Ηρώον Ηρακλείου: Το Πανθεον των Κρητών αγωνιστών

Όσοι αγαπούμε το Ηράκλειο, επιμένουμε να το βρίσκουμε όμορφο!  Διαρρηγνύουμε τα ιμάτια μας, όταν ακούμε τον τίτλο της «ασκημότερης πόλης» που του έχουν προσδώσει.  Η γοητεία των «άγνωστων γωνιών» του, επισκιάζει τις απαράδεκτες εκτάσεις που το κακοχαρακτήρισαν. Παρά τις αξιόλογες προσπάθειες των τελευταίων χρόνων να αποκατασταθεί το όνομα του, παραμένει μια γνωστή σε όλους γωνιά, να ασκημίζει με την αφόρητα παρακμιακή της κατάσταση το κεντρικότερο σημείο του. Πρόκειται για το «Πάνθεον των Κρητών Αγωνιστών», γνωστότερο, ίσως, ως Ηρώον,  με τον πάλαι ποτέ ανθόκηπο που το περιέβαλε.  Είναι ένα κομψό  κτίσμα νεομινωϊκού ρυθμού, που κτίστηκε το 1930 στο πλαίσιο του πανελλήνιου εορτασμού για την συμπλήρωση 100 χρόνων από την απελευθέρωση της Ελλάδας και την σύσταση του Ελληνικού κράτους. Αγαπήθηκε πολύ από τους πολίτες και εξυμνήθηκε αρκετά από τον τοπικό τύπο. Στην βραχύβια λειτουργία του και ως το πρώτο Ιστορικό-Εθνολογικό Μουσείο της Κρήτης, γνώρισε ημέρες μεγάλης δόξας. Βρίσκεται στην ανατολική πλευρά της πλατείας Ελευθερίας πάνω στον προμαχώνα Βιτούρη των Ενετικών τειχών, όπως αυτός διαμορφώθηκε μετά την δημιουργία της λεωφόρου Δημοκρατίας.  
Σήμερα είναι  εγκαταλελειμμένο, ερειπωμένο και ξεθωριασμένο στο μέσον ενός ιδιωτικού παρκινγκ, περιβαλλόμενο από τουαλέτες και άλλες πρόχειρες κατασκευές, καλυμμένο από αγριοσυκιές και σκουπίδια.  Ακόμη και όσοι αγνοούν την ύπαρξη και τη ιστορία του είναι αδύνατον να μην το έχουν προσέξει να ξεπροβάλλει μέσα από τα μπάζα τα αυτοκίνητα και την βλάστηση που το πνίγει. Παρά την απαράδεκτη κατάσταση που έχει περιέλθει, μέχρι και το τοιχίο του περιβόλου του με τα ανάγλυφα στεφανάκια και τα χειροποίητα κάγκελα που το συμπληρώνουν, μέχρι και η διάταξη των πανύψηλων δέντρων του κήπου του και κυρίως των συμμετρικά τοποθετημένων φοινίκων που μόλις έφαγε ο νεοεισαχθείς κόκκινος ρυγχωτός κάνθαρος μαρτυρούν, ότι πρόκειται για κάτι σπουδαίο και σημαντικό.
Το τόσο αδικημένο και άτυχο αυτό μνημείο έγινε περισσότερο γνωστό μετά την δημοσίευση στο «Παλίμψηστο» της  εξαιρετικής εργασίας του αρχαιολόγου Γεωργίου Τζωράκη, που ερεύνησε τα αρχεία και τον τοπικό τύπο της εποχής. Με την μελέτη αυτή αντικρούεται κάθε επιχείρημα όσων για λόγους, κυρίως οικονομικούς, προσπαθούν να αποδείξουν ότι δεν πρόκειται για μνημείο και να επισπεύσουν την κατεδάφιση του για την οποία ήδη εργάζεται ο χρόνος και η εγκατάλειψη. 
