ΠΔ για την οριοθέτηση των Οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων και Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια

Δικαιολογημένη η θύελλα των αντιδράσεων που έχει ξεσπάσει μετά την δημοσίευση του Προεδρικού Διατάγματος (ΠΔ - ΦΕΚ Δ’194/15.04.2025) με τίτλο ‘’Καθορισμός κριτηρίων, τρόπου και διαδικασιών οριοθέτησης των οικισμών της χώρας με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων’’. Το ΠΔ δεν είναι άμεσης εφαρμογής αλλά λειτουργεί ως οδηγός για τα (ΤΠΣ) Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια που εκπονούνται στους περισσότερους δήμους της χώρας, τα οποία τόσο ο τεχνικός κόσμος όσο και οι τοπικές κοινωνίες περίμεναν ως λύτρωση για το ξεκαθάρισμα των χρήσεων γης και των όρων δόμησης και κατ’ αναλογία την προσέλκυση των ενδιαφερομένων να χτίσουν το σπίτι τους και να επενδύσουν στον τόπο τους παράλληλα με την πρόβλεψη και τον σχεδιασμό των  υποδομών που θα εξυπηρετούσαν αυτή την ανάπτυξη.     

Το Τεχνικό Επιμελητήριο είχε έγκαιρα διαπιστώσει την πολυνομία και τις καθυστερήσεις κατά την διαδικασία έκδοσης των οικοδομικών αδειών και είχε εξαγγείλει σε ανύποπτο χρόνο την ανάγκη του Ενιαίου Ψηφιακού Χάρτη που θα ενσωματώνει την γεωχωρική πληροφορία, στον οποίο κάθε ενδιαφερόμενος θα είχε την δυνατότητα με ένα πάτημα να γνωρίζει μεταξύ άλλων που χτίζει, τι χτίζει και με τι όρους ώστε να περάσει η χώρα στην σύγχρονη εποχή.

Το νέο ΠΔ βάζει φρένο στις ελπίδες και έρχεται να παρατείνει, χωρίς προφανή σκοπό την αβεβαιότητα, καταδυναστεύοντας τους ιδιοκτήτες γης που δεν μπορούν να πολεοδομήσουν εξ αρχής μεγάλες εκτάσεις, μετά την ακατανόητη νομολογία του (ΣΤΕ) Συμβουλίου της Επικρατείας που ζήτησε την ακύρωση των επεκτάσεων των οικισμών όπως ισχύουν σήμερα και συντελέστηκε πριν 40 χρόνια, από την δεκαετία του 1980, την ίδια στιγμή που στην χώρα διαπιστώνεται πρόβλημα στεγαστικής κρίσης.

Η συρρίκνωση των οικισμών από τα σημερινά όρια όπως ισχύουν από το 1983, με την επαναφορά τους στα όρια του 1923 παρά τις όποιες εξαιρέσεις, είναι πραγματικά συντριπτική και συνιστά παραβίαση της ασφάλειας δικαίου δηλαδή του να γνωρίζει ο πολίτης τι είναι νόμιμο και τι όχι, που αποτελεί θεμελιώδη αρχή για την εμπιστοσύνη στην λειτουργία του κράτους.

Ειδικά για τον ορεινό Δήμο Σφακίων που έχει ανάγκη κινήτρων και διευκολύνσεων για περισσότερες ευκαιρίες επανακατοίκησης, επενδύσεων και υποδομών, οι επιπτώσεις ερήμωσης και υπανάπτυξης είναι ακόμα μεγαλύτερες, όταν οι δικές μας προτάσεις κατά την παρουσίαση της Α’ Φάσης του ΤΠΣ Σφακίων στις 21Νοε24, όπου επιλέξαμε το σενάριο της ‘’ήπιας ανάπτυξης’’, ήταν να ζητήσουμε όρους δόμησης και στους εγκαταλειμμένους οικισμούς για την αναβίωσή τους και στα μιτάτα για την αξιοποίησή τους.

Επίσης καθίσταται όλο και πιο δυσνόητη η απόφαση του ΣΤΕ και η συνακόλουθη έκδοση του ΠΔ, που οδηγεί στην συρρίκνωση των οικισμών, εάν συνδυαστεί με την μείζονα παρέμβαση που θα μπορούσε να επιφέρει η έγκριση των περιβαλλοντικών όρων για την αδειοδότηση εγκατάστασης ανεμογεννητριών στον δήμο Σφακίων που απορρίφθηκε στο Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης.

Το μέγεθος της συντριπτικής συρρίκνωσης των οικισμών φαίνεται ενδεικτικά σύμφωνα με την πρώτη ανάγνωση του ΠΔ, στον οικισμό της Σκαλωτής Σφακίων όπου με το πράσινο περίγραμμα είναι τα νέα όρια όπως το 1923, σε σχέση με την υφιστάμενη κατάσταση του 1983 με το γαλάζιο περίγραμμα, που θίγει πλήθος ιδιοκτητών εφόσον υιοθετηθεί στο ΤΠΣ και θεσμοθετηθεί.    

Τέλος δικαιολογημένες θα είναι οι δυναμικές παρεμβάσεις της αυτοδιοίκησης, που έχει το βάρος να υπερασπιστεί το δικαίωμα στην τοπική ανάπτυξη και να διαφυλάξει την δυνατότητα δόμησης, την αρτιότητα και τους συντελεστές, απαιτώντας νέα νομοθέτηση ορισμού περαστικών ζωνών που θα περιλαμβάνουν τις περιοχές που θίγονται με όρους αντίστοιχους των υφιστάμενων όρων δόμησης και χρήσεων γης, ώστε να βρεθεί διέξοδος για να μην πληγεί η ύπαιθρος και οι κάτοικοι της.  

*Ο Λευτέρης Κοπάσης είναι Ηλεκτρολόγος Μηχανικός MSc, Μέλος Αντιπροσωπείας και πρώην Πρόεδρος ΤΕΕΤΔΚ, Δημοτικός Σύμβουλος Σφακίων