Κυρώσεις και συνέπειες: SWIFT και ενέργεια

Αγαπητοί φίλοι, πολλά ακούγονται τις τελευταίες ώρες για απαγόρευση του μηχανισμού Swift σπό τις ρωσικές τράπεζες και επιχειρήσεις που θα σήμαινε κατά πάσα πιθανότητα και παύση εξαγωγής του ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.

Ποιες όμως μπορεί να είναι οι άμεσες και οι μακροπρόθεσμες συνέπειες απαγόρευσης του συστήματος Swift; Πολλά μπορούμε να πούμε...
Tο σίγουρο είναι ότι εφόσον δεν απαγορεύεται στις τράπεζες να συνεργάζονται με τους Ρώσους αντισυμβαλλομένους τους, θα βρουν μια λύση μέσω ενός άλλου τρόπου επικοινωνίας για να συμφωνήσουν για τις συναλλαγές που θα πραγματοποιούνται. 
Για τη Ρωσία, οι άμεσες οικονομικές συνέπειες θα είναι πολύ σοβαρές. Όμως, μακροπρόθεσμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να χάσει κι αυτή πολλά αν όχι και περισσότερα...
Στην αρχή η Ρωσία θα μπορούσε να συναλλάσσεται με ξένες τράπεζες, ακόμη και χωρίς το μηχανισμό Swift, επειδή υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις. Σήμερα υπάρχουν 5 διαφορετικά συστήματα:
-Η Instex, ένα δίκτυο που δημιουργήθηκε από τη Γαλλία, την Αγγλία και τη Γερμανία.
-Η CIPS, που αναπτύχθηκε από την Κίνα.
-Το SPFS, το ρωσικό σύστημα.
- Το Ripple και Stellar, δύο δίκτυα που λειτουργούν από αμερικανικές εταιρείες.
Η Ρωσία σίγουρα δεν θα περνούσε από την Instex εάν οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υιοθετούσαν κυρώσεις, αλλά θα μπορούσε να βασίζεται στο δικό της δίκτυο για να επικοινωνεί με άλλες τράπεζες. Και πάνω από όλα, θα μπορούσε να ενταχθεί στο κινεζικό δίκτυο CIPS.
Υπάρχουν ήδη πολλές συμφωνίες συνεργασίας μεταξύ Κίνας και Ρωσίας και ο Βλαντιμίρ Πούτιν συζήτησε αυτό το θέμα τον Δεκέμβριο του 2021 με τον Xi Jinping. Ειδικότερα, επρόκειτο για την ανάπτυξη ενός κοινού συστήματος, ακόμη σε στάδιο δοκιμών, το οποίο θα επέτρεπε στις ρωσικές και κινεζικές τράπεζες να μην περνούν πλέον από το Swift. Εάν οι κύριες ρωσικές και κινεζικές τράπεζες ενσωματώσουν το νέο σύστημα, οι κύριες τράπεζες των χωρών που εμπορεύονται με την Κίνα ή τη Ρωσία θα μπορούσαν γρήγορα να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους. Στο τέλος, κάτι περισσότερο από την αποσταθεροποίηση της Ρωσίας, ο αποκλεισμός της χώρας από το μηχανισμό  Swift  θα μπορούσε τελικά να απομονώσει τις χώρες και τους θεσμούς που χρησιμοποιούν το Swift. 

Τώρα όσον αφορά το φυσικό αέριο πρέπει να λάβουμε υπόψιν μας ότι δεν είναι καθόλου εύκολο να καλυφθεί το κενό του 40% του φυσικού αερίου που παίρνει η ΕΕ από τη Ρωσία. Γι αυτό όμως ας προσέξουμε τι είπε χθες στο Φόρου Fédération nationale des travaux publics (FNTP) ,  ο Πρόεδρος της TotalEnergies, Patrick Pouyanné:
«Εάν το ρωσικό αέριο δεν έρθει στην Ευρώπη, έχουμε πραγματικό ζήτημα τιμής φυσικού αερίου στην Ευρώπη».
Με άλλα λόγια, η Ευρώπη δεν έχει επί του παρόντος καμία άμεση εναλλακτική λύση εάν σταματήσουν οι εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία, είτε λόγω Ρωσίας (κάτι που δεν συμβαίνει αυτή τη στιγμή, αφού η Ρωσία έχει διακηρύξει ότι όλα τα συμβόλαια θα τηρηθούν) είτε λόγω των Ευρωπαίων εάν αποφάσιζαν να μποϊκοτάρουν το ρωσικό φυσικό αέριο στο πλαίσιο της σύσφιξης των κυρώσεων, αφού η Ρωσία εξαπέλυσε την εισβολή στην Ουκρανία. 
Το αφεντικό της TotalEnergies, μετά την ομιλία των συμμετεχόντων στο Φόρουμ των Χωρών Εξαγωγής Αερίου (FPEG), εξήγησε επίσης τα προβλήματα που εμποδίζουν τον γρήγορο εφοδιασμό της Ευρώπης:

«Για να τροφοδοτήσουμε την Ευρώπη με φυσικό αέριο, είτε έχουμε αγωγούς είτε έχουμε τερματικούς σταθμούς επαναεριοποίησης όπου φέρνουμε υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG). Αλλά αυτήν τη στιγμή είναι όλοι γεμάτοι και δεν έχουμε αρκετούς τερματικούς σταθμούς στην Ευρώπη για να επαναεριοποιήσουμε το υγροποιημένο αέριο σε αντικατάσταση του 40% του ρωσικού φυσικού αερίου».