Πρώτα –πρώτα ο ιδιαίτερος ρυθμός του μνημείου μας οδηγεί στην εποχή του λεγόμενου «Παμινωϊσμού». Η ανακάλυψη του Μινωικού πολιτισμού και οι τολμηρές αναστηλώσεις του Έβανς  στην Κνωσό, είχαν προκαλέσει τον παγκόσμιο θαυμασμό. Κάθε άλλη εκδοχή και περίοδος της Κρητική ιστορίας παραγκωνίστηκαν και τα πάντα είχαν την αναφορά τους στον Μινωικό κόσμο. Τον «πρώτο πολιτισμό της Ευρώπης»!  Έτσι η εμφάνιση του νεομινωϊκού ρυθμού ήταν αναπόφευκτη, αν και δεν γνώρισε ευρεία διάδοση καθώς δεν το επέτρεψαν οι συνθήκες που ακολούθησαν, αλλά και η εγκατάλειψη του νεοκλασικού ρυθμού του οποίου αποτελούσε αντιπρόταση. Το Ηρώον του Ηρακλείου είναι το μοναδικό δημόσιο κτήριο νεομινωϊκού ρυθμού. Ο Γ. Τζωράκης και με την ιδιότητα του αρχαιολόγου το περιγράφει ως εξής:
«Το κτίσμα  έχει διαστάσεις 12Χ9,30 μ. και εμβαδόν 112 τετραγωνικών μέτρων και ήταν πετρόκτιστο. Αντέγραφε αρχιτεκτονικά τον τύπο του Μινωικού Μεγάρου. Αποτελούνταν από μία εξωτερική κιονοστοιχία με δύο ερυθρούς κίονες που δημιουργούσαν ανοιχτή στοά, η οποία οδηγούσε στον κυρίως χώρο. Συμβολικά απέδιδε ανακτορικού τύπου μινωικό ιερό. Όπως συχνά, και στα μινωικά ιερά, οι εσωτερικοί τοίχοι του περιτρέχονταν από κτιστά πεζούλια, τα θρανία, δηλωτικά και αυτά του λατρευτικού χαρακτήρα του χώρου. Στο βάθος το αντίγραφο ενός μινωικού θρόνου συμβόλιζε την διαρκή παρουσία της αδιόρατης θεότητας. Η πρόσοψη του ηρώου επιστεφόταν από επάλληλα ζεύγη κεράτων καθοσιώσεως, που αποτελούσαν το ιερότερο σύμβολο του μινωικού κόσμου, για να συμβολίσουν εδώ ικετίριους βραχίονες σε μιαν αέναη επίκληση προς το θείο.  Στο ανώτερο τμήμα του μνημείου, η ενότητα της επίπεδης, τσιμεντένιας στέγης διασπάστηκε από τους υπερυψωμένους φωταγωγούς, που επέτρεπαν το φυσικό φωτισμό του εσωτερικού του Ηρώου, όπως είχαν διδάξει οι μινωίτες από τη 2η χιλιετία π.Χ. Κατά το πρότυπο, πάλι, τον μινωικών μνημειακών κτιρίων, η λίθινη τοιχοποιία ενισχύθηκε με ξυλοδεσιές, οι οποίες αναπαραστάθηκαν με μπετόν σύμφωνα με την τεχνική που είχε εισαγάγει ο Sir Arthur Evans στο ανάκτορο της Κνωσού. Ολόκληρο το υπερυψωμένο ισόγειο μνημείο στηρίχτηκε σε χαμηλό, ημιυπόγειο θάλαμο, με είσοδο κάτω από το πρόπυλο, σ΄ ένα επιχειρούμενο συμβολισμό των βυζαντινών κρυπτών.»
Η ιστορία του ηρώου ξεκινά με την εγκύκλιο της κυβέρνησης Βενιζέλου, που υπεδείκνυε την κατασκευή «έργων αναμνηστικών αξίων λόγου», τα οποία θα αποτελούσαν το επίκεντρο του εορτασμού για την επέτειο της Εθνικής Παλιγγενεσίας, πανελληνίως. Την οργάνωση ανέλαβαν οι κατά τόπου Νομαρχίες με τον τότε Νομάρχη Ηρακλείου, Εμμανουήλ Λυδάκη, να επιδεικνύει ιδιαίτερο ζήλο για την εφαρμογή της κυβερνητικής εγκυκλίου.   Ανάμεσα σ΄ όλα τα τ΄ άλλα συγκρότησε  τετραμελή επιτροπή αποτελούμενη από τον ίδιο, τον Δήμαρχο Ηρακλείου Ανδρέα Παπαδόπουλο, τον διευθυντή του αρχαιολογικού Μουσείου Σπυρίδωνα Μαρινάτο και τον αρχιτέκτονα Δημήτριο Κυριακό. Η Επιτροπή ανέθεσε στον τελευταίο την εκπόνηση μελέτης για το ηρώον. Ο Δ. Κυριακός, αρχιμηχανικός του δήμου υπήρξε σπουδαίος αρχιτέκτονας. Έχει χαρακτηριστεί ως ο Τσίλερ του Ηρακλείου και σ΄ αυτόν οφείλονται τα ωραιότερα νεοκλασικά της Κρήτης που έχουν χαρακτηριστεί από καιρό διατηρητέα. Στις 27 Μαρτίου 1930 ο Κυριακός παρουσίασε στην επιτροπή τα σχέδια του μελλοντικού ηρώου που εντυπωσίασαν με τον καινοφανή για τα αρχιτεκτονικά δεδομένα της εποχής τους μινωικό ρυθμό και εγκρίθηκαν ομοφώνως. Διθυραμβικά υπήρξαν και τα σχόλια του τοπικού τύπου που δημοσίευσε τις επόμενες ημέρες την «προοπτικήν αυτού εικόνα». 
