Σε τεντωμένο σχοινί ακροβατούν οι σχέσεις της Γαλλίας με την Τουρκία...

Σε τεντωμένο σχοινί ακροβατούν οι σχέσεις της Γαλλίας με την Τουρκία. Τα πρόσφατα ναυτικά περιστατικά μεταξύ της Γαλλίας και της Τουρκίας στη Μεσόγειο, τα οποία διερευνά το ΝΑΤΟ, αποτελούν «μια από τις πιο πειστικές αποδείξεις» του «εγκεφαλικού θανάτου» της Βορειοατλαντικής συμμαχίας, δήλωσε χθες ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ρίχνοντας ευθείες βολές προς την... Άγκυρα.

«Σας παραπέμπω στις δηλώσεις μου στα τέλη του περασμένου έτους σχετικά με τον εγκεφαλικό θάνατο του ΝΑΤΟ», δήλωσε ο πρόεδρος μετά από συνάντησή με τον Τυνήσιο ομόλογό του Κάις Σαΐντ. «Θεωρώ ότι αυτή είναι μια από τις πιο πειστικές αποδείξεις που υπάρχουν», πρόσθεσε, θεωρώντας την κατάσταση «απαράδεκτη».

Την προηγούμενη εβδομάδα το γαλλικό υπουργείο Ενόπλων Δυνάμεων κατήγγειλε ότι μια γαλλική φρεγάτα που επιδίωκε να προσδιορίσει την ταυτότητα ενός φορτηγού πλοίου το οποίο θεωρείτο ύποπτο για μεταφορά όπλων προς τη Λιβύη αποτέλεσε αντικείμενο μιας «εξαιρετικά επιθετικής ενέργειας» εκ μέρους τουρκικών πλοίων. Σύμφωνα με το Παρίσι, που χαρακτήρισε το συμβάν «πολύ σοβαρό», τουρκικά πολεμικά πλοία που συνόδευαν ένα φορτηγό πλοίο φώτισαν το γαλλικό πλοίο «τρεις φορές με το ραντάρ καθοδήγησης πυρών». Η Άγκυρα απέρριψε ως «αβάσιμες» τις κατηγορίες του Παρισιού.

Η Γαλλία δεν θα ανεχτεί την στρατιωτική επέμβαση της Τουρκίας στη Λιβύη, δήλωσε σήμερα ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν κατηγορώντας την Άγκυρα ότι παίζει ένα «επικίνδυνο παιχνίδι» στη βορειοαφρικανική χώρα, θεωρώντας την υποστήριξή της στη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση στη Λιβύη  μια άμεση απειλή για την περιοχή και την Ευρώπη, καθώς οι τόνοι μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας συνεχίζουν να αυξάνονται.

«Είχα ήδη την ευκαιρία να πω πολύ ξεκάθαρα στον πρόεδρο (Ταγίπ) Ερντογάν (ότι) θεωρώ πως η Τουρκία παίζει ένα επικίνδυνο παιχνίδι στη Λιβύη σήμερα και αντικρούεται σε όλες τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στη διάσκεψη του Βερολίνου», δήλωσε σήμερα ο Μακρόν, αναφερόμενος στην διάσκεψη που έγινε νωρίτερα φέτος για την ειρηνευτική διαδικασία για τη Λιβύη.

Ο Γάλλος πρόεδρος τόνισε ότι είπε «τα ίδια πράγματα» κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνομιλίας που είχε σήμερα το απόγευμα με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. «Είναι προς το συμφέρον της Λιβύης, των γειτόνων της, ολόκληρης της περιοχής αλλά και της Ευρώπης», πρόσθεσε μετά τη συνάντησή του με τον Τυνήσιο ομόλογό του Κάις Σαΐντ.

«Δεν θα ανεχτούμε τον ρόλο που παίζει η Τουρκία στη Λιβύη», είπε καταδικάζοντας παράλληλα και τον ρόλο Ρώσων μισθοφόρων στην βορειοαφρικανική χώρα, εστιάζοντας όμως κατά κύριο λόγο στον ρόλο της Άγκυρας.

Όταν ρωτήθηκε για τον πρόεδρο της Αιγύπτου Άμπντελ Φάταχ αλ Σίσι που δήλωσε το Σάββατο ότι είναι νόμιμο δικαίωμα της Αιγύπτου να επέμβει στη Λιβύη, ο Μακρόν είπε ότι ο Αιγύπτιος ηγέτης έχει λόγο να ανησυχεί.

