Καταδίκη που μεταφράζεται σε έπαινο

Πολλές φορές έχω διαπιστώσει ότι οι καλλιτέχνες με ισχυρή προσωπικότητα έχουν κριτικό λόγο που εμβαθύνει στο φαινόμενο της τέχνης. Ακόμη και οι τυχόν ακραία αρνητικές τους κρίσεις για το έργο των ομοτέχνων τους έχουν θετική συνεισφορά και διευρύνουν την πρόσληψή του. Διακρίνουν βέβαια αδυναμίες και ελλείψεις που, από μια άλλη πλευρά, μπορούν να γίνουν πλεονεκτήματα. Έχω εντοπίσει μια απόφανση π.χ. του Κωστή Παλαμά το 1926 για τον Καβάφη: Τα ποιήματά του είναι «ως σημειώματα που μοιάζουν με ρεπορτάζ από τους αιώνες». Κι ενώ στην αρχή η άποψη θεωρήθηκε υποτιμητική, μια δεύτερη ανάγνωση αναγνώριζε την αξία και προϊδέαζε για τη μελλοντική παγκόσμια εμβέλεια της ποίησης του Αλεξανδρινού.

Κάποτε ο μεγάλος Γάλλος ζωγράφος Γκωγκέν ζήτησε από τον θεατρικό συγγραφέα Αύγουστο Στρίντμπεργκ, προσωρινό τότε κάτοικο του Παρισιού, να γράψει τον πρόλογο στον κατάλογο των έργων του που επρόκειτο να εκθέσει. Ο διάσημος Νορβηγός του απάντησε ότι «δεν καταλαβαίνει τη ζωγραφική του και δεν του αρέσει». Ο Γκωγκέν άλλο που δεν ήθελε. Έβαλε το απορριπτικό γράμμα για πρόλογο –ρεκλάμα στην έκθεση.

(Άντλησα την πληροφορία από ένα χρονογράφημα του Κώστα Βάρναλη στην εφημερίδα “Πρωία”, 27-5-1940).