Στις 27 Ιουλίου 1930 το Δημοτικό συμβούλιο ενέκρινε να διατεθεί για τον σκοπό αυτό ο χώρος παρά την πλατεία Ελευθερίας στην θέση Ντιγλή  Περιβόλι, έναντι του θεάτρου Πουλακάκη, στον άλλοτε κήπο Μάρκογλου. Αμέσως με γοργούς ρυθμούς ξεκίνησε η ανοικοδόμηση  όπως μας πληροφορεί ο τύπος της εποχής που παρακολουθεί τις εργασίες με μεγάλο ενθουσιασμό.
Με τον ίδιο και μεγαλύτερο ενθουσιασμό περιέβαλλε το μνημείο και ο απλός κόσμος. Είναι χαρακτηριστικό ότι το υπέρογκο για την εποχή ποσό των 200.000 δραχμών που υπολογίζεται ότι κόστισε το έργο, συγκεντρώθηκε εξολοκλήρου με εράνους. Είναι συγκινητική η άμιλλα μεταξύ δήμων, κοινοτήτων, συλλόγων, σωματείων εργαζομένων αλλά και απλών ιδιωτών να προσφέρουν ότι μπορούν, όπως προκύπτει από τον τύπο, όπου η επιτροπή δημοσίευε τα ποσά υπό τον τίτλο «Υπέρ Ηρώου» και φανερώνει πόσο συγκινούσε ακόμη τον κόσμο το ηρωικό παρελθόν αλλά και η μεγάλη επιθυμία να τιμηθούν εκείνοι που αγωνίστηκαν για την απελευθέρωση!
Στις αρχές του Οκτωβρίου που θα άρχιζε ο εορτασμός, το ηρώον ήταν έτοιμο. Το μικρό χρονικό διάστημα δεν επέτρεψε να εφαρμοστούν ακριβώς τα σχέδια του αρχιτέκτονα. Ο ίδιος αναφέρει: «Εσκέφθην λοιπόν να κάμω έτσι το έργον που να επιδέχεται συμπλήρωση και με τον καιρό να εμφανιστεί στολισμένο με στερεά υλικά όπως τα μάρμαρα της Ελούντας, τον πορφυρίτη και τα μάρμαρα της Ρεθύμνης τον στεατίτη της Πυργιωτίσσης, όλα αυτά τα κρητικά υλικά που μαζί με τον Κρητικό ρυθμό θα θυμίζουν τους αγώνας της Κρήτης  δίπλα στη μητέρα, από το Ιδομενέα του Ομήρου μέχρι τους τελευταίους σύγχρονους ακρίτες της Μεγάλης Ελλάδος».
