Επίσημα νεκρός ο Χαμενεΐ - Χτύπημα ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν με βήμα στο κενό για τη Μέση Ανατολή

Νεκρός ο ανώτατος πνευματικός ηγέτης του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σύμφωνα και με τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης - Για μέρες αναμένεται να συνεχιστούν τα αεροπορικά πλήγματα σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ - Κλειστά τα στενά του Ορμούζ από τις ναυτικές δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης - Έντονη ανησυχία σε ΟΗΕ, αραβικές χώρες και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες - Περιορισμένες οι απώλειες από τα πυραυλικά πλήγματα αντεπίθεσης των ιρανικών δυνάμεων στο Ισραήλ και σε χώρες του Κόλπου

Κανέναν δεν εξέπληξε πραγματικά η έναρξη των επιχειρήσεων κατά του Ιράν από τις στρατιωτικές δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ συνδυαστικά. Εδώ και εβδομάδες η επίθεση αυτή αναμενόταν να εκδηλωθεί, ειδικά όποτε έφτανε Παρασκευή και Σάββατο, ημέρες που όλοι θεωρούν τις πιθανότερες διαχρονικά για την πραγματοποίηση τέτοιων κινήσεων.

Μάθετε περισσότερα για το πώς διαμορφώθηκε το κλίμα πριν την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων μέσα από τα podcast του newshub.gr

Ακόμη κι συνεχιζόμενη έμμεση διαπραγμάτευση μεταξύ αμερικανικής και ιρανικής αντιπροσωπείας στη Γενεύη, με ενδιάμεσο διπλωματική αντιπροσωπεία του Ομάν, δεν αποτελούσε κανενός είδους εγγύηση για αναστολή των πολεμικών διαθέσεων του Ντόναλντ Τραμπ. Άλλωστε ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δηλώσει πριν λίγα 24ωρα ότι δεν είναι καθόλου ικανοποιημένος με την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων, διατυπώνοντας νέες απειλές κατά του ισλαμικού καθεστώτος της Τεχεράνης. 

Νωρίς το πρωί του Σαββάτου τα κρατικά μέσα του Ιράν και τα διεθνή πρακτορεία ανέφεραν ότι σημειώνονταν εκρήξεις στην Τεχεράνη και άλλες μεγάλες πόλεις της χώρας. Σύντομα ισραηλινές πηγές επιβεβαίωσαν ότι είχαν ξεκινήσει “προληπτικά” πλήγματα κατά του Ιράν, με σκοπό "να αποκλειστεί η δυνατότητα απειλής κατά της ασφάλειας του Ισραήλ". Έτσι, η αρχική εντύπωση ήταν ότι τα πλήγματα ήταν ισραηλινή υπόθεση. Γρήγορα όμως έγινε σαφές ότι οι ΗΠΑ είχαν εξίσου άμεσα ακολουθήσει τους Ισραηλινούς, κάτι που επιβεβαίωσε με ανάρτηση στο Truth social και ο ίδιος ο πρόεδρος της χώρας.

Το γεγονός ότι τα πλήγματα άρχισαν στη διάρκεια της ημέρας ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι ΗΠΑ και Ισραήλ επιθυμούν η επίθεσή τους να μην ερμηνευτεί ως εχθρότητα προς τον λαό του Ιράν. Τα πλήγματα -σύμφωνα με τις ανακοινώσεις των Αμερικανών και Ισραηλινών αξιωματούχων- στρέφονται κατά της πολιτικής και στρατιωτικής ιεραρχίας και των στρατιωτικών και πυρηνικών υποδομών του Ιράν και διεξάγονται τόσο αεροπορικά, από μαχητικά της ισραηλινής αεροπορίας, όσο και των αμερικανικών αεροπορικών και νευτικών δυνάμεων, όσο και πυραυλικά με εκτοξεύσεις πυραύλων τύπου κρουζ από πολεμικά πλοία των ΗΠΑ.

Επίθεση και αντεπίθεση

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν οριοθέτησε με ακρίβεια ούτε τις αιτίες, ούτε και τους στόχους αυτής της επίθεσης. Κάνοντας αναφορά γενικά σε όλα τα μείζονα επεισόδια της ιρανοαμερικανικής σύγκρουσης, αρχής γενομένης από την κατάληψη της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Τεχεράνη και την ομηρία του προσωπικού της, περιέγραψε μια χώρα που κοντολογίς “έχει κάνει πάρα πολλά κατά της Αμερικής” θα μπορούσε να συνοψίσει κανείς. Αντίστοιχα αόριστη ήταν και η στοχοθεσία της επιχείρησης “Επική Οργή”, καθώς αναφέρθηκε στον αποκλεισμό της πιθανότητας να αποκτήσει το Ιράν πυρηνικό όπλο -κάτι όμως που σύμφωνα με τις δηλώσεις του ίδιου είχε αποκλειστεί μετά τους βομβαρδισμούς των πυρηνικών εγκαταστάσεων πριν οχτώ μήνες περίπου.

