Eνδιάμεσες αμερικανικές εκλογές, συσχετισμοί και αναζητήσεις

Με την διεξαγωγή στις 3 Νοεμβρίου 2026 των ενδιάμεσων εκλογών στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, κρίνονται οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, όπως και οι 35 από τις 100 έδρες της Αμερικανικής Γερουσίας, από τα αποτελέσματα αυτά θα καθοριστούν πολλά και σημαντικά ζητήματα, πέραν της διετίας μέχρι τις επόμενες προεδρικές εκλογές. Οι διαδικασίες αυτές θα διαμορφώσουν επίσης την επόμενη μέρα σε  39 Πολιτειακές εκλογές και την εκλογή νέων κυβερνητών, τις εκλογές γενικού εισαγγελέα, όπως επίσης και άλλες πολιτειακές και τοπικές εκλογές.

Οι εκλογές αυτές διεξήχθησαν εν μέσω έντονης πόλωσης στο εσωτερικό πολιτικό αμερικανικό σύστημα και εδώ έχουμε το διακύβευμα, το αποτύπωμα των ενδιάμεσων εκλογών, την σημασία τους. Παρά το ότι οι αμερικανικές προεδρικές εκλογές προσελκύουν το καθολικό ενδιαφέρον σε παγκόσμιο επίπεδο, υπάρχει ένα στοιχείο που δεν το αναλύουμε και εδώ στην Ελλάδα στον βαθμό που πρέπει και με την βαρύτητα που έχει. Το στοιχείο των ενδιάμεσων εκλογών, που αποτελούν ένα βαρόμετρο αρχικά στο πως διαμορφώνεται η αρχιτεκτονική του πολιτικού συστήματος, των συσχετισμών, των δομών εξουσίας στην αμερικανική πρωτεύουσα. Και το στοιχείο της κρισιμότητας αυτών των ενδιάμεσων εκλογών σχετικά και με τις προσδοκίες αλλά και με το αποτέλεσμα που θα προκύψει, είτε θα αξιοποιήσει ένα θετικό momentum, είτε θα περιχαρακωθεί σε ένα πλαίσιο που θα παράγει στασιμότητες μέχρι την πραγματοποίηση των επόμενων προεδρικών εκλογών.

Εν προκειμένω, το πνεύμα και το νόημα των κρίσιμων αυτών ενδιάμεσων εκλογών, δεν είναι μια τυπική δημοκρατική διαδικασία, αλλά καταλαμβάνει τον χώρο μιας κρίσιμης αναμέτρησης ως προς την δυναμική των πολιτικών δυνάμεων κυρίως ως προς την Βουλή των Αντιπροσώπων, όπου και από το αποτέλεσμα των εκλογών οδηγεί σε αλλαγές για τις 435 θέσεις της Βουλής,  μέσα από μια διετή θητεία. Ενδιάμεσες εκλογές που διαμορφώνουν και το 1/3 από τις 100 έδρες της αμερικανικής Γερουσίας, με την θητεία των μελών της να είναι εξαετής. 

Αυτές οι ενδιάμεσες εκλογές έχουν ένα ιστορικό βάθος, από την περίοδο της ανεξαρτησίας και της θεμελίωσης των Ηνωμένων Πολιτειών και του  αμερικανικού Συντάγματος του 1787, επιδιώκοντας να αποτρέψουν την συγκέντρωση πολιτικής δύναμης από τον Πρόεδρο, οδηγώντας στην υιοθέτηση ενός μηχανισμού με θεσμικά αντίβαρα. Αυτές οι πρόνοιες ως προς την πραγματοποίηση βουλευτικών εκλογών ανά διετία, δίνει την δύναμη στον λαό των ΗΠΑ να θέτει υπό την κρίση του τους εκπροσώπους του σε εκτελεστικό επίπεδο και όταν χρειάζεται και απαιτείται, να διαμορφώνει πολιτικά πλαίσια που ενεργοποιούν αυτά τα θεσμικά αντίβαρα μέσα από το Κογκρέσο. Με άλλα λόγια οι θεσμικοί μηχανισμοί του Κογκρέσου προσδιορίζουν τις κρατικές νομοθετικές παρεμβάσεις. Εφόσον το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών οδηγεί σε απώλεια είτε της Βουλής των Αντιπροσώπων είτε της Γερουσίας, αυτό μειώνει την ικανότητα του Προεδρικού Οβάλ Γραφείου να περνάει κρίσιμα νομοσχέδια, όπως φορολογικού χαρακτήρα, ακόμα και τον ίδιο τον κρατικό, ομοσπονδιακό προϋπολογισμό. Η Γερουσία είναι ένα κρίσιμο νομοθετικό σώμα, καθώς αυτή επικυρώνει τους υπουργικούς διορισμούς, τους διορισμούς των πρεσβευτών, όπως και τους δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου. 