Στις 5 Οκτωβρίου 1930 άρχισαν οι εκδηλώσεις για τον εορτασμό της εκατονταετηρίδας, επίκεντρο των οποίων υπήρξε το νεόκτιστο και περίλαμπρο ηρώον. Τα αποκαλυπτήρια του πραγματοποιήθηκαν τη  πρώτη μέρα και υπήρξαν αναμφίβολα το κοσμικότερο γεγονός που γνώρισε ποτέ το Ηράκλειο. Χιλιάδες κόσμος είχε συγκεντρωθεί απ΄όλη την Κρήτη την Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό. Ονόματα που ακόμη συγκινούν με το βάρος που κουβαλούν ήρθαν να τιμήσουν το γεγονός. Το Ηράκλειο όπως αναφέρουν τα σχετικά δημοσιεύματα, έγινε Ευρώπη! Πράγματα ασυνήθιστα και πρωτοποριακά για την εποχή έλαβαν χώρα, όπως η φωταγώγηση του μνημείου και η περιφορά επί των κεντρικών οδών του σεβάσμιου μητροπολίτου Τίτου, «επιβαίνων αυτοκινήτου!» Ευχάριστη έκπληξη επισημαίνει ο τύπος προκάλεσε και η επίσκεψη «κάποιων Χανιωτών»! Την Κυβέρνηση εκπροσώπησε ο υπουργός στρατιωτικών Θ. Σοφούλης με μεγάλο αριθμό αξιωματικών του ναυτικού και ευζώνων. Στο λιμάνι βρισκόταν το, διάσημο στην συνέχεια, αντιτορπιλικό Έλλη που απέδιδε τιμές με κανονιοβολισμούς. Παρά τα διάσημα και ηχηρά ονόματα από τη Ελλάδα και το εξωτερικό που παραβρέθηκαν  στην εκδήλωση  και για τα οποία οι εφημερίδες κάνουν εκτενέστατο λόγο, την παράσταση έκλεψαν οι επιζώντες οπλαρχηγοί και αγωνιστές, που αφού παρέλασαν με  τις στολές και τα όπλα τους κρατώντας τα νικηφόρα λάβαρα του αγώνα, αποτέλεσαν την τιμητική φρουρά του ηρώου. Ανάμεσα τους ήταν οι καπετάνιοι Χατζομιχάλης, Πολυξίγκης, Καραντινός, Κοκκινάκης, Τσαπάκης, Μπιτζαράκης, Ζαχαριάδης, Συσμινάκης, Ξύδης, Κοντής, Κραγιαννάκης, Πατσιδιανός  και άλλοι γνωστοί και άγνωστοι «από την χορείαν των παλαιών αγωνιστών του 1866 και εντεύθεν» με συγκινητικότερη την παρουσία του υπέργηρου και ασθενούντος θρυλικού καπετάν Αϊνικολιώτη.
Η επιτυχημένη τελετή των αποκαλυπτηρίων απασχολούσε μέρες τον τοπικό τύπο. Μετά την λήξη των εκδηλώσεων τοποθετήθηκε ο Γεώργιος Σαριδάκης –πρώτος και μοναδικός- φύλακας του Ηρώου που φρόντιζε παράλληλα και τον εκτενέστατο ανθόκηπο που το περιέβαλλε. Παράλληλα το ηρώον είχε και την χρήση εκθετηρίου ιστορικών κειμηλίων και λειτουργούσε σε καθημερινή βάση. Εξάλλου όραμα του Κυριακού όπως αναφέρει ο ίδιος  ήταν το ηρώον να αποτελέσει τον προθάλαμο σ΄ένα μελλοντικό « Ναόν-Μουσείον όπου θα είναι αναρτημένα οι εικόνες, τα όπλα και εν γένει τα αντικείμενα εκάστου ήρωος». Κάτι που φαίνεται ότι πραγματοποιήθηκε εν μέρει. Τον πυρήνα των εκθεμάτων αποτέλεσαν τα κειμήλια που είχε συγκεντρώσει ο Σπυρίδωνας Μαρινάτος   σε μια αίθουσα του αρχαιολογικού  μουσείου όπου τα εξέθετε με περισσή επιμέλεια, συγκεντρώνοντας τα από τους ίδιους τους αγωνιστές. Οι δωρεές συνεχίστηκαν και τα επόμενα χρόνια που τα παιδιά των αγωνιστών κατέθεταν στην αίθουσα του Ηρώου τα ενθυμήματα που τους άφησαν οι γονείς τους. Δυστυχώς δεν συντάχθηκε ή δεν διασώθηκε κανένας  κατάλογος των ιερών αυτών αντικειμένων με αποτέλεσμα οι πληροφορίες γι αυτά να προέρχονται από άλλες πηγές.