Οι Ιρανοί απάντησαν με πυραυλικά πλήγματα εναντίον του Ισραήλ, της Ιορδανίας και μιας σειράς χωρών του Κόλπου, στις οποίες φιλοξενούνται αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, δηλαδή το Κουβέιτ, το Κατάρ, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Πλήγματα σημειώθηκαν και κατά μέσων και εγκαταστάσεων του αμερικανικού ναυτικού στην περιοχή του Μπαχρέιν, χωρίς όμως να αναφερθούν σοβαρές ζημιές. Δεν έχουν γίνει γνωστά στοιχεία για απώλειες στο Ισραήλ, ενώ από τις χώρες του Κόλπου επιβεβαιώθηκε ένας νεκρός στα Εμιράτα και δώδεκα τραυματίες στο Κουβέιτ.

Η ακριβής έκταση και οι συνέπειες των πληγμάτων της πρώτης ημέρας των επιχειρήσεων δεν είναι σαφής. Στο ίδιο το Ιράν, σύμφωνα με πληροφορίες από τις ισραηλινές και τις αμερικανικές πηγές συνδυαστικά, έχουν πληγεί πάνω από 1200 στόχοι. Οι νεκροί σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν μέχρι το βράδυ είχαν ξεπεράσει τους διακόσιους, ενώ οι τραυματίες υπολογίζονταν σε περίπου τετραπλάσιους. Σύμφωνα με δηλώσεις του Ιρανού πρέσβη στα Ηνωμένα Έθνη περίπου 100 παιδιά έχασαν τη ζωή τους από αεροπορικό πλήγμα σε σχολείο, μια είδηση που δεν έχει επιβεβαιωθεί. Μια γυναίκα έχασε τη ζωή της και ένας άνδρας νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση μετά από την έκρηξη βαλιστικού πυραύλου στο κέντρου του Τελ Αβίβ αργά το βράδυ του Σαββάτου.

Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης -μετά από επανειλημμένες διαψεύσεις- επιβεβαίωσαν τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής ότι ο Αγαιτολάχ Αλί Χαμενεΐ, ανώτατος πνευματικός ηγέτης της χώρας, είναι νεκρός, είδηση που είχε κυκλοφορήσει χωρίς επιβεβαίωση ήδη από το μεσημέρι του Σαββάτου για να επιβεβαιωθεί το βράδυ μέσα από δηλώσεις πρώτα του Μπενιαμίν Νετανιάχου και στη συνέχεια του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αλί Χαμενεΐ ήταν ιστορική προσωπικότητα του Ιράν, διάδοχος του Αγαιτολάχ Χομεϊνί στην ηγεσία του Ιράν και πολιτικός κυρίαρχος της ισλαμικής επανάστασης και του θεοκρατικού καθεστώτος επί σχεδόν τέσσερις δεκαετίες. Εδώ και πολλούς μήνες ήταν γνωστό ότι η υγεία του έχει κλονιστεί και πολλές συζητήσεις γίνονταν για προετοιμασία διαδοχής του. Στη χώρα κηρύχθηκε 40ήμερο πένθος, ενώ οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι θα επακολουθήσουν πλήγματα χωρίς προηγούμενο κατά των εχθρών του Ιράν.

Μάθετε περισσότερα για τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν

Εκτός από τον Χαμενεΐ πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι έχουν σκοτωθεί από τα αεροπορικά πλήγματα και αρκετοί άλλοι Ιρανοί αξιωματούχοι, ισραηλινές πηγές ανεβάζουν τον αριθμνό τους σε αρκετές δεκάδες Οι ισραηλινές αρχές ανακοίνωσαν από νωρίς ότι είναι νεκροί ο Υπουργός Άμυνας της χώρας ταξίαρχος Αζίζ Νασίρ Ζαντέχ και ο επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης στρατηγός Μοχάμαντ Πακπούρ. Είναι άγνωστο αυτή τη στιγμή πόσοι ακριβώς και ποιοι ανώτατοι αξιωματούχοι έχουν σκοτωθεί και κυρίως πώς αυτό επηρεάζει την επόμενη ημέρα μέσα στο πλαίσιο του θεοκρατικού καθεστώτος της Τεχεράνης.

