«Οι ηγέτες έχουν χαθεί πλέον»: Ο Κώστας Σχιζάκης  στο newshub.gr

Πριν πολλά χρόνια είχα την ευκαιρία να μιλήσω σ’ έναν σημαντικό άνθρωπο, αλλά λόγω υποχρεώσεων ανέβαλα την συνέντευξη αυτή. Το μετάνιωσα και θα το μετανιώνω για πάντα, μιας και τελικά δε μου δόθηκε ξανά και ούτε θα μου δοθεί η ευκαιρία να μιλήσω μαζί του… 

Έκτοτε υποσχέθηκα στον εαυτό μου να μην κάνω πίσω σε καμία περίπτωση, ιδιαίτερα αν έχω έστω και στο ελάχιστο υποψιαστεί, ότι ο άνθρωπός που θα σταθεί απέναντί μου είναι άξιος λόγου και ο χρόνος μου μαζί του θα είναι μία επένδυση!

Άρα πως μπορούσα να μην προβώ σε μία συζήτηση με τον κύριο Κώστα Σχιζάκη, συγγραφέα, αρχιτέκτονα, ιδρυτή του Μουσείου Εικαστικών Τεχνών Ηρακλείου, καλλιτέχνη, αλλά και πάνω απ’ όλα «ονειρομάχο»! Ο λόγος σε εκείνον! 

-Το να περιγράφεις ένα βιβλίο που διαβάζεις, τις περισσότερες φορές τουλάχιστον είναι σχετικά εύκολο. Ο συγγραφέας όμως εύκολα ξεγλιστρά από την αντίληψη σου! Λογικό! Αν σας ρωτούσα λοιπόν κ. Σχιζάκη ποιος είστε, τι θα μπορούσατε να μου απαντήσετε, έτσι ώστε να σας γνωρίσουμε καλύτερα;
- Θα σας απαντήσω όπως σʼόλα τα βιογραφικά που μου ζητούν να δώσω. Γεννήθηκα και ζω στο Ηράκλειο. Σπούδασα και εξάσκησα την αρχιτεκτονική. Θα προσθέσω για σας, όχι τόσο για την αγάπη μου προς αυτή όσο για την ελευθερία που δίνουν οι σπουδές να ασχοληθεί κανείς μʼένα σωρό άλλα συναφή θέματα. Θεωρώ ότι όντως καταπιάστηκα με πολλά απʼαυτά κατά τη διάρκεια της ζωής μου και είμαι ευτυχής γιʼαυτό. Λίγη σημασία έχει το επιτυχές ή όχι του κάθε  θέματος. Ίσως και να μην με αφορά καθόλου.

-Γνωρίζω πως έχετε σπουδάσει αρχιτέκτονας μηχανικός! Θα χαρακτηρίζατε το Μουσείο Εικαστικών Τεχνών Ηρακλείου, ως το καλύτερο σας αρχιτεκτονικό σας σχέδιο;! Πως προέκυψε η γέννηση του; 
Είχα κι έχω μεγάλα όνειρα για το ΜΕΤΗ. Όμως δεν είναι αρχιτεκτόνημα. Είναι σκέψη, ιδέα η οποία ευδοκίμησε στα χρόνια που πέρασαν και που θα μπορούσε να πάει  ακόμα  πιο μπροστά αν γινόταν αντιληπτή η αξία αυτής της προσπάθειας για τον τόπο μας. Τέλος πάντων. Θα σας εξομολογηθώ το εξής. Το 1910, πριν δηλαδή εκατό χρόνια, ιδρύθηκε το αρχαιολογικό μουσείο, που στεγάστηκε σʼέναν χώρο εκατό τετραγωνικών μέτρων και εξέθετε ευρήματα σε τέσσερις-πέντε προθήκες.  Σήμερα ξέρετε πολύ καλά τι στεγάζει το Μουσείο αυτό και πόσο μοναδικό στον κόσμο είναι. Εμείς θελήσαμε το 2000 να ιδρύσουμε το ΜΕΤΗ με αρχικό πυρήνα 63 έργων και δίχως στέγη. Σήμερα έχουμε στέγη και εκθεσιακό χώρο  καθώς και 400 έργα που υπογράφουν 150 καλλιτέχνες. Έχουμε εκθέσει τα έργα αυτά σε αρκετές πινακοθήκες της Ελλάδας και του εξωτερικού όπου μας καλούν και οι εκθέσεις μας τόσο με τα έργα της συλλογής όσο και οι θεματικές  έχουν σχολιαστεί ευμενέστατα.  