Αυτή η κρισιμότητα των ενδιάμεσων εκλογών ως προς την εκάστοτε Προεδρία, Ρεπουμπλικανική ή Δημοκρατική, διαμορφώνει τις δικές της προβλέψεις και πολιτικούς συσχετισμούς, με πολλά και κρίσιμα διακυβεύματα. Παραδοσιακά στο θεσμικό πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ, είτε ο Πρόεδρος είναι Ρεπουμπλικάνος, είτε Δημοκρατικός, οι ενδιάμεσες εκλογές έχουν τον χαρακτήρα ενός εθνικού δημοψηφίσματος, που απέναντι στην Προεδρική εξουσία οι αντιπολιτευόμενοι προσέρχονται με αυξημένα πολιτικά δεδομένα. 

Το εάν διαμορφωθούν πολιτικά οριακά πεπραγμένα, το εάν υπάρξουν αλλαγές επι των συσχετισμών, θα φανεί τις επόμενες ημέρες, με διαφορετικές φυσικά τάσεις, αυτό που υπάρχει ως χαρακτηριστικό δεδομένο αφορά περισσότερο την σύνθεση της Γερουσίας, όπου παραδοσιακά οι πολιτικές αναμετρήσεις είναι πιο έντονες, με το φαινόμενο της ανανέωσης να εμφανίζεται πολύ συχνά. Όμως πάντα θα υπάρχουν εκείνες οι κρίσιμες Πολιτείες , οι επονομαζόμενες battleground states, που διαμορφώνουν εξελίξεις πολιτικών ανατροπών. 

Από την 4η Νοεμβρίου, που θα υπάρχουν πολύ καθαρές εικόνες για τα δυο νομοθετικά σώματα, κυρίως για το Κογκρέσο, θα δούμε πως αυτές θα λειτουργήσουν για την επόμενη διετία της Προεδρικής θητείας Τράμπ στον Λευκό Οίκο. Ποιες πλειοψηφίες θα διαμορφωθούν στην Βουλή των Αντιπροσώπων, ποια θα είναι η κατανομή στο Κογκρέσο, την κινητικότητα που θα προκληθεί, ποιες θα είναι οι πολιτικές επιρροές και οι σχεδιασμοί. Με ανοικτά κρίσιμα ζητήματα, όπως την οικονομική κρίση, την υγειονομική περίθαλψη, την άσκηση εκτελεστικής εξουσίας, τα ομοσπονδιακά έσοδα αλλά και την εξωτερική πολιτική, με τις πολεμικές αναμετρήσεις στην Ουκρανία και στο Ιράν, τις αντιπαραθέσεις της Προεδρίας Τράμπ με τους Ευρωπαίους εταίρους και συμμάχους, την προσέγγιση με την Ρωσία του Πούτιν.

* Ο κ. Γιώργος Α. Ζερβάκης , είναι εκπρόσωπος των Ευρωπαίων Φεντεραλιστών Κρήτης. Το άρθρο έχει γραφεί για τον ιστότοπο newshub.gr,  πριν την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των αμερικανικών εκλογών.