Μπλόκο στους δασμούς: Πώς αντιδρούν οι επιχειρήσεις

Χιλιάδες επιχειρήσεις σε ΗΠΑ και Ευρώπη υποδέχθηκαν ως μεγάλη νίκη την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να ακυρώσει τους εκτεταμένους δασμούς που είχε επιβάλει ο Donald Trump με επίκληση νόμου περί εθνικής έκτακτης ανάγκης. Ωστόσο, η διαδικασία επιστροφής των χρημάτων που καταβλήθηκαν φαίνεται πως θα είναι χρονοβόρα και σύνθετη.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο πρόεδρος δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον νόμο του 1977 (IEEPA) για να επιβάλει γενικευμένους δασμούς στις εισαγωγές. Η απόφαση ενδέχεται να έχει πολυετείς επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, καθώς ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή ποσών που, σύμφωνα με οικονομολόγους του Penn-Wharton Budget Model, ξεπερνούν τα 175 δισ. δολάρια.

Οι αγορές αντέδρασαν θετικά: χρηματιστήρια σε ΗΠΑ και Ευρώπη κινήθηκαν ανοδικά, με τις μετοχές εταιρειών που επηρεάστηκαν έντονα από τους δασμούς -από ευρωπαϊκούς ομίλους πολυτελείας όπως LVMH, Hermes και Moncler έως αμερικανικές επιχειρήσεις λιανεμπορίου και βιομηχανίας- να καταγράφουν σημαντικά κέρδη.

Παρά τη θετική συγκυρία, η επόμενη ημέρα μόνο απλή δεν είναι. Περισσότερες από 1.800 προσφυγές έχουν κατατεθεί από τον Απρίλιο στο Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ, που είναι αρμόδιο για τελωνειακά και δασμολογικά ζητήματα. Μεταξύ των εταιρειών που έχουν κινηθεί νομικά περιλαμβάνονται θυγατρικές του ομίλου Toyota, η Costco, η Goodyear, η Alcoa, η Kawasaki Motors και η EssilorLuxottica.

Δικηγόροι εκτιμούν ότι πολλές ακόμη εταιρείες, εντός και εκτός ΗΠΑ, θα ακολουθήσουν τώρα που υπάρχει δεδικασμένο, καθώς έως σήμερα απέφευγαν να στραφούν νομικά κατά της κυβέρνησης για να μη βρεθούν στο στόχαστρο του Λευκού Οίκου. Ωστόσο, η επιστροφή των ποσών ενδέχεται να απαιτήσει μήνες ή και χρόνια.

Η διαδικασία δεν θα είναι αυτοματοποιημένη. Οι επιχειρήσεις καλούνται να συγκεντρώσουν αναλυτικά στοιχεία για τις εισαγωγές τους και τους δασμούς που κατέβαλαν, σε διαφορετικές περιόδους και με διαφορετικά καθεστώτα. Όπως σημειώνουν νομικοί, ακόμη και πολυεθνικοί όμιλοι ενδέχεται να μην έχουν άμεσα πλήρη και τακτοποιημένα δεδομένα. «Δεν σημαίνει ότι τη Δευτέρα θα αρχίσουν να φτάνουν επιταγές», σχολίασε χαρακτηριστικά νομικός.

Την ίδια στιγμή, το κόστος των δασμών έχει ήδη μετακυλιστεί σε μεγάλο βαθμό στους Αμερικανούς καταναλωτές. Σύμφωνα με τη Fed της Νέας Υόρκης, περίπου το 90% του κόστους των δασμών βαρύνει επιχειρήσεις και καταναλωτές στις ΗΠΑ, αντικρούοντας τον ισχυρισμό ότι πληρώνονται από το εξωτερικό. Μέχρι τον Νοέμβριο, ο πραγματικός δασμολογικός συντελεστής είχε ανέλθει στο 11,7%, από 2,7% την περίοδο 2022-2024.

Παράλληλα, η αβεβαιότητα δεν έχει εκλείψει. Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Trump έχουν ήδη διαμηνύσει ότι θα αναζητήσουν άλλες νομικές βάσεις για την επιβολή δασμών, επικαλούμενοι μεταξύ άλλων την εθνική ασφάλεια ή την ανάγκη αντιμετώπισης αθέμιτων εμπορικών πρακτικών. Αυτό, σύμφωνα με αναλυτές, διατηρεί τον κίνδυνο νέων ανατροπών τους επόμενους μήνες.

Ορισμένες επιχειρήσεις, anticipating τη βραδύτητα της διαδικασίας, έχουν ήδη πουλήσει τα δικαιώματά τους σε μελλοντικές επιστροφές σε επενδυτές, λαμβάνοντας άμεσα 25%-30% της αξίας και παραχωρώντας το υπόλοιπο σε περίπτωση επιτυχίας.

Το ερώτημα που παραμένει είναι αν οι εταιρείες θα μειώσουν τελικά τις τιμές για τους καταναλωτές, σε περίπτωση που ανακτήσουν τα ποσά. Πολλοί εμφανίζονται επιφυλακτικοί. «Θα ζητήσουμε επιστροφή, όπως όλοι. Δεν νομίζω όμως ότι θα πέσουν οι τιμές. Αυτό σπάνια συμβαίνει», σχολίασε επικεφαλής μικρής εταιρείας παιχνιδιών.

Reuters