Ένα βήμα πιο κοντά το καλώδιο Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ-Ο Great Sea Interconnector αλλάζει τον ενεργειακό χάρτη

Ένα ακόμη σημαντικό βήμα για την υλοποίηση του καλωδίου Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ γίνεται με την κατάθεση του επενδυτικού αιτήματος (investment request) από τον ΑΔΜΗΕ στις Ρυθμιστικές Αρχές Κύπρου και Ισραήλ. Η εξέλιξη αφορά το δεύτερο σκέλος του Great Sea Interconnector (GSI), δηλαδή την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου – Ισραήλ.

Η υποβολή του αιτήματος από τον ΑΔΜΗΕ ανοίγει ουσιαστικά τον δρόμο για την επόμενη φάση του έργου του καλωδίου, καθώς οι δύο Ρυθμιστικές Αρχές θα πρέπει να αξιολογήσουν τα δεδομένα και να λάβουν κοινή απόφαση για τον επιμερισμό του κόστους μεταξύ των δύο χωρών.

Το κρίσιμο βήμα πριν από την τελική επενδυτική απόφαση

Το επενδυτικό αίτημα αποτελεί το επόμενο στάδιο μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων μελετών κόστους – οφέλους (CBA) και της πρότασης για τον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους (CBCA).

Οι μελέτες που έχουν προηγηθεί επιβεβαιώνουν, σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, την οικονομική βιωσιμότητα της διασύνδεσης Κύπρου – Ισραήλ στα σενάρια που εξετάστηκαν, ενώ αναδεικνύουν τα οφέλη του έργου για την ασφάλεια εφοδιασμού, την αύξηση της συμμετοχής των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και την καλύτερη διασύνδεση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου με το ευρωπαϊκό σύστημα.

Η διαδικασία πραγματοποιείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Κανονισμού ΤΕΝ-Ε και αποτελεί βασικό μέρος της ρυθμιστικής ωρίμανσης του έργου.

Τι θα κρίνουν Κύπρος και Ισραήλ

Με την υποβολή του φακέλου ξεκινά η διαδικασία αξιολόγησης από τις αρμόδιες Ρυθμιστικές Αρχές των δύο χωρών.

Το βασικό ζήτημα που θα πρέπει να συμφωνηθεί είναι ο τρόπος με τον οποίο θα κατανεμηθεί το κόστος του έργου μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ, ενώ παράλληλα θα πρέπει να διασφαλιστεί το ρυθμιζόμενο έσοδο της διασύνδεσης.

Μετά την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών, το επόμενο μεγάλο ορόσημο θα είναι η τελική επενδυτική απόφαση (FID). Η απόφαση αυτή θα ανοίξει τον δρόμο για τη διαδικασία χρηματοδότησης του έργου.

Στο κάδρο και νέοι επενδυτές

Ο ΑΔΜΗΕ επιδιώκει παράλληλα την προσέλκυση επιπλέον επενδυτών και στο σκέλος της διασύνδεσης Κύπρου – Ισραήλ.

Η στρατηγική αυτή έχει ήδη εφαρμοστεί στο πρώτο σκέλος του έργου, την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, με την είσοδο της γαλλικής επενδυτικής εταιρείας Meridiam στο επενδυτικό σχήμα της Great Sea Interconnector.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα για τη χρηματοδοτική ωρίμανση του συνολικού έργου, το οποίο έχει ως στόχο να συνδέσει ηλεκτρικά την Κρήτη, την Κύπρο και στη συνέχεια το Ισραήλ.

Καλώδιο 324 χιλιομέτρων σε βάθος έως 2.400 μέτρα

Το σκέλος Κύπρος – Ισραήλ του Great Sea Interconnector θα έχει υποθαλάσσιο μήκος περίπου 324 χιλιομέτρων, ενώ το βάθος πόντισης του καλωδίου θα κυμαίνεται μεταξύ 2.200 και 2.400 μέτρων.

Η διασύνδεση θα έχει ονομαστική ικανότητα μεταφοράς 1.000 MW και θα χρησιμοποιεί διπολικό σύστημα συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης (HVDC) στα 500 kV.

Στην Κύπρο, το καλωδιακό σύστημα θα συνδέεται με τον σταθμό μετατροπής που προβλέπεται να κατασκευαστεί στην Κοφίνου, ενώ στο Ισραήλ ο αντίστοιχος σταθμός θα βρίσκεται στην περιοχή της Hadera.

Ένα ακόμη σημαντικό χαρακτηριστικό είναι η δυνατότητα αμφίδρομης μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς η ροή ισχύος θα μπορεί να αντιστρέφεται ανάλογα με τις ανάγκες των δύο ηλεκτρικών συστημάτων.

Ο Great Sea Interconnector αλλάζει τον ενεργειακό χάρτη

Ο Great Sea Interconnector αποτελεί Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αποτελεί τη μεγαλύτερη σε γεωπολιτικό επίπεδο ηλεκτρική διασύνδεση στην Ανατολική Μεσόγειο, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και την καλύτερη αξιοποίηση των ΑΠΕ.

Με την κατάθεση του επενδυτικού αιτήματος για το σκέλος Κύπρου – Ισραήλ, το έργο περνά σε ένα ακόμη πιο ώριμο στάδιο. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι πλέον η κοινή ρυθμιστική απόφαση των δύο χωρών και στη συνέχεια η τελική επενδυτική απόφαση που θα ανοίξει τον δρόμο για τη χρηματοδότηση και την κατασκευή του καλωδίου.

