Κ. Σπυριδάκη: «Χωροταξικό Τουρισμού: Με καθυστερήσεις, χωρίς διάλογο και με σοβαρά ερωτήματα»

Σε σειρά κοινοβουλευτικών παρεμβάσεων προχώρησε η Βουλευτής Λασιθίου και Τομεάρχης Τουρισμού του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Κατερίνα Σπυριδάκη, καταθέτοντας τέσσερις Αναφορές προς τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Τουρισμού, φέρνοντας στη Βουλή τις έντονες αντιδράσεις και τις σοβαρές επισημάνσεις θεσμικών φορέων για τον τρόπο με τον οποίο προωθείται το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, το οποίο θα παρουσιαστεί την Πέμπτη 7 Μαΐου από τους αρμόδιους Υπουργούς.

Η Βουλευτής μεταφέρει με σαφήνεια ότι δεν πρόκειται για μια απλή διαφωνία επί επιμέρους ρυθμίσεων, αλλά για ένα βαθύ θεσμικό ζήτημα που αφορά τη διαδικασία, τη διαφάνεια και τη δημοκρατική νομιμοποίηση ενός κρίσιμου εργαλείου σχεδιασμού.

Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται σε μία εκ των Αναφορών: «Κεντρικό σημείο της κριτικής αποτελεί η απουσία ουσιαστικής διαβούλευσης, καθώς […] οι θεσμικοί φορείς καλούνται να ενημερωθούν εκ των υστέρων για ειλημμένες αποφάσεις, γεγονός που μετατρέπει τη διαβούλευση σε τυπική διαδικασία “βιτρίνας” και όχι σε εργαλείο συνδιαμόρφωσης πολιτικής» .

Η επισήμανση αυτή αποτυπώνει την ουσία της παρέμβασης: ένα χωροταξικό πλαίσιο που καθορίζει για τα επόμενα χρόνια τις επενδύσεις, τη χρήση γης και το ίδιο το μοντέλο του τουρισμού, δεν μπορεί να διαμορφώνεται χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των φορέων που καλούνται να το εφαρμόσουν.

Η ίδια Αναφορά υπογραμμίζει με έμφαση: «Το ζήτημα αυτό δεν είναι διαδικαστικό, αλλά ουσίας: ένα χωροταξικό πλαίσιο […] δεν μπορεί να στερείται θεσμικής νομιμοποίησης και συμμετοχικότητας. Η απουσία διαλόγου υπονομεύει εκ των προτέρων την αποδοχή και την εφαρμοσιμότητά του» .

«Δεν υπάρχει καν ενημέρωση, πόσο μάλλον διαβούλευση»

Ιδιαίτερα αποκαλυπτικές είναι και οι αναφορές που προκύπτουν από τις τοποθετήσεις εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης και του τουριστικού κλάδου.

Όπως μεταφέρεται: «δεν υπάρχει καν ενημέρωση, πόσο μάλλον διαβούλευση», ενώ υπογραμμίζεται ότι «οι ίδιοι οι επαγγελματίες και οι φορείς του τουρισμού αγνοούν το περιεχόμενο των επικείμενων ρυθμίσεων» .

Η διατύπωση αυτή δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών. Και η ίδια η τοποθέτηση κορυφώνεται με μια φράση που αποτυπώνει την αγανάκτηση των τοπικών κοινωνιών: «δεν γίνεται να αποφασίζουν για εμάς χωρίς εμάς», επισημαίνοντας ότι ένα στρατηγικό πλαίσιο αυτού του εύρους «δεν μπορεί να διαμορφώνεται ερήμην εκείνων που καλούνται να το εφαρμόσουν στην πράξη» .

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η ίδια η βάση του σχεδιασμού είναι προβληματική: «όταν η διαδικασία είναι προβληματική εξαρχής, τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά πιθανό να μην ανταποκριθούν στις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και της οικονομίας» .

Προειδοποιήσεις από τον ίδιο τον κλάδο

Ανάλογες επισημάνσεις προκύπτουν και από τις παρεμβάσεις των θεσμικών εκπροσώπων του τουρισμού, όπως η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων και ο ΣΕΤΕ.

Σύμφωνα με την επιστολή της ΠΟΞ: «ένα τόσο κρίσιμο εργαλείο εθνικού αναπτυξιακού σχεδιασμού […] προϋποθέτει ουσιαστική, ανοικτή και θεσμικά οργανωμένη διαβούλευση με τους άμεσα εμπλεκόμενους παραγωγικούς φορείς» .