Όλες οι πληροφορίες συγκλίνουν στο γεγονός ότι το ηρώον ήταν ασφυκτικά γεμάτο με κειμήλια των αγωνιστών. Αυτά ήταν κυρίως εικόνες, φωτογραφίες ή πίνακες, όπλα, σημαίες ή λάβαρα και τα χαραγμένα από τα σπαθιά και διάτρητα από  τα βόλια κρανία των αγωνιστών. Και πάλι με βάση την εργασία του Γεωργίου Τζωράκη μπορούμε να συντάξουμε έναν κατάλογο όσων κειμηλίων με έμμεσο ή άμεσο τρόπο πληροφορούμαστε ότι είχαν συγκεντρωθεί στο Ηρώον:
Πίνακες ζωγραφικής με τα πορτρέτα των αγωνιστών
Δεκαπέντε φωτογραφίες αγωνιστών μεγεθυμένες από το Δήμο Ηρακλείου.
Μια αναμνηστική πλάκα που είχε καταθέσει ο Ιωάννης Δαμβέργης.
Το κρανίο του καπετάν Μιχάλη Κόρακα
Τα όπλα του Κόρακα, (δύο ασημένια Κρητικά μαχαίρια, δυο ασημοκαπνισμένα όπλα κι ένα τουφέκι)
Η Κρητική φορεσιά και ο κόκκινος σκούφος του Κόρακα.
Πίνακας με τους παλαίμαχους του Κρουσώνα και σχετικά ιστορικά γεγονότα, κατατεθείς από το σύλλογο εφέδρων Κρουσανιωτών. 
Η διάτρητη από τις τούρκικες σφαίρες σημαία του καπετάν Τσαγκαραντώνη 
Το τουφέκιο του καπετάν Τσαγκαραντώνη (Αντ.Ξενάκη).
Το Πορτραίτο της αρχανιώτισσας ηρωίδας Ελένης Λαμπράκη
Το πορτρέτο του καπεταν Μιχάλη Κόρακα.
Προσωπογραφία του οπλαρχηγού Θειακάκη.
Η σημαία του οπλαρχηγού Θειακάκη από την μάχη των Αθανάτων
Η σημαία κάτω από την οποία έπεσε ο οπλαρχηγός Εμμανουήλ Κοκκίνης στην μάχη της Ιεράπετρας το 1897, αφού την περιήγαγε σε  70 περίπου νικηφόρες μάχες από το1866.
Ένα τούρκικο ξίφος λάφυρο από τη μάχη του 1867 στο Κακόν Όρος.
Ένα μαχαίρι με αργυρή θήκη του οπλαρχηγού Εμμαν. Κοκκίνη
Η σημαία του Δημ. Κοκκίνη που είχε φτάσει στην Κρήτη το 1878 μεταφέροντας πολεμοφόδια με το «Πανελλήνιον»
Η σημαία των οπλαρχηγών  Νιώτη και Σπιθούρη με επιγραφή.
Ιστορικά έγγραφα του πολεμιστή Αστρινού Χατζηδάκη.
Τμήμα από το σαρίκι που είχε δωρίσει ο Ι. Καποδίστριας στον Αστρινό Χατζηδάκη.
Ένα κάλυμμα Αγίας Τράπεζας της Μονής Σαββαθιανών.
Ένας Αέρας της μονής Σαββαθιανών μεγάλης ιστορικής αξίας.
Μια σημαία του καπετάν Κόρακα με την παράσταση του Αγίου Γεωργίου και επιγραφές.
Μια σημαία του καπετάν Πολυξίγκη από τις Κρητικές Επαναστάσεις.
Μια σημαία του καπετάν Πολυξίγκη από τις μάχες της Ηπείρου.
Το ακρόπρωρο του πλοίου του Στ. Πρατσινάκη ή Ντάλια, που βυθίστηκε στην Αγία Πελαγία όταν μετέφερε πολεμοφόδια στους επαναστάτες.
Ένας φανός και ο τροχός του πηδαλίου από το παραπάνω πλοίο.
Τα όπλα του Στυλιανού Πρατσινάκη ( ένα σασεπώ, ένα εξάβολο, κι ένα μεγάλο περίστροφο).
Η ράβδος με τα αρχικά του καπεταν Ντάλια από την Κάτω Βάθεια.
Ένα πιστόλι του Μπαμπουκογιάννη
Ένα μεγάλο μαχαίρι του Χαρ.Βλαχάκη.
Ένα όπλο του Ξανθουδίδη.
Ενθυμήματα του σημαιοφόρου του Καραϊσκάκη, χατζή Νικολάου Καγιαμπή.