Διεθνείς αντιδράσεις και ανησυχία

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες εξέφρασε τη βαθιά λύπη του για το γεγονός ότι η διπλωματία απέτυχε να οδηγήσει σε εξεύρεση λύσης και τόνισε μιλώντας σε έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας ότι οι επιθέσεις τόσο των ΗΠΑ και του Ισραήλ όσο και του Ιράν "υπονομεύουν την παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια". Ανησυχία επικρατεί στις αραβικές χώρες του Κόλπου, ιδίως μετά τα χτυπήματα των ιρανικών δυνάμεων εναντίον πολιτικών στόχων στο Μπαχρέιν, το Κατάρ, το Κουβέιτ και τα Εμιράτα, ειδικότερα στο Ντουμπάι. Σύσσωμα όμως τα κράτη αυτά καταδίκασαν τις επιθέσεις και την πολιτική της ηγεσίας του Ιράν.

Ρωσία και Κίνα, όπως ήταν αναμενόμενο, αντέδρασαν ρηματικά αλλά έντονα στις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις. Μετά από επικοινωνία του Σεργκέι Λαβρόφ με τον Ιρανό ομολογό του Αμπάς Αραγκτσί, το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε απερίφραστα τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ ως "προμελετημένη και απρόκλητη πράξη ένπλης επιθετικότητας". Κατηγόρησε μάλιστα τις δύο χώρες ότι κρύβονται πίσω από τις ανησυχίες για το πυρηνικό πρόγραμμα, ενώ στην πραγματικότητα επιδιώκουν την αλλαγή του καθεστώτος στο Ιράν.

Την έντονη ανησυχία της Κίνας για την κατάσταση εξέφρασε και το κινεζικό Υπουργείο Εξωτερικών, τονίζοντας ότι το Πεκίνο παροτρύνει όλα τα μέρη να διακόψουν την χρήση βίας και να επανέλθουν στη διπλωματική διαδικασία, ενώ νωρίτερα είχε ζητήσει την άμεση αναστολή των αεροπορικών επιθέσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Η στάση της Κίνας έχει προκαλέσει κάποιες εντυπώσεις, καθώς αρκετοί ανέμεναν ότι θα μπορούσε να επιλέξει πιο δυναμικούς τρόπους αντίδρασης. Παράλληλα, την έντονη ανησυχία και την αντίθεσή της στα επιθετικά πλήγματα κατά του Ιράν δήλωσε και η Τουρκία.

Από τη μεριά των ευρωπαϊκών και ευρύτερα των δυτικών χωρών, οι αντιδράσεις είναι μάλλον ήπιες και αναμενόμενες. Οι πρωθυπουργοί του Ηνωμένου Βασιλείου και του Καναδά, Κιρ Στάρμερ και Μάικ Κάρνυ αντίστοιχα, δήλωσαν ότι στηρίζουν τις ενέργειες των ΗΠΑ για την ασφάλεια του Ισραήλ. Το Ηνωμένο Βασίλειο μάλιστα κινητοποίησε μαχητικά αεροσκάφη του για να συμβάλει στην αεράμυνα του Ισραήλ, όπως έκανε γνωστό ο κ.Στάρμερ. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν εξέδωσε ανακοίνωση δηλώνοντας την ανησυχία του και ζητώντας παράλληλα ειδική συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για το θέμα. Σε κοινή δήλωση προχώρησαν αργότερα Οι Στάρμερ και Μακρόν από κοινού με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μέρτς όπου διευκρίνισαν ότι δεν συμμετέχουν στις επιχειρήσεις, ωστόσο στηρίζουν τις ενέργειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ για την εξασφάλιση της εξάλειψης των απειλών από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, καταδικάζοντας τα αντίποινα του τελευταίου εναντίον αραβικών χωρών.

Στην Ελλάδα η κυβέρνηση έχει την προσοχή της στραμμένη στην περιοχή, με το Υπουργείο Εξωτερικών να δηλώνει σε ανακοίνωσή του ότι "η Ελλάδα παρακολουθεί στενά και με ανησυχία τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή". Υπενθυμίζεται ότι το ΥπΕξ έχει συστήσει ήδη από την Πέμπτη στους Έλληνες πολίτες να αποφεύγουν τα ταξίδια στο Ισραήλ και το Ιράν, ενώ χθες ανακοινώθηκε ότι τίθεται σε λειτουργία τηλεφωνική γραμμή ενημέρωσης των Ελλήνων πολιτών που βρίσκονται στις χώρες αυτές ή έχουν εκεί δικούς τους ανθρώπους και ενδιαφέρονται για την ασφάλειά τους. παράλληλα, τέθηκαν σε ισχύ ειδικά μέτρα ασφάλειας και αεράμυνας για την περιοχή της βάσης της Σούδας

Μάθετε περισσότερα για τη βάση της Σούδας εδώ