Η Αγία  Μαρίνα της Βόνης

Η Αγία Μαρίνα γεννήθηκε στην Αντιόχεια της Πισιδίας της Μικράς Ασίας,  στα χρόνια του αυτοκράτορα Κλαυδίου του Β', το 270 μ.Χ. Λίγες μέρες μετά τη γέννησή της, η μητέρα της πέθανε, και ο πατέρας της Αιδέσιος, που ήταν Ιερέας των ειδώλων, την ανέθεσε σε μια χριστιανή γυναίκα, από την οποία η Μαρίνα διδάχθηκε το Χριστό.

 Συχνά συγχέεται με την Αγία Πελαγία (καθώς «Μαρίνα» είναι το λατινικό αντίστοιχο του ελληνικού ονόματος «Πελαγία»), η οποία ήταν γνωστή ως Μαργαρίτα. Όμως στην πραγματικότητα η Αγία Μαρίνα δεν ταυτίζεται με την Αγία Πελαγία καθώς η πρώτη προερχόταν από την Αντιόχεια της Πισιδίας και η δεύτερη από την Αντιόχεια της Συρίας.

 Όταν Αγία Μαρίνα λοιπόν έγινε 15 χρονών, αποκαλύπτει στον πατέρα της  ο οποίος ήταν ειδωλολάτρης ότι είναι χριστιανή. Έκπληκτος αυτός απ' αυτό που άκουσε, με μίσος τη διέγραψε από παιδί του. Όταν έμαθε για τη Μαρίνα και ο έπαρχος Ολύμβριος, διέταξε να τη συλλάβουν για ανάκριση, και προσπάθησε να την πείσει με κάθε τρόπο να αρνηθεί το Χριστό και να γίνει σύζυγος του. Μετά την άρνηση της Αγίας ο σκληρός έπαρχος διέταξε να την βασανίσουν σκληρά και μετά τη φυλάκισε.

 Μέσα στην φυλακή μάλιστα συνέβη το εξής: ο διάβολος μεταμορφωμένος, προσπάθησε να κάνει την αγία να φοβηθεί. Αυτή όμως προσευχήθηκε στον Θεό και αμέσως, άλλαξε μορφή και έγινε ένας μαύρος σκύλος και τότε η αγία άρπαξε ένα σφυρί και χτυπώντας τον στο κεφάλι και την ράχη όπου τον ταπείνωσε. Ο έπαρχος τελικά αποκεφάλισε την Αγία Μαρίνα, που έτσι πήρε το άφθαρτο στεφάνι της αιώνιας δόξας. Τα άγια λείψανα της φυλάγονταν στην Κωνσταντινούπολη μέχρι την πρώτη άλωση της από τους Λατίνους, το 1204 μ.Χ., ενώ σύμφωνα με άλλες πηγές βρίσκονταν μέχρι το 908 μ.Χ. στην Αντιόχεια και στην συνέχεια μεταφέρθηκαν στην Ιταλία. Σήμερα, τα άγια λείψανα της Αγίας Μαρίνας φυλάγονται σε διάφορους ναούς αν τον κόσμο.

Μιλώντας για την Αγία Μαρίνα, το μυαλό κυρίως των Κρητικών πηγαίνει αμέσως στη Βόνη, στην πλαγιά του βουνού, που βρίσκετε ιερά Μονή όπου ο επισκέπτης  αγναντεύει τον καρποφόρο κάμπο και τους γύρω λόφους κατάρρυτους από ελαιόδεντρα και κρεβατίνες. Στο ιστορικό μοναστήρι που κάθε χρόνο κατακλύζεται από χιλιάδες πιστούς που σπεύδουν από κάθε γωνιά της Κρήτης αλλά και της υπόλοιπης Ελλάδας, δεκάδες χιλιάδες ευσεβών προσκυνητών για να φέρουν το τάμα τους, να προσευχηθούν και να εκζητήσουν τη μεσιτεία και το έλεος της Αγίας.

Η μονή ιδρύθηκε το 1895 από τον Ιωάννη Καπαρουνάκη σε σημείο που λέγεται ότι είχε πιει νερό και τον βοήθησε ως εκ θαύματος να συνέλθει από μια ασθένεια. Υπήρχε ήδη ένα μικρό εκκλησάκι του 14ου-15ου αιώνα, στο σημείο που ανάβλυζε το αγίασμα, αλλά ήταν ιδιοκτησία ενός Τούρκου, του Χοσρέφ Πασά, ο οποίος δεν ήθελε να αφήσει την ανέγερση του μοναστηριού. Λέγεται ότι η Αγία Μαρίνα τότε επενέβη και θεράπευε  τα τρία παιδιά του Τούρκου  που είχαν ασθενήσει.

