S&P: Επιστρέφει το δίλημμα λιτότητα VS ανάπτυξης

Η επαναφορά των δημοσιονομικών κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να βοηθήσει στη σταθεροποίηση των χρεών των χωρών-μελών της, όμως την ίδια στιγμή, η επιστροφή της λιτότητας κινδυνεύει να αποδειχθεί αυτοαναιρούμενη, αφού τα χαμηλά επίπεδα ιδιωτικών επενδύσεων και κατανάλωσης επιδεινώνουν τις προοπτικές της βιωσιμότητας του χρέους, όπως ακριβώς συνέβη στην Ελλάδα από το 2009 έως το 2013, προειδοποιεί η S&P Global Ratings. 

Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, το κόστος της δημοσιονομικής στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων απέναντι στις έκτακτες κρίσεις ανήλθε στο 10% του ΑΕΠ των ανεπτυγμένων οικονομιών. Για το διάστημα 2024-2027, η S&P προβλέπει ότι οι μεγαλύτερες ανεπτυγμένες οικονομίες θα συσσωρεύσουν επιπλέον χρέη 5 ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ, καθώς πιέσεις όπως τα ρίσκα ασφαλείας, οι εμπορικές συγκρούσεις και η ανάγκη αύξησης της ανταγωνιστικότητας απαιτούν νέες δαπάνες. 

Το ερώτημα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, και ειδικά για τη Γερμανία, είναι εάν θα πρέπει να καλύψουν αυτές τις ανάγκες για γενναιόδωρη στήριξη ή να συνεχίσουν τις προσπάθειες περιορισμού του χρέους τους, όπως υπαγορεύουν οι δημοσιονομικοί κανόνες. 

Η Γερμανία, η οποία αναμένεται να εμφανίσει αρνητική ανάπτυξη για δεύτερο συνεχόμενο χρόνο, ακολουθεί ιστορικά  μια συνετή δημοσιονομική διαχείριση. Οι Γερμανοί policymakers παρακολουθούν με ανησυχία την αύξηση των κρατικών ελλειμμάτων μετά την πανδημία, που σε κάποιες περιπτώσεις –όπως αυτή της Γαλλίας- υπονομεύουν τις πιστοληπτικές αξιολογήσεις και τη βιωσιμότητα των χρεών. Όμως, και η υπερβολικά προσεκτική δημοσιονομική πολιτική έχει και αυτή το τίμημά της, σημειώνει η S&P. Για αυτό και το δίλημμα ανάμεσα στη λιτότητα και την ανάπτυξη επιστρέφει. 

Στην περίπτωση της Γερμανίας, η δημοσιονομική σύνεση στηρίζει την άριστη πιστοληπτική αξιολόγηση ΑΑΑ, όμως το ερώτημα είναι κατά πόσο πιέζει ακόμα περισσότερο το πολύ άσχημο κλίμα στον ιδιωτικό τομέα, πλήττοντας τη δυνητική ανάπτυξη της χώρας και άρα υπονομεύοντας σε βάθος χρόνου το αξιόχρεό της. 

Η τάση τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα να αποταμιεύουν την ίδια στιγμή (τα γερμανικά νοικοκυριά αποταμίευσαν φέτος ποσοστό-ρεκόρ  24% του διαθέσιμου εισοδήματός τους), αντί να καταναλώνουν ή να επενδύουν, είναι ένας δομικός λόγος πίσω από την αδύναμη ανάπτυξη της Γερμανίας και εξηγεί γιατί  η χώρα παράγει μεγάλα εξωτερικά πλεονάσματα με τους βασικούς εμπορικούς εταίρους της, όπως είναι οι ΗΠΑ. 

Η Κομισιόν θεωρεί αυτά τα πλεονάσματα ενδεικτικά των μακροοικονομικών ανισορροπιών της Γερμανίας και των χαμηλών ιδιωτικών και δημόσιων  επενδύσεων. 

Αντίθετα, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να εμφανίζουν μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, τα οποία το υπουργείο Οικονομικών μπορεί να χρηματοδοτεί με χαμηλό κόστος, κυρίως λόγω του ρόλου του δολαρίου ως του νομίσματος διεθνών αποθεματικών. 

Και ενώ αυτό το δημοσιονομικό προφίλ αποτελεί τη βασική αδυναμία της αμερικανικής αξιολόγησης, η Γερμανία κινδυνεύει να δει το βασικό της δυνατό σημείο, τη δημοσιονομική σύνεση, να εξελίσσεται σε αδυναμία για την αξιολόγηση, εάν επιδεινώσει την χαμηλή και μειούμενη δυνητική ανάπτυξη, προειδοποιεί η S&P. Στις ΗΠΑ, αντίθετα, η ανάπτυξη δεν αποτελεί πρόβλημα. 

Τι μπορεί να αλλάξει το 2025 

Η όποια σημαντική επιδείνωση των οικονομικών σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσε να ωθήσει τους Ευρωπαίους policymakers περισσότερο προς τη λύση της χρηματοδότησης επενδύσεων και της στήριξης των μεταρρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένων αυτών που προτείνει η έκθεση Draghi, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, εκτιμά η S&P. 

Επίσης, η νέα γερμανική κυβέρνηση που θα προκύψει μετά τις εκλογές θα μπορούσε να βρει έναν τρόπο να παρακάμψει το όριο χρέους και να στηρίξει τις προσπάθειες κοινής χρηματοδότησης στην Ε.Ε. 

Εναλλακτικά, εάν οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι παραμείνουν εστιασμένοι στην εσωτερική πολιτική τους, αδύναμοι να κάνουν τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που θα αντιμετωπίσουν το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας, το χάσμα παραγωγικότητας μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ θα αυξηθεί, ενώ τα κρατικά έσοδα, τα εισοδήματα των νοικοκυριών και η ποιότητα του αξιόχρεου των  χωρών θα μπορούσαν να μειωθούν σε όλη την ήπειρο, προειδοποιεί η S&P.