Προσοχή στις μεταφορές με IRIS: Πότε θεωρούνται δωρεά – Οι 5 παγίδες που ακυρώνουν το αφορολόγητο

Από τις καθημερινές συναλλαγές μέσω IRIS μέχρι τους κοινούς λογαριασμούς, ποιες μεταφορές χρημάτων ενεργοποιούν τα ραντάρ της ΑΑΔΕ για άτυπες δωρεές και φέρνουν κρυφούς φόρους.

Στο μικροσκόπιο του ελεγκτικού μηχανισμού μπαίνουν οι μετακινήσεις κεφαλαίων μεταξύ τραπεζικών λογαριασμών, καθώς συγκεκριμένες συναλλαγές από κοινούς σε ατομικούς ή σε έτερους κοινούς λογαριασμούς κρύβουν σοβαρούς κινδύνους και υπέρογκες χρεώσεις. Η ΑΑΔΕ εξετάζει σχολαστικά αυτές τις κινήσεις, ελέγχοντας κατά πόσο υποκρύπτουν την πραγματοποίηση κάποιας άτυπης δωρεάς.

Όταν προκύπτουν τέτοιες ενδείξεις, οι ελεγκτικές υπηρεσίες αναλαμβάνουν δράση, προχωρώντας στον καταλογισμό φόρου δωρεάς. Αυτό παρατηρείται συχνότερα σε περιπτώσεις όπου τεκμηριώνεται πως ο πολίτης που πραγματοποίησε την ανάληψη ή τη μεταφορά δεν είχε συμβάλει με δικά του κεφάλαια στον αρχικό κοινό λογαριασμό.

Σύμφωνα με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, εάν ένας συνδικαιούχος, ο οποίος δεν συμμετείχε στη δημιουργία του επίμαχου υπολοίπου, τραβήξει ή μεταφέρει χρήματα για να τα χρησιμοποιήσει προσωπικά, η συγκεκριμένη ενέργεια ερμηνεύεται φορολογικά ως δωρεά.

Οι πέντε «ύπουλες» παγίδες

Η πρόβλεψη για αφορολόγητο όριο ύψους 800.000 ευρώ σε γονικές παροχές και δωρεές χρημάτων προς συγγενείς της πρώτης κατηγορίας συνιστά μια τεράστια ελάφρυνση. Παρόλα αυτά, προϋποθέτει την απόλυτη προσήλωση στους κανόνες. Εάν η διακίνηση γίνει λανθασμένα ή εμπλακούν μη δικαιούχα πρόσωπα, το προνόμιο χάνεται και ο φόρος επιβάλλεται από το πρώτο κιόλας ευρώ.

1. Απαραίτητη η τραπεζική οδός για τις 800.000 ευρώ Η απαλλαγή από τον φόρο για ποσά έως 800.000 ευρώ αφορά στενούς συγγενείς (παιδιά, γονείς, συζύγους, παππούδες, εγγόνια). Η μοναδική προϋπόθεση για να ισχύσει είναι η διαδικασία να πραγματοποιηθεί αποκλειστικά μέσω του επίσημου τραπεζικού συστήματος και φυσικά να δηλωθεί στις αρχές.

2. Η χρήση μετρητών φέρνει φόρο από το πρώτο ευρώ Τα δεδομένα αλλάζουν άρδην εάν η μεταβίβαση γίνει «χέρι με χέρι». Όταν η δωρεά αφορά μετρητά, η «ασπίδα» των 800.000 ευρώ καταργείται και το κράτος επιβάλλει οριζόντιο φόρο 10% σε όλο το ποσό.

3. Τι ισχύει για τις μεταφορές μέσω IRIS Συναλλαγές μικρής κλίμακας από τους γονείς στα παιδιά μέσω εφαρμογών άμεσης πληρωμής, όπως το IRIS, με σκοπό την εξυπηρέτηση καθημερινών εξόδων (χαρτζιλίκι), δεν εντάσσονται υποχρεωτικά στις δωρεές που χρήζουν δήλωσης, ιδίως όταν αφορούν προστατευόμενα μέλη. Αντιθέτως, η διακίνηση μεγάλων ποσών μέσω αυτών των εφαρμογών έχει εντελώς διαφορετική φορολογική αντιμετώπιση.

4. Έλεγχος στις «τριγωνικές» συναλλαγές Υψηλός κίνδυνος ελλοχεύει στις περιπτώσεις όπου τα κεφάλαια αλλάζουν διαδοχικά χέρια ανάμεσα σε συγγενείς. Η εφορία ψάχνει να βρει αν αυτή η αλυσίδα μεταφορών γίνεται απλώς για να εκμεταλλευτούν το αφορολόγητο άτομα που κανονικά δεν το δικαιούνται. Αν επιβεβαιωθεί αυτή η πρακτική, επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς κανένα όριο απαλλαγής.

5. Ο κίνδυνος των τρίτων προσώπων στους κοινούς λογαριασμούς Μία ακόμα παγίδα είναι η κατάθεση χρημάτων σε λογαριασμό όπου συμμετέχει ως συνδικαιούχος κάποιο τρίτο πρόσωπο. Ο ελεγκτικός μηχανισμός έχει τη δυνατότητα να ερευνήσει ποιος καρπώθηκε πραγματικά τα χρήματα. Εφόσον αποδειχθεί ότι ωφελούμενος ήταν κάποιος άλλος από τον δηλωθέντα δικαιούχο, καταλογίζεται άμεσα φόρος.

Η κλιμάκωση των φόρων όταν χάνεται η απαλλαγή

Αν οι φορολογούμενοι δεν ακολουθήσουν πιστά τους κανόνες του αφορολογήτου, μια τυπική ενδοοικογενειακή συναλλαγή μετατρέπεται σε φορολογητέα ύλη. Το ύψος της «λυπητερής» εξαρτάται από τον βαθμό συγγένειας και τη μέθοδο της διακίνησης.

Για την Α’ κατηγορία συγγενών, εφόσον δεν υπάρχει αποδεικτικό τραπεζικής μεταφοράς, ο φόρος διαμορφώνεται στο 10% για ολόκληρο το ποσό. Στη Β’ κατηγορία (αδέλφια, θείοι, ανίψια, μητριές κ.ά.), δεν υφίσταται αφορολόγητο για χρηματικές δωρεές, με αποτέλεσμα να επιβάλλεται κατευθείαν φόρος 20%.

Το πιο βαρύ φορολογικό χτύπημα, ωστόσο, έρχεται για τις δωρεές προς άτομα της Γ’ κατηγορίας ή σε μη συγγενικά πρόσωπα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο συντελεστής εκτοξεύεται, φτάνοντας ακόμα και στο 40%.