Στενά του Ορμούζ: Οι κίνδυνοι που κρατούν σε συναγερμό τη ναυτιλία

Μπορεί ο αριθμός των πλοίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ να παρουσιάζει σταδιακή αύξηση, όμως πίσω από την εικόνα της μερικής ομαλοποίησης η πραγματικότητα παραμένει ιδιαίτερα εύθραυστη.

Στελέχη της διεθνούς ναυτιλιακής ασφάλειας περιγράφουν ένα περιβάλλον όπου η απειλή δεν προέρχεται πλέον μόνο από ένα πιθανό πυραυλικό πλήγμα, αλλά από έναν συνδυασμό στρατιωτικών, ηλεκτρονικών και επιχειρησιακών παραγόντων που δυσκολεύουν καθημερινά τη διέλευση των πλοίων.

Οι δύο επιθέσεις που σημειώθηκαν μέσα σε διάστημα 72 ωρών, αρχικά στο containership EVER LOVELY της Evergreen Marine και στη συνέχεια στο δεξαμενόπλοιο KIKO, αποτέλεσαν το σημείο καμπής για την αναβάθμιση του επιπέδου ναυτιλιακής απειλής από το Joint Maritime Information Center (JMIC) σε «Substantial». Παρά το γεγονός ότι κανένα από τα δύο πλοία δεν υπέστη καταστροφικές ζημιές και δεν υπήρξαν τραυματισμοί, το μήνυμα που ελήφθη από τη ναυτιλιακή κοινότητα ήταν σαφές. Η ασφάλεια του Ορμούζ παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.

Σύμφωνα με πληροφορίες από κύκλους της ναυτιλιακής ασφάλειας, οι πλοίαρχοι καλούνται πλέον να διαχειριστούν ένα περιβάλλον συνεχών παρεμβολών στα δορυφορικά συστήματα πλοήγησης (GNSS), επαναλαμβανόμενων κλήσεων μέσω VHF από μονάδες των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), αναγνωρίσεων από στρατιωτικά μέσα, αλλά και αυξημένης δραστηριότητας μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Σε αρκετές περιπτώσεις, αναφέρουν οι ίδιες πηγές, τα πληρώματα αναγκάζονται να επιβεβαιώνουν συνεχώς τη θέση του πλοίου με εναλλακτικές μεθόδους ναυσιπλοΐας, καθώς οι ηλεκτρονικές παρεμβολές δυσχεραίνουν την αξιοπιστία των συστημάτων εντοπισμού.

Την ίδια ώρα, έντονο προβληματισμό προκαλούν οι πληροφορίες για την ύπαρξη θαλάσσιων ναρκών στην περιοχή. Πηγές με γνώση των επιχειρήσεων δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να υπάρχουν έως και 80 νάρκες στον Περσικό Κόλπο, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τις διαθέσιμες επιλογές διέλευσης. Ουσιαστικά, τα πλοία καλούνται να κινηθούν μέσω δύο στενών ναυτιλιακών διαδρόμων: του βόρειου, κοντά στις ιρανικές ακτές και στο νησί Λαράκ, και του νότιου, κατά μήκος των ακτών του Ομάν, όπου πραγματοποιούνται ήδη επιχειρήσεις επιτήρησης και εκκαθάρισης.

Παράλληλα, στελέχη εταιρειών ναυτιλιακής ασφάλειας εκτιμούν ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να ενισχύσει τον έλεγχο των εμπορικών διελεύσεων, ασκώντας πίεση ώστε μεγαλύτερος αριθμός πλοίων να χρησιμοποιεί τον βόρειο διάδρομο, ο οποίος βρίσκεται πλησιέστερα στις ιρανικές ακτές. Δεν είναι τυχαίο, σημειώνουν, ότι οι δύο πρόσφατες επιθέσεις σημειώθηκαν στον νότιο διάδρομο του Ομάν, τον οποίο μέχρι σήμερα προτιμούσαν πολλές ναυτιλιακές εταιρείες ως ασφαλέστερη επιλογή.

Η επιχειρησιακή εικόνα αποτυπώνεται και στα στοιχεία της κυκλοφορίας. Το τελευταίο 24ωρο διήλθαν από τα Στενά μόλις εννέα πλοία, όταν πριν από την τελευταία κλιμάκωση οι ημερήσιες διελεύσεις κυμαίνονταν μεταξύ 17 και σχεδόν 30. Παρά την προσεκτική επάνοδο της κίνησης, οι πλοιοκτήτες εξακολουθούν να αξιολογούν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο κάθε διέλευση, καθώς τα δεδομένα ασφαλείας μεταβάλλονται από ώρα σε ώρα.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του containership Galapagos της CMA CGM, το οποίο κατάφερε να εξέλθει με ασφάλεια από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ ο γαλλικός όμιλος εξακολουθεί να έχει δέκα πλοία εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο από την έναρξη της κρίσης.

Η αβεβαιότητα αντικατοπτρίζεται και στην αγορά. Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, οι ναύλοι των δεξαμενόπλοιων συνεχίζουν να παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις και οι διαχειρίστριες εταιρείες αναθεωρούν διαρκώς τα σχέδια πλόων. Παρά τη σταδιακή αύξηση των διελεύσεων, στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι η επιστροφή στην κανονικότητα θα εξαρτηθεί όχι μόνο από την αποκλιμάκωση της στρατιωτικής έντασης, αλλά και από την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης ότι οι βασικές θαλάσσιες οδοί μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς τον καθημερινό κίνδυνο επιθέσεων, ηλεκτρονικών παρεμβολών και ναρκών.