. Η Ουάσιγκτον προανήγγειλε την επιβολή δασμών από 10% έως 12,5% στις εισαγωγές από τους περισσότερους μεγάλους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ. Εάν εφαρμοστεί, το μέτρο μπορεί να αυξήσει το κόστος των εισαγόμενων προϊόντων και των πρώτων υλών, με σημαντικό μέρος της επιβάρυνσης να μετακυλίεται τελικά στους καταναλωτές.

Ταυτόχρονα, οι νέοι δασμοί ενδέχεται να προκαλέσουν αντίμετρα και να περιορίσουν το διεθνές εμπόριο, επιβαρύνοντας περαιτέρω μια παγκόσμια οικονομία που βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με αυξημένο ενεργειακό κόστος και γεωπολιτική αβεβαιότητα.

Ο απρόσμενος πληθωριστικός παράγοντας της AI

Το τρίτο μέτωπο είναι λιγότερο προφανές, αλλά ενδεχομένως πιο μακροχρόνιο: η έκρηξη των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη. Η κούρσα για νέα data centers, υπολογιστική ισχύ, ημιαγωγούς και ενεργειακές υποδομές τροφοδοτεί τεράστια ζήτηση για κεφάλαια, ηλεκτρική ενέργεια, εξοπλισμό και εξειδικευμένο προσωπικό. Η Alphabet αύξησε την πρόβλεψή της για τις κεφαλαιουχικές δαπάνες του έτους έως και τα 205 δισ. δολάρια, προσφέροντας ακόμη μία ένδειξη για την κλίμακα της επενδυτικής έκρηξης.

Την ίδια στιγμή, η έλλειψη εξαρτημάτων παρέχει σε μεγάλες εταιρείες μεγαλύτερα περιθώρια να αυξήσουν τις τιμές τους. Η Apple, για παράδειγμα, προχώρησε τον προηγούμενο μήνα σε αυξήσεις τιμών στα Mac, τα iPad, τις οικιακές συσκευές και το Vision Pro, επικαλούμενη το υψηλότερο κόστος που προκάλεσε η πρωτοφανής έλλειψη τσιπ μνήμης και αποθηκευτικών μέσων.

Ο Kamakshya Trivedi, επικεφαλής στρατηγικής συναλλάγματος και αναδυόμενων αγορών της Goldman Sachs, εμφανίζεται περισσότερο ανήσυχος για την ενέργεια και την τεχνολογική επενδυτική έκρηξη παρά για τους δασμούς.

Όπως επισημαίνει, ο άμεσος κίνδυνος βρίσκεται στις πληθωριστικές πιέσεις που προέρχονται από τον ενεργειακό τομέα, ενώ σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου οι επενδύσεις στην AI μπορούν να αποτελέσουν καθοριστικό παράγοντα για τις αγορές.

Στο επίκεντρο Fed, BoE και Bank of Japan

Οι νέες συνθήκες δυσκολεύουν τις αποφάσεις των μεγάλων κεντρικών τραπεζών. Την ερχόμενη εβδομάδα συνεδριάζουν διαδοχικά η Federal Reserve, η Bank of England και η Bank of Japan.

Οι αγορές δεν αναμένουν άμεσες μεταβολές στα επιτόκια. Ωστόσο, οι ανακοινώσεις και κυρίως το ύφος των κεντρικών τραπεζιτών θα καθορίσουν τις προσδοκίες για ολόκληρο το καλοκαίρι, καθώς οι τρεις κεντρικές τράπεζες δεν θα συνεδριάσουν ξανά πριν από το δεύτερο μισό του Σεπτεμβρίου.

Στην Ιαπωνία, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής εμφανίζονται ανοιχτοί σε ταχύτερες αυξήσεις επιτοκίων, ενώ τα τελευταία στοιχεία έδειξαν επιτάχυνση του πληθωρισμού για πρώτη φορά σε τρεις μήνες. Στη Βρετανία, αντίθετα, ο πληθωρισμός υποχώρησε σε χαμηλό 15 μηνών, αλλά η ανακούφιση μπορεί να αποδειχθεί προσωρινή εάν συνεχιστεί η άνοδος της ενέργειας.

Στις ΗΠΑ, το ενδεχόμενο επιστροφής στις αυξήσεις επιτοκίων δεν θεωρείται πλέον αμελητέο. Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της Société Générale, Jan Groen, κάθε συνεδρίαση της Fed μετά τον Ιούλιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα κίνηση, καθώς η επικοινωνία της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας γίνεται περισσότερο αυστηρή.

Για τις αγορές, το μήνυμα είναι δυσάρεστα καθαρό: η περίοδος κατά την οποία η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού θεωρούνταν σχεδόν δεδομένη έχει τελειώσει. Το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πότε θα μειωθούν τα επιτόκια, αλλά εάν οι κεντρικές τράπεζες θα αναγκαστούν να τα αυξήσουν ξανά.

Bloomberg