Σύμφωνα με τον ίδιο, «χρειάζονται 2 με 3 χρόνια για να κατασκευαστεί ένας τερματικός σταθμός. Η Γαλλία τους έχει, η Γερμανία δεν τους έχει. Και έτσι, όταν ο κόσμος μου λέει «τι κάνεις αν εξαφανιστεί το 40% του ρωσικού φυσικού αερίου», τότε μπορώ να σου πω ότι δεν ξέρω τι να κάνω. Θα ξέρω τι να κάνω σε 2-3 χρόνια αν φτιάξουμε τερματικούς σταθμούς, γιατί έχουμε αέριο αλλά πρέπει να μπορούμε να το φέρουμε. Εδώ έχουμε πρόβλημα υποδομής».

Επιπλέον, θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι, πέρα ​​από τη νέα φυσική υποδομή που θα κατασκευαστεί στην αρχή, στη χώρα παραγωγής και κατά την άφιξη, στη χώρα εισαγωγής, παραμένει ο ενδιάμεσος κρίκος: οι θαλάσσιες μεταφορές... Ωστόσο, ο κόσμος αυτή τη στιγμή στερείται πλοίων LNG. Αυτό αντικατοπτρίζει την κατάσταση της χρόνιας έλλειψης θαλάσσιων εμπορευματικών μεταφορών που παρεμπόδισε την ανάκαμψη του παγκόσμιου εμπορίου από το 2020: έλλειψη πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων ή ακόμη και εμπορευματοκιβωτίων…
Για την τιμή...
Όλο το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο, του οποίου η TotalEnergies είναι η κορυφαία εταιρεία, έχει πάει στην Κίνα η οποία λόγου καιρικών συνθηκών είχε πρόβλημα με την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας. Επιπλέον σταμάτησε και την εισαγωγή άνθρακα από την Αυστραλία. Έτσι όλες οι τιμές ανέβηκαν. Πράγματι, στην παγκόσμια αγορά, οι τιμές ακολουθούν το νόμο της προσφοράς και της ζήτησης, τον οποίο εξήγησε πολύ απλά το αφεντικό του γαλλικού πετρελαϊκού κολοσσού:
«Είμαι λογικό ον, στέλνω το φυσικό μου αέριο μου εκεί που πληρώνεται καλύτερα. Και αν πληρωθεί 2 δολάρια παραπάνω στην Κίνα από ό,τι στην Ευρώπη, στέλνω το φυσικό μου αέριο στην Κίνα και το αντίστροφο. Έτσι πάει. »

Η βοήθεια από τις χώρες εξαγωγής αερίου θα παραμείνει περιορισμένη
Την 1η Φεβρουαρίου, το Κατάρ, ως απάντηση στο επείγον αίτημα του Τζο Μπάιντεν να βοηθήσει την Ευρώπη, εξήγησε ότι δεν μπορούσε να αντισταθμίσει από μόνο του έναν όγκο προμήθειας που υπολογίζεται σε δεκάδες δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου. Η Γερμανία, για παράδειγμα, εξαιρετικά εξαρτημένη από αυτή την άποψη, έλαβε περίπου 50,2 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα από την Gazprom το 2021 - η Gazprom που προμηθεύει επίσης την Ιταλία, την Τουρκία, τη Βουλγαρία, τη Σερβία, τη Δανία, τη Φινλανδία και την Πολωνία...
Και αυτή την εβδομάδα, Τρίτη 22 Φεβρουαρίου, ενώ η Ρωσία διέσχιζε ουσιαστικά τον Ρουβίκωνα διατάζοντας τα στρατεύματά της να εισέλθουν στα αυτονομιστικά εδάφη της ανατολικής Ουκρανίας, των χωρών εξαγωγής φυσικού αερίου που πραγματοποιούσαν το φόρουμ τους (το FPEG, κάτι σαν τον  OPEC) στη Ντόχα, είχε επιβεβαιώσει ότι δεν θα μπορούσαν να βοηθήσουν γρήγορα την Ευρώπη με φυσικό αέριο σε περίπτωση που αυτό εξαντληθεί πολύ σύντομα. 
Δηλαδή... κλάφ' τα Χαράλαμπε!

Φωτογραφία: η έδρα του SWIFT κοντά στις Βρυξέλλες στο χωριό LA HULPE.

*Ο Γιάννης Κουκουφίκης εκτός από επιτυχημένος επιχειρηματίας, είναι ένας πολύ σημαντικός Μελετητής Τέχνης.