Το Ιράν η «ετερογονία των σκοπών» και οι θέσεις αρχής

Το 2003, όταν η κυβέρνηση Μπους εισέβαλε στο Ιράκ και οι νεοσυντηρητικοί προωθούσαν την στρατηγική για τον ανασχηματισμό της Μέσης Ανατολής, η πιο σκληρή πτέρυγα της κυβέρνησης Μπους ισχυριζόταν ότι μετά από την Βαγδάτη σειρά θα πρέπει να πάρει η Τεχεράνη.  

Δεν ήταν μόνον ο ζηλωτισμός που υπαγόρευε αυτήν την κλιμάκωση, αλλά η εσωτερική αλληλουχία των πραγμάτων. Η τάση ηγεμονισμού του ιρανικού θεοκρατικού καθεστώτος, στηριγμένη στο διάσπαρτο της σιιτικής δημογραφίας στη Μέση Ανατολή, και τις ριζοσπαστικές εκφράσεις της, ήταν πάντοτε εμφανής. Πόσο μάλλον όταν, η επιτυχής ανατροπή του Σαντάμ από τις ΗΠΑ πέτυχε για τους μουλάδες ότι οι ίδιοι δεν κατάφεραν με τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ, ο οποίος διήρκησε περίπου όσο και η δεκαετία του 1980. 

Αυτή ήταν η παγίδα του σχεδίου για την Μέση Ανατολή.  Ότι είτε έπρεπε να υλοποιηθεί εξ ολοκλήρου με αλλεπάλληλες εισβολές και πόλεμους στο τρίγωνο Ιράν-Ιράκ-Συρίας τουλάχιστον, είτε να μην ξεκινήσει καθόλου.  

Ωστόσο οι ΗΠΑ δεν άντεξαν ούτε την πρώτη φάση, τον πόλεμο στο Ιράκ. Η κήρυξη του, αποξένωσε τις περισσότερες ευρωπαϊκές δυνάμεις από την Αμερική και προκάλεσε ένα παγκόσμιο αντιπολεμικό κίνημα.  Η ίδια η εκστρατεία σύντομα, απ’ όταν το ζήτημα έπαψε να είναι στρατιωτικό και μεταβλήθηκε σε στοίχημα κρατικής αναδιοργάνωσης, κόλλησε σε κινούμενη άμμο. Τεράστιοι πόροι αναλώθηκαν, ενώ η βιωσιμότητα του νέου Ιράκ αποδείχθηκε άπιαστο όνειρο. Και την ίδια στιγμή οι ΗΠΑ έβλεπαν το διεθνές κύρος και την αξιοπιστία τους να καταρρακώνεται.

Εν τέλει, σαν μια από τις κλασικές εκφάνσεις της ετερογονίας των σκοπών, το σχέδιο για την Νέα Μέση Ανατολή, και κατ επέκτασιν, για τον Νέο Αμερικανικό Αιώνα” κατέληξε να επιταχύνει την πτώση των ΗΠΑ από το στάτους της μοναδικής υπερδύναμης.

Ωφελήθηκε βεβαίως το Ιράν. Αλλά και η Κίνα, καθώς εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία να διευρύνει την οικονομική της επιρροή στον παγκόσμιο Νότο, ο οποίος εξαιτίας της μονομέρειας των ΗΠΑ στράφηκε πιο αποφασιστικά εναντίον τους. Η Ρωσία, δε έσπευσε να εργαλειοποιήσει τον αντι-αμερικανισμό, και να τον μεταβάλει σε όχημα της δικής της αυτοκρατορικής παλινόρθωσης. 

Όλα τα προηγούμενα λέγονται προφανώς υπό το πρίσμα της τωρινής Αμερικανικής και Ισραηλινής επίθεσης στο Ιράν. Με όλη την συζήτηση που συνδέεται με την απουσία στρατηγικής στόχευσης της. Τι θέλει να πετύχει και πως; Ανατροπή ή συνθηκολόγηση του καθεστώτος;

Ο Τραμπ ταυτίζει την πρωτοβουλία του με μια νέα αρπακτική στάση των ΗΠΑ απείρως πιο προβληματική από εκείνην του Μπους του νεώτερου.  Και με έναν Καισαρισμό στο εσωτερικό.  Η κυβέρνηση Νετανιάχου, συντίθεται από εκφραστές της εβραϊκής αποκλειστικότητας, και οπαδούς του ορμπανικού αντιφιλελευθερισμού, που μόλις πριν την 7η Οκτωβρίου 2023, είχαν πάει να εκτρέψουν την δημοκρατία στο Ισραήλ. Χωριά που με τους εποικισμούς στην Δυτική Όχθη, και την υπέρμετρη χρήση ισχύος στην Γάζα, επιδιώκουν ουσιαστικά να μας γυρίσουν πιο πίσω ακόμα ως προς τα κεκτημένα των ισραηλο-παλαιστινιακών συμφωνιών του 1990. 

