Το νέο αμερικανικό όνειρο: Καμία δουλειά και παθητικό εισόδημα

Το παραδοσιακό αμερικανικό όνειρο, το «δούλεψε σκληρά και θα ανελιχθείς», δίνει σταδιακά τη θέση του σε μια διαφορετική φιλοδοξία: για ορισμένους το όνειρο είναι πλέον να μη χρειάζεται να δουλέψουν καθόλου. Η αντίληψη αυτή υπήρχε ανέκαθεν, αλλά φαίνεται να αποκτά όλο και μεγαλύτερη απήχηση, καθώς εντείνεται η πεποίθηση ότι η σκληρή δουλειά δεν εγγυάται πλέον την οικονομική πρόοδο. Χαρακτηριστικό είναι ότι το ποσοστό των Αμερικανών εργαζομένων που δήλωνε ευχαριστημένο από τον μισθό και τις ευκαιρίες προαγωγής άγγιξε τον Μάρτιο το χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη της σχετικής δημοσκόπησης, το 2014.

Στο μεταξύ, η ιδέα του παθητικού εισοδήματος ξεδιπλώνεται με διάφορες ανορθόδοξες μεθόδους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου ορισμένοι καταφέρνουν πράγματι να βγάλουν μερικά χρήματα αφιερώνοντας λιγότερο χρόνο. Βέβαια, πολλές τεχνικές αποδεικνύονται αναποτελεσματικές ή ακόμα χειρότερα είναι απάτη. Μάλιστα, με τη χρήση εργαλείων AI ξεπηδούν συνεχώς νέα chatbot ή ακόμα και βίντεο, βιβλία και άλλου είδους περιεχόμενο που προωθούν «κόλπα» για εύκολο χρήμα.

Πάνω από τους μισούς Αμερικανούς, συμπεριλαμβανομένου 60% των ενηλίκων της Gen Z, πιστεύουν ότι δεν θα μπορέσουν να φτάσουν τους οικονομικούς τους στόχους με τον παραδοσιακό τρόπο εργασίας, σύμφωνα με περυσινή έρευνα της πλατφόρμας dub. Οπως μάλιστα προέκυψε από δημοσκόπηση της Bankrate το 2025, περίπου ένας στους τέσσερις Αμερικανούς έχει δεύτερη απασχόληση, ενώ σύμφωνα με έρευνα της πλατφόρμας Cash App το 44% των ενηλίκων μεταξύ 18 και 28 ετών είχε εισόδημα εκτός της κύριας ή της δεύτερης δουλειάς τους τον Μάρτιο.

Οι δραστηριότητες που προσφέρουν παθητικό εισόδημα δεν αποτυπώνονται σαφώς στα επίσημα στατιστικά. Ωστόσο, το 2022, περίπου ένας στους 10 Αμερικανούς εργαζομένους έβγαζε χρήματα από πηγές που χαρακτηρίζονταν ως «εργασία χαμηλότερης έντασης», όπως πουλώντας πράγματα σε πλατφόρμες μεταχειρισμένων. 

Πολλοί στρέφονται στις πλατφόρμες που επιτρέπουν την παραγωγή επιπλέον εισοδήματος από περιουσιακά τους στοιχεία με ελάχιστη ή και καθόλου ενεργή εργασία. Στο Airbnb για παράδειγμα υπάρχουν τουλάχιστον 5,5 εκατ. οικοδεσπότες διεθνώς. Επίσης, περίπου 140.000 άνθρωποι έχουν θέσει προς ενοικίαση τα οχήματά τους στην πλατφόρμα Turo. Αντίστοιχες πλατφόρμες υπάρχουν και για κόσμο που θέλει να εκμισθώσει σκάφη, τροχόσπιτα, πισίνες και αποθηκευτικό χώρο ή πάρκινγκ.

Το 2023, περίπου 6% των φορολογικών δηλώσεων στις ΗΠΑ περιείχε έσοδα ή ζημίες από ενοίκια και περίπου 1% από δικαιώματα εκμετάλλευσης.