«Σημειώσατε τη νόμιμη ανησυχία του προέδρου Σίσι όταν βλέπει στρατεύματα να φτάνουν στα σύνορά του», δήλωσε ο Μακρόν.

Δυνάμεις υποστηριζόμενες από την Τουρκία δεν είναι γνωστό ότι επιχειρούν κοντά στα σύνορα της Αιγύπτου.

«Αυτό είναι ένα μεσογειακό θέμα που μας επηρεάζει γιατί σήμερα από τη Λιβύη κάθε μέρα άνδρες και γυναίκες τρέπονται σε φυγή από τη δυστυχία για να έρθουν στην Ευρώπη. Πιστεύετε ότι μπορούμε να αφήσουμε την Τουρκία για πολύ καιρό να εισάγει Σύρους μαχητές στη Λιβύη, με δεδομένο ότι ξέρουμε;»

Ο Μακρόν ζήτησε επίσης τον «τερματισμό της ξένης ανάμιξης και των μονομερών ενεργειών όσων ισχυρίζονται ότι κερδίζουν νέες θέσεις μέσω πολέμου» στη Λιβύη.

«Η Γαλλία και η Τυνησία απαιτούν από κοινού τα εμπόλεμα μέρη να θέσουν τέλος στις μάχες και να τηρήσουν τη δέσμευσή τους να επαναλάβουν τις διαπραγματεύσεις που ξεκίνησαν στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών με σκοπό την αποκατάσταση της ασφάλειας για όλους, την επανένωση των θεσμών της Λιβύης και να συμμετάσχουν στην ανασυγκρότηση προς όφελος όλων των Λιβύων» , πρόσθεσε ο Μακρόν σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε μαζί με τον Σαΐντ, του οποίου ήταν η δεύτερη επίσημη επίσκεψη στο εξωτερικό, μετά την Αλγερία, έπειτα από την εκλογή του τον Οκτώβριο.

Η απάντηση της Τουρκίας

Στη σύλληψη τεσσάρων Τούρκων υπηκόων προχώρησαν οι τουρκικές αρχές, ως υπόπτων για κατασκοπεία εκ μέρους της Γαλλίας σε κύκλους συντηρητικών και θρησκευτικών ενώσεων και κρατικών φορέων, σύμφωνα με σημερινό δημοσίευμα της φιλοκυβερνητικής εφημερίδας Sabah, εν μέσω εντάσεων μεταξύ Αγκυρας και Παρισιού. Η επιβεβαίωση αυτής της υπόθεσης από ανεξάρτητη πηγή, για την ώρα δεν έχει καταστεί δυνατή. 

Σύμφωνα με τη Sabah, ένας πρώην εργαζόμενος της υπηρεσίας ασφαλείας του γαλλικού γενικού προξενείου στην Κωνσταντινούπολη, ο Μετίν Οζντεμίρ, παραδόθηκε στην αστυνομία και ισχυρίστηκε ότι συνέλεγε πληροφορίες εκ μέρους της Γενικής Διεύθυνσης Εξωτερικής Ασφάλειας, την DGSE, τη γαλλική υπηρεσία κατασκοπείας.

Το δημοσίευμα σημειώνει πως ο Οζντεμίρ είπε ότι διαβίβαζε σε γαλλικές υπηρεσίες πληροφορίες για 120 άτομα, συμπεριλαμβανομένων ιμάμηδων, λαμβάνοντας μηνιαία αμοιβή και μια υπόσχεση ότι ενδεχομένως να εντασσόταν στη Λεγεώνα των Ξένων, το σώμα του γαλλικού στρατού που επανδρώνεται από ξένους στρατιώτες.

Επίσης, σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα, ο Οζντεμίρ, παρουσιαζόταν ως μέλος των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών που ερευνούν το Ισλαμικό Κράτος, χρησιμοποιώντας πλαστές ταυτότητες και προσέλαβε τρεις άνδρες: έναν υπάλληλο της δημοτικής εταιρείας της Κωνσταντινούπολης που διαχειρίζεται τις παροχές ύδρευσης, ένα άτομο που εργάζεται στις τηλεπικοινωνίες και έναν ιδιοκτήτη ξενοδοχείου στην Κωνσταντινούπολη.