Το ποτήρι του ηγουμένου της μονής Αρκαδίου, Γαβριήλ.
Το κρανίο του Ηρακλή Κοκκινίδη.
Το κρανίο του Εμμανουήλ Κοκκινίδη.
Το κρανίο του Ιεροδιακόνου Ευμενίου Βουρεξάκη.
Και αυτό είναι ένα μόνο μέρος των συγκεντρωθέντων κειμηλίων που με έμμεσο τρόπο έφτασε ως εμάς. Η κατάληψη του Ηρακλείου από τους Γερμανούς τον Μάιο του 1941 σήμανε και το τέλος της λειτουργίας του Ηρώου ως Ιστορικού- Εθνολογικού Μουσείου. Ολόκληρες συμμορίες ντόπιων πλιατσικολόγων, εκμεταλλευόμενοι την αναρχία που επικράτησε κατά την διάρκεια των βομβαρδισμών, πριν από την ρίψη των αλεξιπτωτιστών, λαφυραγώγησαν πάρα πολλά δημόσια και ιδιωτικά κτήρια της πόλης που είχε εκκενωθεί περιμένοντας τους εισβολείς. Όπως ενθυμούνται οι παλιοί Ηρακλείωτες τότε λεηλατήθηκε βάναυσα και το Ηρώον με το ένδοξο περιεχόμενο του. Η τύχη των ιστορικών κειμηλίων αγνοείται έκτοτε. Κάποια απ΄ αυτά που δεν είχαν οικονομική αξία βρέθηκαν, όπως το σημαδεμένο από τα τούρκικα γιαταγάνια κρανίο του Ιερομόναχου Ευμενίου, που φυλάσσεται σήμερα στην μονή της μετανοίας του. Κάποια άλλα κατάφερε να αγοράσει αργότερα η ΕΚΙΜ και σήμερα φυλάσσονται στο Ιστορικό Μουσείο με την ένδειξη «αγορά από άγνωστον» αφού εκείνος που τα πούλησε δεν τα είχε αποκτήσει με νόμιμο τρόπο και δεν ήθελε να αναφερθεί το όνομα του. Δυστυχώς όμως τα περισσότερα κειμήλια χάθηκαν.
Αυτό ήταν και το τέλος του Ηρώου. Στην διάρκεια της κατοχής εγκαταστάθηκε στο ημιυπόγειο χώρο ο φύλακας Γεώργιος Σαριδάκης με την οικογένεια του, αφού το σπίτι του είχε καταστραφεί από τους βομβαρδισμούς. Εξακολουθούσε να περιποιείται τον ανθόκηπο και να βγάζει τα προ το ζην πουλώντας τα άνθη του.  Αλλά και το ίδιο το μνημείο δέχτηκε τα πλήγματα των συχνών βομβαρδισμών της πόλης του Ηρακλείου. Κατά των βομβαρδισμό των συμμάχων τις 2 Ιουνίου 1944 μια νεαρή ηρακλειώτισσα η Αγνή Ανωγειανάκη, που είχε πάει στο ηρώον να αγοράσει γαρύφαλα βρήκε ακαριαίο θάνατο από τα θραύσματα  μιας βόμβας  εντός του περιβόλου του μνημείου. Στο σημείο που άφησε την τελευταία της πνοή  φύτεψε ο πατέρας της ένα κυπαρίσσι που  το ενθυμούνται οι πιο παλιοί Ηρακλειώτες ψηλό και θαλερό να χαρακτηρίζει το σημείο, θύμα κι αυτό στη συνέχεια των ατυχών μετατροπών και χρήσεων του χώρου. Ενώ στον ανατολικό τοίχο του μνημείου φαίνονται ακόμη καθαρά οι τρύπες από τα θραύσματα των βολίδων.