Σας υπενθυμίζω μερικές απ’ αυτές: «ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ ΣΤΟ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ», με έργα της συλλογής, τις θεματικές «ΤΙΜΗ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΑ», «ΕΡΩΣ _ ΗΡΩΣ», «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΕΣ» και πλήθος άλλων. Βεβαίως  όπως συμβαίνει σ’ αυτές τις περιπτώσεις έχουμε την πλήρη περιφρόνηση εκ μέρους των τοπικών αρχών. Λογικό κι αυτό. Θα συμπληρώσω πως είμαστε εντελώς μόνοι μας και μας κοιτούν με επιφύλαξη, στην καλύτερη των περιπτώσεων, φανταστείτε τι θα μπορούσε να γίνει αν μας αποδέχονταν. Νʼ αγκαλιάσουν δηλαδή τις προτάσεις μας που στοχεύουν στη στήριξη και την προβολή των καλλιτεχνικών θησαυρών που παράγονται στο νησί μας εις το διηνεκές. Τώρα μιας και θίξατε και τα αρχιτεκτονικά μου σχέδια αυτό που με κάνει περήφανο απ’ όσα έχω κάνει, είναι η πλατεία του Αγίου Τίτου για την οποία εκτός από την σχεδίαση φρόντισα και την κατασκευή.

-Ποιοι μπορούν να παρουσιάσουν την δουλειά τους στο Μουσείο Εικαστικών Τεχνών; Υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις;
-Αν θέτω μια προϋπόθεση είναι αυτή της ποιότητας. Ένας πολύ μεγάλος αριθμός καλλιτεχνών έχει λάβει μέρος στις εκθέσεις μας τόσο με τη συμμετοχή του σε ομαδικές εκθέσεις όσο και σε ατομικές. Θα δυσκολευόμουν ειλικρινά να βρω κάποιον σύγχρονο Έλληνα καλλιτέχνη που να έχει λείψει. Ξέρετε εμείς έχουμε αποβάλει τον οικονομικό παράγοντα από την αίθουσά μας  και για το μόνο που ενδιαφερόμαστε είναι η συμμετοχή και η προβολή των καλλιτεχνών.

-Ποια είναι τα επόμενα βήματα για το Μ.Ε.Τ.Η και ποια τα επόμενα δρώμενα που θα πραγματοποιηθούν στο εγγύς μέλλον; 
-Έχουμε δρομολογήσει την επόμενη μέρα αλλά είναι αδύνατον να την πετύχουμε μόνοι μας με δική μας δαπάνη. Έχουμε κάνει τις προτάσεις μας. Θα τολμούσα να πω πως τις έχουμε υποβάλλει εκεί που πρέπει. Μέχρι σήμερα όμως και με τις παρούσες συνθήκες το θέμα αυτό δεν κυλά ευνοϊκά για μας.

-Δυστυχώς πρέπει να ομολογήσω πως δεν ήμουν γνώστης του συγγραφικού σας έργου και πως έπειτα από παρότρυνση του βιβλιοπωλείου ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΔΑΚΗΣ, ήρθα σε επαφή με το βιβλίο σας με τίτλο «Το Παλαιοπωλείο». Η ανάγνωση του με στοίχειωσε για διάφορους λόγους.. Γιατί παλαιοπωλείο; Γιατί στο Ρέθυμνο; Τι σας ώθησε στη συγγραφή του;

-Ξέρετε στη συγγραφή ενός οποιοδήποτε βιβλίου ένα σωρό ζιζάνια σε τριγυρίζουν. Θα μπορούσα να τα χαρακτηρίσω  και καταπιεστικά.  Πρέπει λοιπόν να τα πολεμήσω κι ο μόνος τρόπος που υπάρχει είναι να τα εκθέσω. Αυτό κάνω. Το περίεργο είναι ότι στο Ρέθυμνο έχω τοποθετήσει και τις “Παιδικές ασθένειες”, ένα μυθιστόρημα που ακόμα δεν έχει εκδοθεί. Μʼ αρέσει αυτή η πόλη. Με συγκινεί. Είναι ένα μικρό περβόλι που μπορείς να το καλλιεργήσεις μόνος σου δίχως να χρειάζεται να πάρεις εργάτες να στο σκάψουν και να το θερίσουν. Με βολεύει. Δείτε π.χ το συγκεκριμένο στενό του “Παλαιοπωλείου” υπάρχει. Είναι η οδός Γιοβατζιδάκη (σ.σ εννοείται ότι θα την ψάξω!) και βέβαια δεν είναι αδιέξοδη. Αλλά για τις ανάγκες τις δικές μου το έχω τροποποιήσει πλήρως. Υπάρχει εκεί και σχετικό παλαιοπωλείο. Σκέπτεστε να έγραφα για όλον τον δρόμο..!

-Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου γράφετε: «Δύσκολο να γίνουν αυτά θα μου πείτε, όμως να που καμιά φορά όλα γίνονται. Και ακόμη ψάχνοντας… ποιος ξέρει; Μπορεί να βρείτε μια πέτρα στο δρόμο ή ένα λυχνάρι και τότε… θα κάνετε κι εσείς μια νέα αρχή!» Θεωρώ πως «Το Παλαιοπωλείο» είναι μια ωδή στον αέναο κύκλο της ζωής των ανθρώπων γενικότερα! Θεωρείτε πως αυτό είναι μια ευχή, μια κατάρα, ή και τα δύο μαζί;

-Η ζωή αυτή καθʼ εαυτή είναι μια ευτυχία. Να ζήσεις λέμε. Να ζήσεις ευχόμαστε. Τις πτυχές της, όποιες κι αν είναι αυτές, τις κάνουμε μυθιστορήματα. Όσο για το τέλος... Ας μην  το μελετάμε.

-Οι ζωές μας, μια αμυδρή και φευγαλέα σκιά στο πέρασμα του χρόνου λοιπόν.. «Το Παλαιοπωλείο» ήταν το πιο πεσιμιστικό βιβλίο που διάβασα ποτέ, μιας και με έκανε να ταυτιστώ με τις ιστορίες των χαρακτήρων του. Όλων των χαρακτήρων του! Όμως πέρα από τη δική μου προσέγγιση, θα συμφωνούσατε με το χαρακτηρισμό αυτό; 
-Είναι και δεν είναι... Μην ξεχνάτε τους έρωτες που αναπτύσσονται εντός του. Επιπροσθέτως ένα ακόμα καινούργιο ζευγάρι στο τέλος της ιστορίας,  αναζητεί το σκοτάδι για να καλύψει  τους κρυφούς πόθους που κυριαρχούν εντός του προκειμένου να προχωρήσει σε μια νέα ζωή. Παίζω με το τέλος και την αρχή αν το έχετε καταλάβει και το κάνω συχνά. Και σʼαυτό το βιβλίο και στα προηγούμενα και στα επόμενα που θα κυκλοφορήσουν.

-«Εδώ πωλούνται πράγματα που κανείς δεν αγοράζει»! Συμβαίνει θεωρείτε συχνά ο κόσμος να αναζητεί τα τετριμμένα και να προσπερνά τα αξίας; Δώστε μου την δική σας ερμηνεία για την οξύμωρη πρόταση αυτή!
- Νομίζω πως ναι. Συνέβαινε πάντα. Εννοεί φυσικά τις ηθικές αξίες  και σεις το ξέρετε, το γνωρίζετε πολύ καλά και πιστεύω πως το έχετε ενστερνιστεί κιόλας και γιʼ αυτόν το λόγο εστιάζετε πάνω του και με ρωτάτε.  

-Φαντάζομαι ότι η επόμενη ερώτηση είναι αναμενόμενη.. Φυσικό λοιπόν είναι να σας ρωτήσω, αν οι χαρακτήρες του βιβλίου είναι πραγματικοί ή αν έστω έχουν δανειστεί κομμάτια από πραγματικούς χαρακτήρες!
- Θεωρώ ότι όλοι είναι πραγματικοί. Είμαι οπαδός του ρεαλισμού. Το έργο είναι απολύτως ρεαλιστικό. Γραμμένο σήμερα θα δείτε που θα αξιολογηθεί αύριο, τότε που η εποχή του θα έχει γίνει παρελθόν.  Γράφω επιδιώκοντας να αποδίδω μοντέλα που κινούνται σύμφωνα με τις οδηγίες μου. Κατά βάση, σκηνοθετώ νοερά. Μου είναι απαραίτητο αυτό αλλά κοστίζει πολύ. Κοστίζει σε συναίσθημα εννοείται. Πάσχω πολλαπλώς δεδομένου ότι υποφέρω ανάλογα μʼ αυτό που γράφω. Το ζω. Αλλιώς δεν μπορώ να γράψω. Καλώς ή κακώς.

-Θεωρείτε πως οι μοίρες των ανθρώπων είναι προδιαγραμμένες κι εμείς παίζουμε ρόλους σε ένα θέατρο που το σενάριο έχει ήδη γραφτεί ή μπορούμε άραγε να ξεφύγουμε της μοίρας μας; Το στενάκι που διαδραματίζεται η ιστορία σας, έμελε να μείνει στο σκοτάδι τελικά, ή εμείς δεν είμαστε άξιοι των ίδιων μας των προσδοκιών;
-Για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολύ... Και δεν θα γυρίσει στις μέρες μας κι ούτε στις επόμενες. Ας μην γελιόμαστε. Κατʼ αρχάς θα πρέπει να ενωθεί το ανθρώπινο γένος.. Βλέπετε εσείς κάτι τέτοιο. Πρέπει να βρούμε έναν εχθρό για να μας ενώσει. Ας έρθει από άλλον πλανήτη. Αν όχι... Να μην ξεχάσουμε ότι υπάρχει και η αυτοκαταστροφή. Οι ηγέτες έχουν χαθεί πλέον και οι θρησκείες δεν φέρνουν την αγάπη στο προσκήνιο. Κάθε άλλο.