Ο «πυρήνας κατασκόπων» όπως τον χαρακτήρισε η Sabah, ήταν αρμόδιος για συλλογή πληροφοριών σχετικά με «συντηρητικές ενώσεις», θρησκευτικές αδελφότητες και την τουρκική Διεύθυνση Θρησκευτικών Υποθέσεων (Diyanet).

Οι τέσσερις άνδρες συγκέντρωναν κυρίως πληροφορίες και για τον Σύνδεσμο των Γυναικών και της Δημοκρατίας (KADEM), στο οποίο συμπρόεδρος είναι η νεότερη κόρη του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Ο Οζντεμίρ παραδόθηκε στις τουρκικές αρχές αφού διαφώνησε με τους Γάλλους πράκτορες. Οι τέσσερις άνδρες που συνελήφθησαν θα δικαστούν για κατασκοπεία σε ημερομηνία που δεν έχει προσδιοριστεί, ανέφερε η εφημερίδα.

Αυτή η υπόθεση έρχεται εν μέσω εντάσεων μεταξύ της Άγκυρας και του Παρισιού για τη Λιβύη.

Φρένο για τη Λιβύη

«Ο Τραμπ και ο Τούρκος πρόεδρος βρίσκουν κοινό έδαφος» ήταν ο τίτλος εκτενούς ρεπορτάζ των New York Times το Σάββατο 13 Ιουνίου. Η δημοσιογράφος σημείωνε ότι, ενώ πριν από δέκα μήνες ΗΠΑ και Τουρκία βρίσκονταν στο χείλος της στρατιωτικής σύγκρουσης στη βόρεια Συρία, χθες η εικόνα διαγράφεται εντελώς διαφορετική. Αφού ανέχθηκε την τουρκική εισβολή εναντίον των Κούρδων συμμάχων των ΗΠΑ, αποσύροντας τα αμερικανικά στρατεύματα από τη βόρεια Συρία τον περασμένο Οκτώβριο, ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε πρόσφατα ένα δεύτερο μεγάλο βήμα προσέγγισης του Ερντογάν, δίνοντας το πράσινο φως για την τουρκική στρατιωτική παρέμβαση στη Λιβύη. Με άλλα λόγια, ανέθεσε και στις δύο περιπτώσεις στην Τουρκία τον ρόλο του βασικού αναχώματος έναντι της ρωσικής διείσδυσης, κάνοντας outsourcing ενός δύσκολου καθήκοντος, το οποίο κανονικά θα έπρεπε να επωμιστεί ο αμερικανικός στρατός.

Δεν είχε προλάβει να στεγνώσει το μελάνι στο χαρτί των New York Times, και οι ειδήσεις από τη Μόσχα ήρθαν να ενισχύσουν το ρεπορτάζ τους. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ ακύρωσε προγραμματισμένη για την περασμένη Κυριακή επίσκεψή του στην Αγκυρα. Εκεί, επρόκειτο να συζητήσει με τον ομόλογό του Μεβλούτ Τσαβούσογλου σχέδιο για κατάπαυση του πυρός στη Λιβύη, όπου Ρωσία και Τουρκία υποστηρίζουν αντίπαλες παρατάξεις της εμφύλιας σύγκρουσης. Οπως έγινε γνωστό, η προοπτική μιας ρωσοτουρκικής συμφωνίας για εκεχειρία (κατ’ αναλογία με εκείνη των Πούτιν-Ερντογάν για την ειρήνευση στο Ιντλίμπ της Συρίας, τον Μάρτιο) απομακρύνθηκε λόγω αγεφύρωτων διαφωνιών γύρω από το μέλλον της Σύρτης.