Ύστερα από μακροχρόνιους δικαστικούς αγώνες που ξεκίνησαν τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1950 και ολοκληρώθηκαν πρόσφατα, ο χώρος στον οποίο χτίστηκε το 1930 το ηρώον, αποδόθηκε σε ιδιώτες, που επιθυμούν την κατεδάφιση του και την ανέγερση νέας οικοδομής στην θέση του αν και ο χώρο βρίσκεται πάνω στα βενετσίανικα τείχη και έχει χαρακτηριστεί από το 1936 ως αδόμητη και κοινόχρηστη ζώνη. Το αίτημα για την κατεδάφιση του Ηρώου συνεχίζεται ως και σήμερα με αποτέλεσμα η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων να ζητήσει την κήρυξη του ως διατηρητέου. Παρά την ομόφωνη γνώμη αρχαιολόγων, αρχιτεκτόνων, τεχνικών και φορέων το Υπουργείο Πολιτισμού το έκρινε «ανάξιο διατήρησης» καθώς «δεν πληροί τις αυξημένες προϋποθέσεις», του σχετικού νόμου.  Στην προσπάθεια για την διατήρηση του μνημείου εντάσσεται και η μελέτη του αρχαιολόγου Γ. Τζωράκη που ήδη έχουμε αναφέρει με την οποία αποδεικνύετε περίτρανα και εμπεριστατωμένα ότι όχι μόνο πληροί και με το παραπάνω τις απαιτούμενες προϋποθέσεις, αλλά είναι σημαντικότερο από πολλά αλλά κτήρια που κατά καιρούς κηρύσσει το Υπουργείο. Έκτοτε έχει γίνει μεγάλη προσπάθεια από φορείς και ιδιώτες να σωθεί το μνημείο. Στο Facebook έχει δημιουργηθεί ομάδα με το όνομα «Ηρώον Ηρακλείου» που αριθμεί χιλιάδες δραστήρια μέλη, ενώ υπάρχει και σχετικό μπλόγκ (iroοn irakliou blog stop.com ).

Παράλληλα όλοι οι φορείς ενωμένοι συνεργάζονται και ζητούν την διατήρηση του μνημείου. (Υπηρεσία Νεοτέρων Μνημείων, Τ.Α.Κ. του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, 13η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, Πολεοδομία και Γραφείο παλαιάς πόλης του Δήμου, Επιτροπή Αρχιτεκτονικού Ελέγχου της Νομαρχίας, Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Νομού Ηρακλείου, Σύλλογος Εκτάκτων Αρχαιολόγων)  Παρά την έγκυρη γνώμη των παραπάνω φορέων, την συγκινητική συμμετοχή του απλού κόσμου, τις παρεμβάσεις επωνύμων πολιτών, τις πέντε επερωτήσεις που έχουν γίνει στην Βουλή από βουλευτές όλων των κομμάτων,  το Υπουργείο Πολιτισμού αρνείται ακόμη και να εξετάσει το ενδεχόμενο αναθεώρησης της παλαιότερης γνωμοδότησης.
Το Ηρώον του Ηρακλείου πέρα από το ρυθμό την εποχή το ρόλο  τα πρόσωπα και τα γεγονότα με τα οποία συνδέθηκε είναι μνημείο και για έναν ακόμη λόγο. Κατάφερε να συγκινήσει και να ενώσει όλους του Ηρακλειώτες που επιθυμούν την διατήρηση και την ανάδειξη του. Ποτέ άλλοτε και για κανένα άλλο μνημείο δεν υπήρξε τέτοια κινητοποίηση και δραστηριότητα. Πολλές φορές όταν αναμιμνήσκουμε τον Μικρό Κούλε τα Συγκροτήματα των Νεωρίων, τα Βενετσιάνικα Παλάτια,   την Πύλη του Αγίου Γεωργίου,  τη Μαντονίνα,  τις πάνω από 200 βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες, τα αμέτρητα μνημεία που κατεδαφίστηκαν μόλις τον 20ο αιώνα, αναρωτιόμαστε πια ήταν η στάση του κόσμου και των τοπικών φορέων, γιατί δεν αντέδρασαν σ΄ αυτή την κατάσταση που έδωσε στην περίλαμπρη πρωτεύουσα ενός Βασιλείου τον τίτλο της ασκημότερης πόλης. Η περίπτωση του ηρώου και η αντιμετώπιση του από την πολιτεία μας θλίβει μας προσβάλει και μας απογοητεύει.  Η θεωρία ότι τα μνημεία ο πολιτισμός και η ιστορία διατηρούνται όταν αγαπηθούν από τον λαό δεν ισχύει καθώς δεν φαίνεται να έχει εξελιχθεί ιδιαίτερα η πολιτεία από την εποχή που αποφάσισε και διέταξε, παρά τις αντιδράσεις και τότε του κόσμου και των αρμοδίων, την κατεδάφιση του περίφημου ναού του Αγίου Σαλβαδώρου!