 Αφού κατάλαβε τι είχε συμβεί, ο Τούρκος βρήκε τον Καπαρουνάκη και του παραχώρησε την ιδιοκτησία. Έκτοτε, το εκκλησάκι αυτό ανακαινίστηκε και κτίστηκε γύρω του η γυναικεία μονή της Αγίας Μαρίνας. Σήμερα μπορούμε να δούμε τμήμα του παλιού ναού στην κόγχη του ιερού, όπου σώζονται και πολύ λίγες τοιχογραφίες.

Από την Ιερά Μονή πέρασαν μέχρι  και σήμερα πολλές γυναικείες ασκητικές μορφές. Από τις πληροφορείς  Που σχετίζονται με την ιστορία της Ιεράς Μονής και προφορικές μαρτυρίες , έχουμε τα ονόματα των ακολούθων μοναζουσών που συνδέονται με την Ιερά Μονή . Πρόκειται για τις μοναχές  + η γερόντισσα Μακαρία από Αϊτάνια , + η γερόντισσα Μαρίνα από το Ρέθυμνο ,+ η μοναχή Μακαρία από Μάλες , +η μοναχή Αγαθονίκη από τα Χανιά , όπως και +η μοναχή Αγαθαγγέλη από τα Χανιά, +η μοναχή Νεκταρία από Καλύβια ,+ γερόντισσα Μαρίνα από Πεύκο ,+η γερόντισσα Τιμοθέη από Θραψανό, η σημερινή γερόντισσα Μαρίνα από Αλιτζανή –Αρχοντικό, +η μοναχή Θεολογία και αφτί ήταν από Αλιτζανή –Αρχοντικό, και η μοναχή Θεολογία από Πειραιά.

Η σχέση της μονής με το Θραψανό

Ακολουθεί μια ενδιαφέρουσα πτυχή στην ιστορία της μονής της Αγίας Μαρίνας Βόνης του Μανόλη Μακράκη διδάκτορα του Παν/μίου Ιωαννίνων, συγγραφέα και Δ/ντή Α/θμιας Εκπ/σης του νομού Λασιθίου. Αφορά σε έγγραφο του  Ιστορικού Αρχείου Κρήτης με πληροφορίες για το ναό και τη διεκδίκηση από τους κατοίκους του Θραψανού .

 Το έγγραφο με ημερομηνία 31 Ιανουαρίου 1905, αποστέλλεται από τους ενοριακούς επιτρόπους, τον Πάρεδρο και τους προκρίτους του Θραψανού στον Σύμβουλο (Υπουργό) Παιδείας και Δικαιοσύνης της Κρητικής Πολιτείας, στη δικαιοδοσία του οποίου υπάγονταν τα θρησκευτικά θέματα.

Στο έγγραφο καταγράφουν το ιστορικό της ανέγερσης του ναϊδρίου . Αναλυτικά οι Θραψανιώτες αναφέρουν ότι τον Απρίλιο του έτους  1900, ο ενοριακός επίτροπος Θραψανού Ιωάννης Α. Καπαρουνάκης αγόρασε ένα οθωμανικό κτήμα ανάμεσα στο Γαλατά και τη Βόνη, από τον Χοσρέφ πασά. Ήταν το «Το χωράφι της Ψειρούς». Ψειρού ονομαζόταν όλη η περιοχή επειδή τα δημητριακά από την περιοχή αυτή ψειρίαζαν και αχρηστεύονταν, διότι, σύμφωνα με τους χριστιανούς, οι μουσουλμάνοι της Βόνης τα θέριζαν την ημέρα μνήμης της Αγίας Μαρίνας.

Να θυμίσουμε στους αναγνώστες ότι μετά την επανάσταση των ετών 1897-98 κατά της οθωμανικής κυριαρχίας δημιουργήθηκε η Κρητική Πολιτεία, μια αυτόνομη πολιτεία στην οποία υπερτερούσε το χριστιανικό στοιχείο.

Πολλοί μουσουλμάνοι κάτοικοι, τουρκοκρήτες όπως λανθασμένα τους αποκαλούν πολλοί, οι οποίοι είχαν ταχθεί με το μέρος της Τουρκίας, φοβούμενοι αντίποινα για όσα διέπραξαν τα προηγούμενα χρόνια πουλούσαν όσο-όσο τις περιουσίες τους εγκαταλείποντας το νησί. Στη φυγή των μουσουλμάνων συνετέλεσε και η δολιοφθορά των περιουσιών τους από ντόπιους που την εποφθαλμιούσαν και συγκεκριμένα η αποκοπή των ελαιοδέντρων και άλλων καρποφόρων δένδρων όπως διαβάζουμε σε συμβόλαια της εποχής.

