Η Black Friday στο μικροσκόπιο

Αναλύοντας τη Black Friday στο πέρασμα του χρόνου. Πως έφθασε να έχει τη σημασία, με την οποία ερμηνεύεται σήμερα.

Λίγες ημέρες  πριν οι καταναλωτές σχηματίσουν ουρές έξω από τα καταστήματα στις περισσότερες αμερικανικές και ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις και όχι μόνο, προκειμένου να επωφεληθούν από τα δυσθεώρητα ποσοστά εκπτώσεων και τις προσφορές της Black Friday, ο Γιώργος Χόμπης βάζει στο μικροσκόπιό του τη «μαύρη Παρασκευή»  και κάνει μια ιστορική αναδρομή για το πως ξεκίνησε και καθιερώθηκε ως η παγκόσμια ημέρα, άκρατου στην πλειοψηφία των περιπτώσεων,  καταναλωτισμού, αλλά και ως «σανίδα σωτηρίας» για τις επιχειρήσεις.

Η Black Friday καθιερώθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες  την τελευταία Παρασκευή του Νοεμβρίου μετά την ημέρα των Ευχαριστιών και αποτελεί την καταλληλότερη ευκαιρία για τους καταναλωτές ώστε να κάνουν τις αγορές τους ενόψει των Χριστουγέννων και όχι μόνο. Στην πορεία των χρόνων ο θεσμός αυτός πέρασε πέρα από τα αμερικανικά σύνορα και εξαπλώθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ στην Ελλάδα χρονολογείται εδώ και μία δεκαετία, από το 2015.

Την αρχή στη χώρα μας έκανε η γνωστή αλυσίδα καταστημάτων προϊόντων τεχνολογίας και ψυχαγωγίας «Public» και στη συνέχεια εφαρμόστηκε από μεγάλο μέρος αν όχι το σύνολο σχεδόν του εμπορικού κόσμου.

Οι προσφορές  στην ελληνική αγορά ξεκινούν ακόμα και εβδομάδες νωρίτερα από την προκαθορισμένη ημερομηνία σε μια προσπάθεια προσέλκυσης μεγαλύτερου ενδιαφέροντος των καταναλωτών και ενίσχυσης του τζίρου των καταστημάτων. 

Στο θεσμό συμμετέχει εδώ και χρόνια μάλιστα και ο ΟΠΑΠ με το κόστος της πεντάδας του Λαϊκού Λαχείου στη δεύτερη ειδική κλήρωση να μειώνεται κατά 50% . 

Αρκετές φορές ωστόσο οι εκπτώσεις που καταγράφονται  είναι απλά συμβατικές, όπως εκείνες που παρατηρούνται σε άλλες παρόμοιες περιόδους μέσα στη χρονιά και όχι στο πραγματικό ύφος της Black Friday.    

Στο σύνολό τους σχεδόν οι επιχειρήσεις, φυσικά και ηλεκτρονικά καταστήματα ακολουθώντας το παράδειγμα διεθνών εμπορικών κολοσσών, ξεκινούν  πλέον τη σχετική  καμπάνια τους ακόμα και έναν μήνα νωρίτερα, ενώ μετά το πέρας του Black Month ουσιαστικά, η περίοδος των εκπτώσεων συνεχίζεται με την ημέρα ηλεκτρονικού εμπορίου, τη γνωστή cyber Monday.  

Δεν είναι λίγες βέβαια οι περιπτώσεις κατά τις οποίες έχουν σημειωθεί και περιστατικά βίας στις ΗΠΑ, αφού λόγω της κοσμοσυρροής που παρατηρείται έξω από τις εισόδους των καταστημάτων  με τους καταναλωτές να καταφθάνουν αρκετές ώρες πριν το άνοιγμα στην προσπάθειά τους να εξασφαλίσουν την καλύτερη δυνατή θέση ώστε να προλάβουν τα προϊόντα που επιθυμούν πριν τα «αρπάξουν» άλλοι πελάτες, έχουν καταγραφεί δεκάδες τραυματισμοί.  

Μπορεί βεβαίως στο άκουσμα του συγκεκριμένου όρου το μυαλό να πηγαίνει αποκλειστικά σε αγορές, με μεγάλες εκπτώσεις  και  προσφορές, ωστόσο η πρώτη φορά που χρησιμοποιήθηκε αφορούσε την οικονομική καταστροφή που υπέστησαν πολλοί επενδυτές του χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης στα τέλη της δεκαετίας του 1860, ενώ δεκαετίες  αργότερα, λέγοντας Black Friday, οι αστυνομικοί στη Φιλαδέλφεια των Ηνωμένων Πολιτειών, περιέγραφαν την κυκλοφοριακή συμφόρηση που παρατηρούνταν στους δρόμους και  λόγω της οποίας σημειώνονταν μεγάλος αριθμός ατυχημάτων.

 Την ίδια περίοδο όταν ακόμα   ισολογισμοί και αποδείξεις καταγράφονταν χειρόγραφα, την πρώτη μέρα των Χριστουγεννιάτικων προσφορών οι καταστηματάρχες έτριβαν τα χέρια τους από ικανοποίηση λόγω των υψηλών εισπράξεων  με αποτέλεσμα να χρησιμοποιούν μαύρο χρώμα για τους θετικούς ισολογισμούς και όχι κόκκινο, με  το οποίο υποδηλώνονταν  οι αρνητικοί.  

 Τη σημερινή του σημασία ο όρος Black Friday την απέκτησε τη δεκαετία του 80 όταν και αποτελούσε την έναρξη των προσφορών της Χριστουγεννιάτικης περιόδου με ευκαιρίες αγοράς σε χαμηλές τιμές για τους καταναλωτές και ασφυκτικά γεμάτα ταμεία για τους καταστηματάρχες .