Κύμα πτωχεύσεων στη Γερμανία

Ο αριθμός των επιχειρήσεων που έχουν πτωχεύσει στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας είναι τόσο υψηλός κατά τους πρώτους τρεις μήνες του 2025 όσο δεν υπήρξε τα τελευταία έντεκα χρόνια. Ποιες επιχειρήσεις πλήττονται όμως περισσότερο; Ποιο το ενδεχόμενο η κατάσταση να ηρεμήσει σύντομα;

«Η θύελλα των πτωχεύσεων συνεχίζεται». Έτσι επικαλέστηκε το πρακτορείο ειδήσεων Reuters τον επικεφαλής αναλυτή του Γερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου (DIHK), Φόλκερ Τράιερ, την περασμένη Παρασκευή: «Ιδιαίτερα οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν προβλήματα».

Μια δημοσκόπηση του DIHK έδειξε ότι σχεδόν κάθε τρίτη επιχείρηση με λιγότερους από 20 εργαζομένους φοβάται επιδείνωση της οικονομικής της κατάστασης. Αυτές οι επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν περίπου το 85% όλων των επιχειρήσεων στη Γερμανία.

Την ίδια ημέρα (12/12/2025), η Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία ανακοίνωσε ότι μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου τα γερμανικά δικαστήρια ανέφεραν 18.125 αιτήσεις πτώχευσης επιχειρήσεων – σχεδόν 12% περισσότερες από την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους. Έτσι, ο αριθμός των πτωχεύσεων στη Γερμανία το 2025 είναι ο υψηλότερος των τελευταίων έντεκα ετών.

Όσο μικρότερη η επιχείρηση τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος

Το γεγονός ότι οι μικρές επιχειρήσεις είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες, το επιβεβαιώνει και ο καθηγητής Στέφεν Μίλερ. Οι πτωχεύσεις συμβαίνουν «σε μεγάλο βαθμό στον τομέα των μικρών επιχειρήσεων», τόνισε ο επικεφαλής της έρευνας πτώχευσης στο Ινστιτούτο Οικονομικών Ερευνών Leibniz Halle (IWH) στην DW. Στην περίπτωση του αριθμού των εργαζομένων, «ο μέσος όρος είναι 10 άτομα, αλλά οι περισσότερες είναι μικρότερες». 

Ακόμα και αν δεν αποτελούν αντικείμενο αυτής της ανάλυσης, η τρέχουσα «καταιγίδα» πτωχεύσεων φαίνεται και στον τομέα των προσωπικών οικονομικών: Στη Γερμανία, ο αριθμός των προσωπικών πτωχεύσεων αυξήθηκε επίσης το περασμένο έτος. Στους πρώτους τρεις μήνες του τρέχοντος έτους, καταγράφηκαν 57.824 πτωχεύσεις καταναλωτών, αύξηση άνω του 8% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.

Επιπτώσεις στην αγορά εργασίας

Παρόλο που η κατάρα της πτώχευσης πλήττει κυρίως τις μικρές επιχειρήσεις με λίγους εργαζόμενους, η αύξηση των πτωχεύσεων σε ατομικές και κεφαλαιουχικές εταιρείες έχει οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του αριθμού των θέσεων εργασίας που χάνονται ή βρίσκονται σε σοβαρό κίνδυνο. Αυτό υπολογίστηκε από το IWH. Το Ινστιτούτο εκτιμά ότι το 2025 θα χαθούν περίπου 170.000 θέσεις εργασίας. Πριν από την πανδημία COVID-19, ο αριθμός αυτός ήταν κάτω από 100.000.

Ο Κλάους Χάινερ Ρελ, οικονομολόγος στο Ινστιτούτο Γερμανικής Οικονομίας (IW) στην Κολωνία, προειδοποιεί ωστόσο να μην υπερεκτιμήσουμε τις επιπτώσεις στην αγορά εργασίας. Όπως λέει στην DW, «οι πτωχεύσεις συμβάλλουν σε μια ελαφρά αύξηση της ανεργίας, αλλά η εξέλιξη δεν είναι δραματική». 

Ο Στέφεν Μίλερ το βλέπει διαφορετικά: Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του, το 2025 «περίπου 200.000 θέσεις εργασίας θα επηρεαστούν – και αυτό το νούμερο είναι αρκετά υψηλό. Πριν από την πανδημία ήταν περίπου το μισό». Ένα μέρος των επηρεαζόμενων θέσεων εργασίας «θα κλείσει πράγματι, επειδή οι πτωχεύσεις οδηγούν σε λουκέτα». 

Υπογραμμίζει όμως επίσης ότι πολλές θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν αλλού. Οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας είναι «γενικά διαχειρίσιμες. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σε μια σταθεροποίηση της αγοράς συχνά υπάρχουν και μετακινήσεις από αδύναμες σε καλές επιχειρήσεις».