-Είστε στην διαδικασία της έκδοσης δύο ακόμη βιβλίων. Θα θέλατε επιγραμματικά να μας πείτε δύο λόγια γι’ αυτά;
-Ναι Έχουν ολοκληρωθεί. Οι «Παιδικές ασθένειες» προ πολλού. Μιλά για έναν καθηγητή του πανεπιστημίου στο Ρέθυμνο, που έχει ως τόπο διαμονής το Ηράκλειο. Ταλανίζεται μεταξύ της οικογένειας και της επιστήμης του. Όσο για την «Σούζη Κιου», πιστεύω ότι επίκειται η έκδοσή της . Είναι μια προσπάθεια, μέσα από την αστυνομική πλοκή του έργου, να διαγραφούν οι χαρακτήρες των ανθρώπων. Κάτι κοινό δηλαδή.

-Ο κόσμος του Ηρακλείου βρίσκεται κοντά στις τέχνες και κοντά στην ανάγνωση βιβλίων; Αγαπά ο κόσμος γενικότερα το βιβλίο, ή ο ψηφιακός κόσμος μας έχει κατακτήσει τουλάχιστον στην πλειοψηφία;
-Θεωρώ ότι το χαρτί μας αρέσει ακόμα κι όχι η οθόνη. Συντριπτικά. Το χειρίζεσαι ευκολότερα, το τσαλακώνεις αδίστακτα και το πετάς όπου θες κι εναντίον όποιου θες. Είναι όπλο.

-Τι θα αλλάζατε στην πόλη του Ηρακλείου αν είχατε την δύναμη, αλλά και γενικότερα στην Κρήτη;
-Πολύ μεγάλη κουβέντα. Ξέρετε αυτή η ευκαιρία μου δόθηκε για οκτώ χρόνια. Αν θ’ άλλαζα κάτι πρώτα απ’ όλα θα ήταν η νοοτροπία. Όχι ευγένειες και τέτοια... Μία νοοτροπία που ο γείτονας μισεί τον  γείτονα και τον καταγγέλλει διαρκώς, ακόμα και γιατί βήχει. Μια νοοτροπία που καθηλώνει τον πολιτισμό στο τελευταίο σκαλί ζητώντας και την εξαφάνισή του ακόμα εις βάρος των απαραιτήτων της καθημερινότητας. Σπουδαία κι αυτά, δεν λέω, αλλά όλα πρέπει να έχουν  τη σωστή αναλογία στη ζωή.

-Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια ζούμε πρωτόγνωρες καταστάσεις σε πολλά επίπεδα. Μάλιστα θεωρώ πως το γενικότερο επίπεδο (τηλεόραση-περιοδικά για παράδειγμα) έχει ξεπέσει από αυτό που θα έπρεπε ίσως να μας χαρακτηρίζει ως Έλληνες.  Θα ήθελα πολύ τη γνώμη και το σχόλιο σας επ’ αυτού! 
-Δεν θα ‘ταν σωστό να μιλήσω διότι απέχω και από το γυαλί και από τον έγχρωμο τύπο. Ότι δέχομαι ως είδηση είναι φιλτραρισμένο από το διαδίκτυο. Αυτή είναι η αλήθεια μου. Δεν έχω χρόνο εξ άλλου να χαζεύω σ’ αυτά. Προτιμώ την κατ ιδίαν περίσκεψη.

-Μένει για την ώρα να σας ευχαριστήσω για την τιμή που μας κάνετε και δώσατε αυτή  την μικρή συνέντευξη στο περιοδικό μας. Θα πως εις το επανιδείν μιας και θα υπάρξει είμαι σίγουρος συνέχεια! «Κλειστε» αυτή την συνέντευξη όπως εσείς επιθυμείτε! 
-Θέλω κι εγώ να σας ευχαριστήσω με τη σειρά μου για τις ερωτήσεις που κάνατε. Δεν ήταν εύκολες και βέβαια δεν μπορούν να ολοκληρωθούν οι απαντήσεις στα πλαίσια μιας συνέντευξης. Ήμουν ειλικρινής και θα ήθελα την επόμενη φορά να υπάρχουν παρεμβάσεις από εσάς στις απαντήσεις μου ώστε να διευκρινίζεται καλύτερα το κάθε τι που με ρωτάτε. Να είστε καλά και επιτυχία στο έργο σας.