Ωστόσο, όπως επισημαίνεται: «οι φορείς καλούνται ουσιαστικά να ενημερωθούν εκ των υστέρων για ένα σχέδιο που δεν έχουν τη δυνατότητα να συνδιαμορφώσουν» .

Ακόμη πιο αιχμηρή είναι η τοποθέτηση ότι: «η διαβούλευση δεν μπορεί να εξαντλείται σε μια παρουσίαση ενημερωτικού χαρακτήρα, ούτε να πραγματοποιείται μετά τη λήψη αποφάσεων».

Αντίστοιχη είναι και η παρέμβαση του ΣΕΤΕ, ο οποίος τονίζει ότι: «ο τουριστικός τομέας […] δεν μπορεί να τεθεί προ τετελεσμένων σε ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία, τις επενδύσεις και τη μακροπρόθεσμη στρατηγική του».

Και επισημαίνει ότι, ακόμη και στο τελικό στάδιο: «δεν έχει λάβει γνώση του οριστικού κειμένου, γεγονός που καθιστά αδύνατη την αξιολόγηση των ρυθμίσεων και των ενδεχόμενων επιπτώσεών τους».

Ένα πλαίσιο που δημιουργεί αβεβαιότητα αντί για σταθερότητα

Οι Αναφορές δεν περιορίζονται στη διαδικασία, αλλά αναδεικνύουν και τα ουσιαστικά προβλήματα του ίδιου του σχεδιασμού.

Όπως επισημαίνεται: «αντί να διαμορφώνεται ένα σαφές, σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον για επενδύσεις, αναδύεται η εικόνα ενός σύνθετου και ασαφούς πλαισίου, το οποίο ενδέχεται να ενισχύσει την ανασφάλεια δικαίου».

Παράλληλα, τίθεται ζήτημα συμβατότητας των ρυθμίσεων με την πραγματικότητα των προορισμών: «η οριζόντια εφαρμογή κριτηρίων […] φαίνεται να δημιουργεί στρεβλώσεις, υποβαθμίζοντας ώριμους και ανταγωνιστικούς προορισμούς και αγνοώντας τις ιδιαιτερότητές τους».

Επιπλέον, αναδεικνύεται ο κίνδυνος το ίδιο το πλαίσιο να καταστεί ξεπερασμένο πριν καν εφαρμοστεί: «προκύπτει αμφιβολία κατά πόσο το υπό διαμόρφωση πλαίσιο ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες ή αν ενσωματώνει ήδη παρωχημένες παραδοχές».

Επιπτώσεις στην αγορά και στις επενδύσεις

Οι επισημάνσεις των φορέων καταγράφουν ήδη τις πρώτες επιπτώσεις: «καθυστερήσεις εγκρίσεων, “πάγωμα” αδειοδοτήσεων», δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου «η επένδυση γίνεται άσκηση υπομονής».

Και το συμπέρασμα είναι σαφές: ένα χωροταξικό που ξεκινά χωρίς διάλογο, με περιορισμούς και πολυπλοκότητα, δεν δημιουργεί ασφάλεια — δημιουργεί αβεβαιότητα.

«Δεν μπορεί η κυβέρνηση να μιλά για στρατηγικό σχεδιασμό του τουρισμού και την ίδια στιγμή να προχωρά σε ένα τόσο κρίσιμο εργαλείο χωρίς διαφάνεια, χωρίς ουσιαστική διαβούλευση και χωρίς λογοδοσία. Οι καθυστερήσεις, η αποσπασματική ενημέρωση και ο αποκλεισμός των φορέων και των τοπικών κοινωνιών δεν είναι απλώς λάθη — είναι πολιτική επιλογή.

Όταν σχεδιάζεις το μέλλον του τουρισμού χωρίς τους ανθρώπους του, τότε δεν σχεδιάζεις ανάπτυξη, αλλά αβεβαιότητα. Και αυτή η αβεβαιότητα μεταφράζεται σε χαμένες επενδύσεις, σε χαμένες ευκαιρίες και τελικά σε υπονόμευση της ίδιας της αξιοπιστίας της χώρας.

Η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει ξεκάθαρα: θα συνεχίσει να φέρνει έτοιμα σχέδια χωρίς διάλογο ή θα ανοίξει επιτέλους μια πραγματική, θεσμική διαδικασία που θα εγγυάται συμμετοχή, διαφάνεια και λογοδοσία;», δήλωσε κλείνοντας η Βουλευτής Λασιθίου και Τομεάρχης Τουρισμού, Κατερίνα Σπυριδάκη.