Η στρατηγικής σημασίας πόλη, στο κέντρο της λιβυκής ακτογραμμής, που ελέγχει τους περισσότερους τερματικούς σταθμούς του λιβυκού πετρελαίου, έπεσε στα χέρια του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA) του Χαλίφα Χαφτάρ τον περασμένο Απρίλιο, όταν ο ισχυρός άνδρας της Ανατολικής Λιβύης, με έδρα τη Βεγγάζη, προήλαυνε προς τα δυτικά, με στόχο την κατάληψη της Τρίπολης. Ωστόσο, η αποφασιστική παρέμβαση της Τουρκίας (με στρατιωτικούς συμβούλους, drones, όπλα και χιλιάδες μισθοφόρους που μεταφέρθηκαν από τη Συρία) ανέτρεψε τα δεδομένα υπέρ της κυβέρνησης του Φαγέζ αλ Σαράζ. Οι δυνάμεις της Τρίπολης έδιωξαν τον LNA σχεδόν από όλες τις θέσεις της Δυτικής Λιβύης που είχε καταλάβει και βρέθηκαν να προελαύνουν προς τα ανατολικά, με επόμενο στόχο τη Σύρτη. Απορρίπτοντας το σχέδιο ειρήνευσης της Αιγύπτου, που επίσης υποστηρίζει τον Χαφτάρ, η Τουρκία και ο πολιτικός της όμηρος Σαράζ (περισσότερο εκπρόσωπος Τύπου των τζιχαντιστικών πολιτοφυλακών, παρά πραγματικός ηγέτης) έκαναν σαφές ότι εννοούν να διαπραγματευτούν για εκεχειρία μόνο μετά την άλωση της Σύρτης.

Οι προσδοκίες της Τουρκίας για τη λιβυκή της επένδυση είχαν ήδη εκδηλωθεί με το μνημόνιο χάραξης ΑΟΖ, που δικαιολογημένα ανησύχησε Ελλάδα, Κύπρο και Ε.Ε. Εγιναν όμως ακόμη καθαρότερες την περασμένη Τετάρτη, όταν υψηλότατου επιπέδου τουρκική αντιπροσωπεία (πλην του Τσαβούσογλου, συμμετείχαν ο Ιμπραχήμ Καλίν, υπ’ αριθμόν 1 σύμβουλος του Ερντογάν, ο αρχηγός της μυστικής υπηρεσίας ΜΙΤ Χακάν Φιντάν και ο υπουργός Οικονομικών Μπεράτ Αλμπαϊράκ) επισκέφθηκαν την Τρίπολη. Σύμφωνα με τουρκικά και αραβικά μέσα, στο τραπέζι τέθηκαν η ανάθεση σε τουρκικές εταιρείες μεγάλων έργων στη δυτική Λιβύη, αλλά και η δημιουργία τουρκικών βάσεων στη Βόρεια Αφρική, για πρώτη φορά μετά την κατάρρευση της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Λόγος γίνεται για τη ναυτική βάση της Μισράτα και την αεροπορική της Αλ Ουατίγια, την οποία μέχρι πρόσφατα ήλεγχαν οι δυνάμεις του Χαφτάρ.

Πρέπει να θεωρείται βέβαιο, όμως, ότι η Ρωσία δεν θα επιτρέψει την προέλαση των υποστηριζόμενων από την Τουρκία δυνάμεων του Σαράζ προς την ανατολική Λιβύη, όπου έχει επενδύσει τόσα πολλά, ενδεχομένως, δε, προσβλέπει σε μια δεύτερη ρωσική βάση στη Μεσόγειο, πλάι σε εκείνη της Ταρτούς, στη Συρία. Ηδη τα ρωσικά Μιγκ και Σουχόι που μεταφέρθηκαν στη βάση της Αλ Τζούφρα, νότια της Σύρτης, για να ενισχύσουν τον Χαφτάρ, σταμάτησαν με αεροπορικούς βομβαρδισμούς την προέλαση των κυβερνητικών δυνάμεων σε απόσταση ασφαλείας από τη Σύρτη.

Με αυτά τα δεδομένα, το πιθανότερο είναι ότι, αργά ή γρήγορα, και μάλλον γρήγορα, η Λιβύη θα μετατραπεί σε ένα ασταθές ρωσοτουρκικό condominium (πεδίο συγκυριαρχίας) και θα οδεύσει προς μια προσωρινή εκεχειρία. Ενδεχομένως αυτό θα γίνει αφού ο φθαρμένος Χαφτάρ αντικατασταθεί, ως πολιτικός εκπρόσωπος της ανατολικής Λιβύης, από τον περισσότερο αποδεκτό από την Αγκυρα πρόεδρο του Κοινοβουλίου του Τομπρούκ, Ακίλα Σάλεχ. Το λιβυκό πρόβλημα είναι πιθανό να μετατραπεί σε μια παγωμένη σύγκρουση, με σποραδικές υποτροπές, καθώς Μόσχα και Αγκυρα θα έχουν περισσότερο συμφέρον να διαχειρίζονται τη διένεξη παρά να τη λύσουν, αφού θα διαιωνίζουν με αυτόν τον τρόπο τον παρεμβατικό τους ρόλο στη νότια Μεσόγειο.