Όλα αυτά δεν λέγονται τυχαία. Αφορούν το ποιοι θα εμπιστευτούν αυτές τις δυνάμεις από το εσωτερικό του Ιράν, και ποιοι από την ευρύτερη περιοχή, ώστε να υπάρξει επιτυχής έκβαση του πολέμου που κήρυξαν. Ακόμα και οι Κούρδοι, στους οποίους ευκαιριακά απευθύνονται οι Αμερικάνοι, αλλά ποτέ δεν στηρίζουν στρατηγικά, γιατί δεν θέλουν να δυσαρεστήσουν την Τουρκία.

Και εδώ υπάρχει κάτι που είναι παγίδα για τους ίδιους. Επειδή οι μουλάδες είναι αυτοί που είναι, βαρύνονται με πολύ πρόσφατα εγκλήματα, όπως αυτό της δολοφονίας πάνω από 30.000 ανθρώπων για να καταπνίξουν την επανάσταση της ιρανικής κοινωνίας εναντίον τους τον Ιανουάριο, δεν υπάρχει υπολογίσιμη αντίδραση στην επίθεση που έχουν εξαπολύσει από την σκοπιά της κοινωνίας των πολιτών.  Ποιος θα υπερασπιστεί στο όνομα του διεθνούς δικαίου, μια δύναμη που ήδη το κουρέλιασε ασκώντας επί 15ετία (τουλάχιστον) ιμπεριαλισμό δια των πληρεξουσίων και φερόμενη σαν κατακτητής στο εσωτερικό; Όμως αυτή η κατάσταση επιτρέπει στις ΗΠΑ και το Ισραήλ να επιτείνουν, και άρα να βυθίζονται βαθύτερα στο αδιέξοδο.

Έτσι η επίθεση του ΗΠΑ και του Ισραήλ βαδίζει σε ένα τεντωμένο σχοινί. Έχει μεν εξασφαλίσει την συναίνεση ή τουλάχιστον την ανοχή του ιρανικού λαού -μιας και ακόμα και αυτή είναι καλύτερη από το καθεστώς των μουλάδων. Ωστόσο, τραβάει σε μάκρος πριονίζοντας αυτήν την συνθήκη. Πόσο μάλλον όταν επέρχονται χτυπήματα όπως αυτό του δημοτικού σχολείου θηλέων στο Νότιο Ιράν, με τους 175 νεκρούς μεταξύ των οποίων και πολλά παιδιά, και δράστες κατά πάσα πιθανότητα τους Αμερικανούς. Σε μια υπόθεση που μάλλον εμπλέκει συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης, και δολοφονία αμάχων όπως οι αντίστοιχες που είχαν συμβεί στο Αφγανιστάν.

Ποιο είναι το συμπέρασμα, όμως; Για όλους τους παραπάνω λόγους, η επίθεση των ΗΠΑ και Ισραήλ συνιστά μια ακόμα πράξη του ευρύτερου δράματος, και όχι η λύση του. Το καθεστώς αποδυναμώνεται δραματικά, δεν είναι σίγουρο αν μπορεί να καταρρεύσει άμεσα -σίγουρα όμως θα το κάνει μακροπρόθεσμα. Διάδοχη κατάσταση δεν διαφαίνεται προς το παρόν.

Είναι η στιγμή που η κινητοποίηση πρέπει να γίνει στην βάση αρχών, όσο κι αν δεν μπορούν να αντιστοιχηθούν σε εύκολες τοποθετήσεις ως προς το πεδίο.

Πρώτον, με τον λαό του Ιράν, εναντίον της θεοκρατίας που συνιστά “πρότζεκτ θανάτου” και έχει μεταβάλει την πιο πλούσια χώρα της ευρύτερης περιοχής σε φυσικούς πόρους, και ανθρώπινο δυναμικό σε κρανίου τόπο).

Δεύτερον, εναντίον της “διεθνούς της απολυταρχίας”, και της τραμπικής παρέκκλισης προς αυτήν.

Τρίτον, υπέρ μιας αραβοϊσραηλινής συνεννόησης, υπέρ μιας σύμπραξης Ευρώπης, Ισραήλ, Κούρδων, Αράβων και Ινδίας για μια Μέση Ανατολή που δεν θα βουλιάζει στον πόλεμο των πολιτισμών.

Τέταρτον, ορθώς η Ελλάδα οχυρώνεται, επιτέλους ενεργοποιεί το ενιαίο αμυντικό δόγμα με την Κύπρο. Η Ευρώπη σωστά κινείται στο να μεταβάλει την γαλλική πυρηνική ομπρέλα σε ευρωπαϊκή και να καλύψει το νοτιοανατολικό σύνορο της ΕΕ.

Πέμπτον, χρειάζεται για την Ενωμένη Ευρώπη κάτι επί πλέον. Να ώστε να μεταβάλει εκείνες της δρώσες δυνάμεις στην περιοχή, όπως είναι οι Χριστιανοί της Συρίας, ή οι Κούρδοι, της Συρίας, του Ιράκ, του Ιράν σε στρατηγικούς της εταίρους. Διότι στο κάτω κάτω, είναι η Ευρώπη η οποία έχει ενσωματώσει την αυτοκριτική της αποικιοκρατίας, που μπορεί να κινηθεί ευκολότερα στο πλαίσιο μιας πολιτικής αρχών και συνεργασίας με επί τόπιες δυνάμεις στην ευρύτερη περιοχή. Όχι η Τραμπική Αμερική.