Θα ξεπεράσει τα 10 δισ. ευρώ το πρωτογενές πλεόνασμα-Τι σημαίνει για νέες ελαφρύνσεις

Πολύ υψηλότερα από τα 8,1 δισ. ευρώ που διαμορφώθηκε στο 12μηνο από την εκτέλεση του προϋπολογισμού, θα οριστικοποιηθεί το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025 σε επίπεδο Γενικής Κυβέρνησης, δημιουργώντας δημοσιονομικό χώρο για νέες μειώσεις φόρων. 

Ειδικότερα, το πλεόνασμα αναμένεται να ξεπεράσει τα 10 δισ. ευρώ, ακόμη και να προσεγγίσει τα 11 δισ. ευρώ σε επίπεδο Γενικής Κυβέρνησης, αφού τα αποτελέσματα των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης του 2025 ήταν καλύτερα από αυτά του 2024. Με βάση τα στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟ) το αποτέλεσμα των ασφαλιστικών ταμείων θα φτάσει το 2025 τα 2 δισ. ευρώ από 1 δισ. ευρώ το 2024.

Παράλληλα, το αποτέλεσμα των δημόσιων νοσοκομείων για το 2025 θα είναι πλεόνασμα 257 εκατ. ευρώ που είναι οριακά μικρότερο από τα 274 εκατ. ευρώ που είχαν το 2024. Το αποτέλεσμα των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης από 300 εκατ. ευρώ έλλειμμα το 2024 αναμένεται το 2025 να είναι πλεόνασμα 67 εκατ. ευρώ, ενώ τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου αναμένεται να κλείσουν το 2025 με πλεόνασμα 3,6 δισ. ευρώ έναντι πλεονάσματος ύψους 3,53 δισ. ευρώ που κατέγραψαν στο τέλος του 2024. Συνολικά, το αποτέλεσμα των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης για το 2025 θα είναι καλύτερο κατά 1,42 δισ. ευρώ από αυτό του 2024. 

Εκτός από τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, ο προϋπολογισμός είχε στο 12ηνο φορολογικά έσοδα αυξημένα κατά 400 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τους αναθεωρημένους στόχους. Τούτο, ενώ ο λογαριασμός των εσόδων αναμένεται να κλείσει στο τέλος Φεβρουαρίου, με την είσπραξη των τελών κυκλοφορίας, των δύο τελευταίων δόσεων του φόρου εισοδήματος και του ΕΝΦΙΑ και την τελευταία δόση του ΦΠΑ του προηγούμενου χρόνου. 

Οι νέες ελαφρύνσεις 

Το οικονομικό επιτελείο έχει προαναγγείλει παρεμβάσεις στη φορολογία των επιχειρήσεων, τις ασφαλιστικές εισφορές αλλά και νέες εισοδηματικές ενισχύσεις. Ωστόσο ο "ωφέλιμος" δημοσιονομικός χώρος θα πρέπει να είναι συμβατός με τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες. Το πιο ισχυρό όπλο για κάτι τέτοιο, είναι τα έσοδα από φοροδιαφυγή τα οποία λειτουργούν μειωτικά στις ετήσιες οροφές αύξησης των δαπανών που επιβάλλεται να εφαρμόσει η Ελλάδα. Η είσπραξη 2 δισ. ευρώ από φοροδιαφυγή το 2024 μείωσε τις δαπάνες του 2024 κατά 0,3%, ενώ η συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήταν ότι οι δαπάνες θα μπορούσαν τον ίδιο χρόνο να αυξηθούν κατά 2,6%.

Μετά τις εξαγγελίες της ΔΕΘ, τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου δήλωναν ότι το περιθώριο αύξησης των δαπανών για την τριετία 2024 -2026 ήταν 10 δισ. ευρώ και με τη φορολογική μεταρρύθμιση για τους μισθωτούς που εφαρμόζεται ήδη, το περιθώριο αυτό έχει εξαντληθεί. Αν όμως μέρος του πρωτογενούς πλεονάσματος είναι πρόσθετα έσοδα από φοροδιαφυγή - αναμένονται για το 2025 από 800 εκατ. ευρώ έως και 1 δισ. ευρώ - τότε το σύνολο αυτών των πρόσθετων εσόδων μπορεί να χρησιμοποιηθεί για νέες μειώσεις φόρων. 

Μια δεύτερη πηγή "ωφέλιμου" δημοσιονομικού χώρου είναι οι ίδιες οι δαπάνες και η προσπάθεια ανασκόπησης τους που κάνει σε μόνιμη βάση το υπουργείο Οικονομικών. Στο τέλος του 12μηνου του 2025, οι δημόσιες δαπάνες υστερούσαν σε σχέση με τους στόχους του προϋπολογισμού κατά 3,49 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με το ΥΠΕΘΟ η υποεκτέλεση αυτή σχετίζεται κυρίως με υποεκτέλεση και ετεροχρονισμό των μεταβιβαστικών πληρωμών προς φορείς γενικής κυβέρνησης κατά 1,225 δισ. ευρώ και των ταμειακών πληρωμών των εξοπλιστικών προγραμμάτων κατά 705 εκατ. ευρώ. Σε ό,τι αφορά το εξοπλιστικό πρόγραμμα είναι σαφές πως αυτές οι δαπάνες θα γίνουν. Ωστόσο, η βελτίωση των αποτελεσμάτων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης, μπορεί να οδηγήσει ένα μέρος των 1,2 δισ. ευρώ να μείνει τελικά στα ταμεία του δημοσίου.