Ερχεται νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα – Αυξάνεται το κόστος παραγωγής

Τιμοκατάλογοι με σημαντικές ανατιμήσεις σε βασικά είδη διατροφής, όπως γαλακτοκομικά, τυριά, αρτοσκευάσματα και άλλα, και μάλιστα σε επώνυμα προϊόντα, έχουν αρχίσει να καταφτάνουν στις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Ανάπτυξης και στην Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς, ανατιμήσεις οι οποίες αναμένεται να εφαρμοστούν σε περίπου ένα μήνα από τώρα. Πρόκειται στην πραγματικότητα για προάγγελο ευρύτερων ανατιμήσεων στα είδη διατροφής, μετά το ολιγόμηνο «μορατόριουμ» για σταθερές τιμές σε πρώτη φάση και μειώσεις στη συνέχεια, ανατιμήσεις, καθώς φαίνεται, αναπόφευκτες, με τη βιομηχανία να κάνει λόγο για σημαντική πίεση στην κερδοφορία της από το πρόσθετο κόστος που προκαλούν τα πολεμικά μέτωπα σε Μέση Ανατολή και Ουκρανία.

Ακόμη μεγαλύτερο κύμα ανατιμήσεων στα είδη διατροφής αναμένεται στα τέλη του 2026 με αρχές του 2027, με τις βιομηχανίες να δηλώνουν ότι η επιβάρυνση του κόστους είναι σε αρκετές περιπτώσεις πολύ υψηλότερη από αυτήν που είχαν εκτιμήσει την άνοιξη, λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της σερραϊκής γαλακτοβιομηχανίας Κρι Κρι, με τον οικονομικό διευθυντή της να δηλώνει την Πέμπτη ότι αν και η πρόσθετη επιβάρυνση στο κόστος παραγωγής από τον πόλεμο στο Ιράν είχε εκτιμηθεί στα 5,5 εκατ. ευρώ για το σύνολο του έτους, υπό τα νέα δεδομένα υπολογίζεται ότι θα είναι κατά 2-3 εκατ. ευρώ παραπάνω.

Ποια είναι τα συστατικά που συνθέτουν το εκρηκτικό «κοκτέιλ»; Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου επηρεάζει άμεσα το ενεργειακό και μεταφορικό κόστος. Επηρεάζει όμως σημαντικά και τα υλικά συσκευασίας, τόσο τα πλαστικά, καθώς παρασκευάζονται από παράγωγα του πετρελαίου, όσο και τα χάρτινα, δεδομένου ότι η χαρτοβιομηχανία είναι σημαντικά ενεργοβόρος κλάδος της μεταποίησης.

Υπολογίζεται ότι κάθε αύξηση 10 δολαρίων/βαρέλι στην τιμή του αργού πετρελαίου, προκαλεί αύξηση στην τιμή των ρητινών που χρησιμοποιούνται για τις πλαστικές συσκευασίες (πολυαιθυλένιο, πολυπροπυλένιο και άλλες) έως 0,16 ευρώ/κιλό. Επιπλέον, η συνέχιση των εχθροπραξιών στα Στενά του Ορμούζ και οι νέες επιθέσεις από τους Χούθι παρεμποδίζουν την ομαλή διακίνηση των εμπορευμάτων, διαταράσσοντας την εφοδιαστική αλυσίδα. Στη διαταραχή που υπήρχε στην τροφοδοσία της αγοράς με αζωτούχα λιπάσματα, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, προστέθηκε η διαταραχή της αγοράς φωσφορικών λιπασμάτων, παράγοντας που επηρεάζει το κόστος τόσο της γεωργίας όσο και της κτηνοτροφίας, καθώς επιδρά στο κόστος παραγωγής των ζωοτροφών.

Σύμφωνα με το παρατηρητήριο τιμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Γενική Διεύθυνση Γεωργίας – DG Agri), η τιμή των φωσφορούχων λιπασμάτων τον Αύγουστο του 2026 είχε διαμορφωθεί κατά μέσον όρο στην Ε.Ε. σε 739 ευρώ/τόνο έναντι 569 ευρώ/τόνο ένα χρόνο πριν, αύξηση δηλαδή κατά 30%. Σε σύγκριση δε με τις αρχές του χρόνου, η μέση τιμή των φωσφορούχων λιπασμάτων στην Ε.Ε. έχει αυξηθεί κατά 22%, καθώς τον Ιανουάριο βρισκόταν στα 604 ευρώ/τόνο. Στην Ελλάδα οι τιμές των λιπασμάτων έχουν αυξηθεί μέσα σε ένα χρόνο κατά 11,3%, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για τις τιμές εισροών στη γεωργία – κτηνοτροφία (Ιούλιος 2026). Το κόστος της ενέργειας και των λιπαντικών ήταν υψηλότερο τον Ιούλιο σε σύγκριση με ένα χρόνο πριν κατά 11,3%, κόστος όμως το οποίο τις τελευταίες εβδομάδες έχει αυξηθεί περαιτέρω.