Το παθητικό εισόδημα δεν αποτελεί μόνο έναν συγκεκριμένο οικονομικό στόχο, αλλά και την εξιδανικευμένη εικόνα μιας ζωής στην οποία η εργασία είναι προαιρετική και ο ελεύθερος χρόνος άφθονος. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, όμως, στην πράξη, πολλοί από όσους κυνηγούν το παθητικό εισόδημα καταλήγουν να εργάζονται εξαντλητικά στην προσπάθειά τους να μην δουλέψουν.

Η αναζήτηση στο Google για το θέμα του παθητικού εισοδήματος αυξήθηκε κατά περίπου 50% μέχρι στιγμής από το 2020, ενώ η σχετική κατηγορία στο Reddit έχει περίπου μισό εκατομμύριο επισκέπτες την εβδομάδα.

«Πόσο λίγο μπορώ να ασχοληθώ για να βγάλω όσο περισσότερα χρήματα γίνεται; Οταν αρχίσεις να σκέφτεσαι έτσι, διαχέεται σε ό,τι κάνεις», είπε ο 31χρονος Matt Ebso, ο οποίος βγάζει περίπου 3.000 δολάρια τον μήνα καταγράφοντας τη φωνή του στην πλατφόρμα ElevenLabs. Το ηχητικό αρχείο χρησιμοποιείται για τη δημιουργία «κλώνων», οι οποίοι χρησιμοποιούνται μέσω εργαλείων AI για την αφήγηση σε audiobook, βίντεο και σε άλλες χρήσεις.

Ιδιαίτερα δημοφιλές ανάμεσα σε νέους είναι και το dropshipping. Βασική του υπόσχεση είναι ότι μπορεί κάποιος να δημιουργήσει ένα ηλεκτρονικό κατάστημα, να πουλά προϊόντα που προμηθεύεται από τρίτους και αποστέλλονται απευθείας στον πελάτη, χωρίς να χρειαστεί ποτέ να τα διαχειριστεί ο ίδιος.

Υπάρχουν βέβαια απατεώνες που προσπαθούν να εκμεταλλευτούν την ελκυστικότητα του εύκολου χρήματος. Σύμφωνα με καταγγελία της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Εμπορίου των ΗΠΑ το 2022, μια επιχείρηση που δραστηριοποιούνταν στο ηλεκτρονικό λιανεμπόριο φέρεται να υποσχόταν «παθητικό εισόδημα στον αυτόματο πιλότο», χρησιμοποιώντας παράλληλα ψεύτικες αξιολογήσεις καταναλωτών για να προωθήσει τις υπηρεσίες της. Στη συνέχεια, η υπηρεσία επέστρεψε συνολικά 2,8 εκατ. δολάρια σε 890 καταναλωτές.

Η εύρεση μιας νόμιμης στρατηγικής παθητικού εισοδήματος που να είναι πραγματικά παθητική και να μην έχει ήδη κορεστεί από τον ανταγωνισμό είναι δύσκολη υπόθεση. Οι πολλά υποσχόμενες ιδέες προσελκύουν γρήγορα πλήθος ανταγωνιστών, ενώ πολλοί διαδικτυακοί επιχειρηματίες διαπιστώνουν ότι είναι πιο κερδοφόρο να πουλούν τη «συνταγή της επιτυχίας» σε άλλους, παρά να την εφαρμόζουν οι ίδιοι. «Δεν ξέρω κανέναν που έβγαλε όσα ήλπιζε ή όσα του υποσχέθηκαν οι ειδικοί που διδάσκουν τέτοιου είδους σεμινάρια», είπε στη WSJ η 43χρονη Ana Lohrmann, που έδωσε χιλιάδες δολάρια σε μαθήματα εναλλακτικής εργασίας. Από τις καταγγελίες για απάτες που υποβλήθηκαν πέρυσι στο Better Business Bureau και αφορούσαν επιχειρηματικά σεμινάρια τα οποία οδήγησαν σε οικονομικές απώλειες, η μέση ζημία ανά καταναλωτή ήταν 1.326 δολάρια.

WSJ