Εντός του κτήματος που αγόρασε ο Καπαρουνάκης υπήρχαν ερείπια παλιάς εκκλησίας καλούμενα από τους ντόπιους Αγία Μαρίνα. Ο ευσεβής χριστιανός αγόρασε το κτήμα με σκοπό να ανοικοδομήσει τον κατεστραμμένο ναό.  Ήταν ναός με τοιχογραφίες, πιθανότατα βυζαντινής περιόδου.

 Από την τοιχοποιΐα του ναού σωζόταν μόνο ο ανατολικός τοίχος του ιερού, με μια μικρή πηγή, βρυσίδι όπως καλείται στα χωριά της  Κρήτης, από τον οποίον πήγαζε και το αγίασμα. Στον τοίχο αυτό διατηρούνται μέχρι σήμερα φθαρμένες τοιχογραφίες.  Ο Καπαρουνάκης ανοικοδόμησε το ναό εκ βάθρων το 1901 και ξεψύχησε λίγο διάστημα πριν τα εγκαίνια του ναού. Ο τάφος του υπάρχει εξωτερικά του αρχικού ναού.

Οι Θραψανιώτες πιστοί στη συνέχεια ολοκλήρωσαν και εξωράισαν το ναό, χτίζοντας ένα βοηθητικό δωμάτιο δίπλα στο ναό. Μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα όπως συμπεραίνει ένας προσεκτικός μελετητής του εγγράφου, το ναΐδριο με τη φήμη των θαυμάτων της Αγίας, προσέλκυσε  μεγάλο πλήθος προσκυνητών απ’ όλη την Κρήτη.

Οι προσκυνητές προσερχόταν την παραμονή, δηλ. 16 Ιουλίου,  απ’ όλα τα μέρη της Κρήτης. Ξεκινούσαν από τα χωριά τους με τα ζώα τους άλογα, μουλάρια ή γαϊδούρια στρωμένα τα σαμάρια τους με πολύχρωμες πατανίες κατά ομάδες « πατούλιες – πατούλιες » όπως έλεγαν ή κατά οικογένειες, και ξεκινούσαν για τη Βόνη, σε μια γραφική πομπή το ένα ζώο πίσω από το άλλο. Καταφθάνοντας στη Βόνη έδεναν τα ζώα σε μια μεριά και διανυκτέρευαν στα παρακείμενα λιόφυτα.  Συμμετείχαν στον κατανυκτικό εσπερινό και στη θεία λειτουργία της επόμενης ημέρας. Πολλά  παιδιά βαπτίστηκαν στην Αγία Μαρίνα. Κατέφθαναν ακόμη λυράρηδες και στηνόταν το χοροστάσι από τους παρευρισκόμενους, μετά τη θεία λειτουργία.

Τα επόμενα χρόνια λόγω της αυξανόμενης προσέλευσης ευσεβών πιστών, το προσκύνημα επεκτάθηκε περισσότερο. Ο Μητροπολίτης Κρήτης Ευγένιος Ψαλιδάκης ανήγειρε το σημερινό ναό πάνω από τον παλαιό.

Ανηγέρθησαν επίσης το μοναστηριακό συγκρότημα με τα  κελιά και τους χώρους υποδοχής και διαμονής των προσκυνητών. Επί αρχιερατείας του  ίδιου Μητροπολίτη ιδρύθηκε το 1976 το γυναικείο μοναστήρι, με την επωνυμία

 «Ιερά Γυναικεία Κοινοβιακή  Μονή Αγίας Μαρίνης»  της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης με υπουργική απόφαση που εκδόθηκε στις 30/7/1976 (  αριθμ. ΦΕΚ 1039/τ. Β΄/23-08-1976).

 Έναν ακριβώς αιώνα μετά την ανέγερση του μικρού ναού της Αγίας Μαρίνας στη Βόνη, ιδρύθηκε το 2001, η Ιερά Μητρόπολη Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου.

Έκτοτε η Ιερά Μονή της Αγίας Μαρίνας υπάγεται διοικητικά στη νεοσυσταθείσα Μητρόπολη, την οποία διοικεί ο σεβασμιώτατος Μητροπολίτης κ. Ανδρέας Νανάκης.