Εξαιρετικά ανησυχητικά είναι τα μηνύματα που έρχονται από τις διεθνείς αγορές σε σχέση με τις τιμές των σιτηρών, εμπόρευμα που επηρεάζει τόσο τη βιομηχανία τροφίμων όσο και τη βιομηχανία ζωοτροφών. Πέρα από τις προβλέψεις για μικρότερη παραγωγή φέτος στην Ευρώπη, λόγω των πολύ υψηλών θερμοκρασιών που επικράτησαν το καλοκαίρι στις βόρειες και κεντρικές περιοχές της ηπείρου, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η εμπλοκή στις εξαγωγές σιτηρών από τη Μαύρη Θάλασσα. Ο δείκτης τιμών σιτηρών που καταρτίζει το Διεθνές Συμβούλιο Σιτηρών (IGC) αυξήθηκε κατά 6% τον Σεπτέμβριο. Η βιομηχανία ήδη πληροφορείται από τους προμηθευτές της για πιθανές αυξήσεις στα άλευρα, ενώ και στα άλευρα που προορίζονται για ζωοτροφές οι τιμές έχουν αυξηθεί σε σύγκριση με πέρυσι κατά 22%. Ηδη η τιμή παραγωγού στο αγελαδινό γάλα, η οποία δεν έχει σχέση με τα όσα συμβαίνουν στην περίπτωση του αιγοπρόβειου γάλακτος, ακολουθεί το τελευταίο διάστημα σταθερά ανοδική πορεία και βρίσκεται στα 0,58 ευρώ/λίτρο από 0,55 ευρώ/λίτρο ένα χρόνο πριν.

Το χειρότερο όλων δεν είναι οι επικείμενες ανατιμήσεις αυτές καθαυτές, αλλά το γεγονός ότι θα επιβληθούν σε προϊόντα των οποίων οι τιμές παραμένουν σε σταθερά υψηλά επίπεδα τα τελευταία 4,5 χρόνια, με τους παράγοντες της αγοράς να εκτιμούν ότι δεν πρόκειται ποτέ να επιστρέψουν στα προ του 2022 επίπεδα. Οι τιμές των τροφίμων στην Ελλάδα τον Αύγουστο του 2026 ήταν κατά 36,35% υψηλότερες σε σύγκριση με τον Αύγουστο του 2020. Σε σύγκριση με τον Μάρτιο του 2022, όταν ξεκινούσε η προηγούμενη ενεργειακή – πληθωριστική κρίση, είναι υψηλότερες σήμερα κατά 24,5%.

Πώς αντιμετωπίζει η κυβέρνηση το ενδεχόμενο ανατιμήσεων στα τρόφιμα; Το καθ’ ύλην αρμόδιο υπουργείο, το υπουργείο Ανάπτυξης, παραπέμπει για την ώρα στα μέτρα που θα ανακοινωθούν μες στην εβδομάδα για τα καύσιμα. Φρόντισε, πάντως, να παρατείνει για έναν ακόμη χρόνο, μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου του 2027, την ισχύ της ρύθμισης που υποχρεώνει τους προμηθευτές να κοινοποιούν στην αρμόδια Αρχή Ελέγχου της Αγοράς τις ανατιμήσεις, αλλά και αυτή που προβλέπει την κοινοποίηση από τα σούπερ μάρκετ των ενδεικτικών τιμών των οπωροκηπευτικών, ενώ μέχρι το τέλος του 2026 παρατείνεται το μέτρο της τρίμηνης απαγόρευσης προσφορών εάν έχουν προηγηθεί ανατιμήσεις. Οσο για τη «συμφωνία κυρίων»; Αυτή θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα αποδυναμωθεί μετά τον Οκτώβριο, ενώ δεν λείπουν οι σκέψεις για προσπάθεια ένταξης σε αυτήν κωδικών με υψηλή ζήτηση την περίοδο των εορτών.