Ταμείο Ανάκαμψης: Έκλεισε η κάνουλα των δανείων– Τι σημαίνει για επιχειρήσεις και τράπεζες, η απάντηση της κυβέρνησης

Κλειστή είναι πλέον η κάνουλα για νέα δάνεια από το βασικό τραπεζικό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, προκαλώντας αναστάτωση σε επιχειρήσεις και τράπεζες που είχαν επενδυτικά σχέδια σε διαδικασία αξιολόγησης ή συμβασιοποίησης.

Τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης (ΤΑΑ) εξελίσσονται σε νέα εστία πίεσης για την αγορά, καθώς η κυβέρνηση μιλά για πλήρη επιτυχία της δράσης, ενώ επιχειρήσεις και τράπεζες βλέπουν ότι η ζήτηση ξεπέρασε τα όρια του προγράμματος.

Ας σημειωθεί ότι δεν πρόκειται για όλο το δανειακό σκέλος του ΤΑΑ, το οποίο ανέρχεται στα 17,8 δισ. ευρώ. Εξ αυτών, η τραπεζική δράση για επιχειρηματικά δάνεια είναι περίπου 13,3 δισ. ευρώ. Αυτό είναι το κομμάτι που έφτασε στο τέλος του, καθώς οι πόροι έχουν δοθεί στις τράπεζες και οι τελευταίες συμβασιοποιήσεις πρέπει να ολοκληρωθούν έως τις 29.5.2026. Το υπόλοιπο ποσό του δανειακού σκέλους κατευθύνεται σε άλλα εργαλεία, όπως τα 2 δισ. ευρώ της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, το πρόγραμμα Αναβαθμίζω το Σπίτι μου και το InvestEU.

Από την πλευρά του, το οικονομικό επιτελείο ξεκαθαρίζει ότι δεν υπήρξε απώλεια πόρων ούτε αιφνιδιαστική αφαίρεση χρημάτων από την αγορά, καθώς οι τράπεζες έπαιρναν κάθε επόμενη δόση όταν είχαν καλύψει την προηγούμενη, με βάση τις επιχειρησιακές συμφωνίες και τους κανόνες του προγράμματος. Από τον Μάρτιο και μετά, ωστόσο, όπως ανέφερε σε συνέντευξη Τύπου και ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, οι συμβασιοποιήσεις επιταχύνθηκαν απότομα, με αποτέλεσμα να κατανεμηθούν όλα τα διαθέσιμα ποσά της συγκεκριμένης δράσης.

Μάλιστα, για τις συμβασιοποιήσεις που θα μετρήσουν στο δανειακό σκέλος τέθηκε ως ασφυκτική προθεσμία η 29η Μαΐου, με την κυβέρνηση να την συνδέει με την τελευταία αναθεώρηση του Ταμείου Ανάκαμψης και το τελευταίο αίτημα πληρωμής. Και αυτό γιατί η χώρα πρέπει να γνωρίζει με ακρίβεια ποιο ποσό δανείων θα δηλώσει, ώστε να μη δηλωθεί υψηλότερο ποσό από αυτό που θα μπορούσε τελικά να επιτευχθεί, καθώς, σε διαφορετική περίπτωση, θα υπήρχε κίνδυνος ποινής.

Αναστάτωση στην αγορά

Για την αγορά, ωστόσο, η τεχνική αυτή εξήγηση δεν αρκεί για να απαντήσει στο πρακτικό πρόβλημα που έχει ξαφνικά δημιουργηθεί. Επιχειρήσεις είχαν ετοιμάσει τους φακέλους σχεδίων, είχαν μπει σε διαδικασία τραπεζικής αξιολόγησης και είχαν υπολογίσει τη χαμηλότοκη χρηματοδότηση του ΤΑΑ στη δομή της επένδυσής τους, αλλά τώρα μένουν χωρίς σαφή χρηματοδοτική διέξοδο, με το οικονομικό επιτελείο να εξηγεί πως οι φάκελοι βρίσκονταν κατά βάση στις τράπεζες και πως το ίδιο δεν παρακολουθούσε επιχειρηματικό δάνειο ξεχωριστά.

Έτσι, οι επιχειρήσεις θέτουν ερωτήματα για τον συντονισμό, καθώς όσο το διαθέσιμο ποσό πλησίαζε στην εξάντληση, δεν φάνηκε να υπάρχει εγκαίρως καθαρή εικόνα προς την αγορά για το πότε έπρεπε να μπει φρένο στους νέους φακέλους, με αποτέλεσμα μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων να συνεχίζει να οργανώνει επενδυτικά σχέδια, χωρίς το διαθέσιμο όριο της τραπεζικής δράσης να επαρκεί για όλους.

Τη διάσταση του προβλήματος ανέδειξε και ο Διευθύνων Σύμβουλος της Eurobank, Φωκίων Καραβίας, ο οποίος μίλησε για επενδυτικά σχέδια 6 έως 8 δισ. ευρώ που μένουν εκτός δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης. Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα μέρος μπορεί να χρηματοδοτηθεί απευθείας από τις τράπεζες, ένα άλλο μέρος μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και των τραπεζών, ενώ κάποια έργα μπορεί να ακυρωθούν ή να προχωρήσουν με υψηλότερο κόστος.

Από τη σκοπιά του οικονομικού επιτελείου, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα είναι η απάντηση για την επόμενη ημέρα μετά το πέρας του Ταμείου Ανάκαμψης. Όπως επισημαίνουν, 2 δισ. ευρώ κατευθύνονται προς την ΕΑΤ μετά από απόφαση που είχε κλειδώσει στο Ecofin του Δεκεμβρίου και όχι ως κίνηση της τελευταίας στιγμής. Στόχος είναι να δημιουργηθεί νέο χρηματοδοτικό εργαλείο για μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, με επιτόκιο αντίστοιχο του Ταμείου Ανάκαμψης και δυνατότητα μόχλευσης μεγαλύτερων ποσών, χωρίς ωστόσο αυτό να εξασφαλίζει πως όλα τα σχέδια που έμειναν εκτός μπορούν να μεταφερθούν αυτόματα στο νέο χρηματοδοτικό κανάλι.

Στην οδό Νίκης υπενθυμίζουν και άλλον έναν κρίσιμο παράγοντα που αφορά στους στόχους του Ταμείου Ανάκαμψης καθώς οι τράπεζες δεν μπορούσαν να συμβασιοποιούν οποιοδήποτε σχέδιο είχαν μπροστά τους. Έπρεπε να τηρούν ποσοστώσεις 20% για ψηφιακά δάνεια και 37,5% για πράσινα δάνεια. Έτσι, ακόμη και η σειρά προτεραιότητας στους φακέλους δεν αρκούσε από μόνη της, εφόσον έπρεπε να καλύπτεται και η σύνθεση των στόχων του προγράμματος.