Αναμενόμενη εξέλιξη;

Για τον Στέφεν Μίλερ, τα τρέχοντα στοιχεία δεν είναι εντελώς αναπάντεχα: «Συνολικά, ήταν αναμενόμενη η αύξηση των πτωχεύσεων. Ωστόσο, αυτό που προκαλεί έκπληξη είναι το μέγεθος της αύξησης».

Ο Κλάους Χάινερ Ρελ δεν εξεπλάγη, όπως λέει στην DW: «Κατά βάση, η εξέλιξη ήταν αναμενόμενη. Δεδομένης της επίμονης αδυναμίας της οικονομίας, ο αριθμός των πτωχεύσεων θα μπορούσε να είναι ακόμα υψηλότερος».

Οι λόγοι για τις πολλές πτωχεύσεις, σύμφωνα με τον Ρελ, δεν προέρχονται μόνο από την πλευρά των επιχειρηματιών: «Ο κύριος λόγος φαίνεται να είναι η αδύναμη οικονομία των τελευταίων σχεδόν τριών ετών, με μια οικονομία που παραμένει στάσιμη ή έχει αρχίσει να υποχωρεί».  Οι τιμές ενέργειας, ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και η μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα συμβάλλουν επίσης στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις. Όμως: «Το πόσο η πολιτική και οι καθυστερημένες μεταρρυθμίσεις, καθώς και ορισμένες επιχειρήσεις με καθυστερημένες προσαρμογές, έχουν συμβάλει στα προβλήματα είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί», λέει ο Ρελ.

Ο Στέφεν Μίλερ επίσης δεν θέλει να επιρρίψει όλη την ευθύνη για την κρίση στην πλευρά των επιχειρήσεων: «Οι λόγοι για την πτώχευση είναι πάντα πολύ ατομικοί». Συχνά προκύπτουν δυσκολίες από ατομικά λάθη, όπως λανθασμένη επιλογή προϊόντων, συγκρούσεις μεταξύ διεύθυνσης και προσωπικού, ή διαφορές με σημαντικούς μετόχους ή άλλους ενδιαφερόμενους.

«Όταν, λοιπόν», όπως λέει ο Μίλερ, «προστίθενται υψηλότερα κόστη, δομικές αλλαγές, γεωπολιτικές αβεβαιότητες και δασμοί, οι ατομικές αδυναμίες και τα λάθη οδηγούν γρηγορότερα σε πτώχευση». Το συμπέρασμά του: «Δεν θα έπρεπε να είναι συχνό φαινόμενο να βγαίνουν από την αγορά υγιείς και καλά οργανωμένες επιχειρήσεις, οι οποίες ανήκουν στις καλύτερες στον τομέα τους, μόνο λόγω χειρότερων συνθηκών».

Μια αχνή αχτίδα φωτός

Η Ένωση των Διαχειριστών Πτωχεύσεων και Διαχειριστών της Γερμανίας (VID) βλέπει την κατάσταση με σχετική ηρεμία.

Ο επικεφαλής του VID, Κρίστοφ Νίρινγκ, δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων dpa: «Μετά τα φαινόμενα επαναφοράς από την πανδημία και την αύξηση των πτωχεύσεων, η κατάσταση επανέρχεται σε φυσιολογικά επίπεδα». Ωστόσο, αυτό «δεν αποτελεί στροφή της τάσης, αλλά μάλλον φως στο τέλος του τούνελ». 

Ομοίως, ο Στέφεν Μίλερ εκτιμά: «Το 2026 θα βρισκόμαστε περίπου στο ίδιο υψηλό επίπεδο με το 2025». Αυτό όμως είναι «μόνο μερικώς καλό νέο, καθώς έχουμε φτάσει σιγά σιγά στο κόκκινο». Δεν πρέπει να έρθει κάτι χειρότερο. Γιατί η ματιά στις σημαντικές κατηγορίες προσωπικών και κεφαλαιουχικών εταιρειών δείχνει: «Περίπου στις ίδιες ποσότητες βρισκόμασταν πριν 20 χρόνια». 

Ένα φως ελπίδας βλέπει ο οικονομολόγος του IW, Κλάους Χάινερ Ρελ: «Εάν την επόμενη χρονιά η οικονομία αναπτυχθεί περίπου κατά 1%, όπως αναμένουν διάφορα ινστιτούτα, τότε το φαινόμενο των πτωχεύσεων θα μπορούσε να χαλαρώσει». Ωστόσο, αυτό δεν είναι αυτονόητο: «Δομικά προβλήματα, όπως οι δασμοί των ΗΠΑ, ο ανταγωνισμός από την Κίνα και το κόστος ενέργειας παραμένουν».

Πηγή: DW