Η ανακοίνωση του ΑΔΜΗΕ

Την επιτάχυνση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Ισραήλ σηματοδοτεί το αίτημα επένδυσης (investment request) που κατέθεσε προς τις Ρυθμιστικές Αρχές των δύο χωρών ο ΑΔΜΗΕ, ως φορέας υλοποίησης του έργου Great Sea Interconnector (GSI), σύμφωνα με τις προβλέψεις του ευρωπαϊκού πλαισίου (Κανονισμός ΤΕΝ-Ε).

Η νέα αυτή εξέλιξη εντάσσεται στη σταθερή στρατηγική της ελληνικής κυβέρνησης για την προώθηση του Great Sea Interconnector ως έργου ιδιαίτερης γεωπολιτικής και ενεργειακής σημασίας για την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και την Ευρώπη. 

Έρχεται μόλις μία εβδομάδα μετά την υπογραφή, στο Μέγαρο Μαξίμου, της συμφωνίας ΑΔΜΗΕ–Meridiam για την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού ομίλου ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector και σε συνέχεια της τηλεφωνικής επικοινωνίας του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, με τον Ισραηλινό ομόλογό του, Eli Cohen, για την προώθηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου–Ισραήλ. Οι διαδοχικές αυτές εξελίξεις δημιουργούν νέα και ισχυρή δυναμική για την υλοποίηση του συνολικού έργου.

Το επενδυτικό αίτημα για τη διασύνδεση Κύπρου-Ισραήλ αποτελεί το απαραίτητο επόμενο βήμα, βάσει του ευρωπαϊκού πλαισίου, για την υλοποίηση του έργου, σε συνέχεια της ολοκλήρωσης των απαιτούμενων μελετών κόστους-οφέλους (CBA) και της πρότασης για τον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους (CBCA).

Κατά την εκπόνηση των μελετών πραγματοποιήθηκε εκτεταμένη διαδικασία διαβούλευσης και ανταλλαγής στοιχείων με τους αρμόδιους φορείς των δύο χωρών, συμπεριλαμβανομένων των Υπουργείων Ενέργειας, του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου (ΔΣΜΚ) και του Διαχειριστή Συστήματος του Ισραήλ (NOGA). Στόχος ήταν να ληφθούν υπόψη οι πλέον πρόσφατες παραδοχές σχετικά με την εξέλιξη των ηλεκτρικών συστημάτων, της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, της διείσδυσης ΑΠΕ και των απαιτούμενων υποδομών.

Τα αποτελέσματα των μελετών επιβεβαιώνουν την οικονομική βιωσιμότητα του έργου σε όλες τις περιπτώσεις που αναλύθηκαν. Ειδικότερα, διαπιστώθηκε η σημαντική συνεισφορά του έργου στην ασφάλεια εφοδιασμού, στη διείσδυση ΑΠΕ και στην περαιτέρω ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Η υποβολή του αιτήματος επένδυσης αποτελεί προϋπόθεση για την έναρξη της διαδικασίας αξιολόγησης από τις αρμόδιες Ρυθμιστικές Αρχές Κύπρου και Ισραήλ, προκειμένου για τη λήψη κοινής απόφασης σχετικά με την κατανομή κόστους -ανάμεσα στις δύο χώρες- το οποίο θα ανακτηθεί μέσω των ρυθμιζόμενων εσόδων του έργου.

Ο ΑΔΜΗΕ, από την ανάληψη του ρόλου του Project Promoter, για το σύνολο του έργου, βρίσκεται σε συνεχή συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές, τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς και τους λοιπούς εμπλεκόμενους φορείς των υπό διασύνδεση χωρών, με στόχο την προώθηση των απαιτούμενων τεχνικών, ρυθμιστικών και χρηματοδοτικών ενεργειών. 

Μετά τη συμφωνία των χωρών, θα ακολουθήσει η λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης (FID), η οποία θα σημάνει την έναρξη των διαδικασιών για τη χρηματοδότηση του έργου. Στόχος του ΑΔΜΗΕ είναι η προσέλκυση επιπλέον επενδυτών και για τη διασύνδεση μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ, όπως συνέβη και στο πρώτο σκέλος του έργου (διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου), με την είσοδο της Meridiam στο επενδυτικό σχήμα. 

Ο GSI, που αποτελεί Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα έχει ονομαστική ικανότητα μεταφοράς 1.000 MW και θα αποτελείται από διπολικό σύστημα συνεχούς ρεύματος (HVDC) τάσης 500 kV. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το σημείο σύνδεσης του καλωδιακού συστήματος στην πλευρά της Κύπρου θα είναι ο Σταθμός Μετατροπής που θα αναπτυχθεί στην Κοφίνου ενώ στην πλευρά του Ισραήλ ο αντίστοιχος Σταθμός Μετατροπής θα κατασκευαστεί στην περιοχή της Hadera.

Το σκέλος της ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ θα έχει υπεράκτιο μήκος περίπου 324 χλμ., με το βάθος πόντισης να κυμαίνεται μεταξύ 2.200 και 2.400 μ. Η διασύνδεση θα παρέχει τη δυνατότητα αμφίδρομης μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, επιτρέποντας την αντιστροφή της κατεύθυνσης ροής ισχύος.