Το επανωφόρι του Παπαδιαμάντη

Πολλοί συγγραφείς και καλλιτέχνες χρησιμοποιούν ένα ενδυματολογικό σήμα κατατεθέν. Στα καθ’ ημάς π.χ. έχουμε τα μαύρα γυαλιά της Λούλας Αναγνωστάκη και τα μαύρα ρούχα της Έρσης Σωτηροπούλου, τα κασκόλ του Γιάννη Κοντού και τα κόκκινα μαντήλια του Νίκου Παπάζογλου κ.α. Στον συγγραφέα της “Φόνισσας” το παλτό μπορεί να έδινε ένα εξωτερικό σήμα της παρουσίας του αλλά το πρόσεχε κι ο ίδιος περιγράφοντας τα πρόσωπα των διηγημάτων του (“Κοκκώνα θάλασσα”, “Νοσταλγός”, “Σημαδιακός”, “Γουτού Γουπατού” κ.α,)

-Τι φορούσε ο Παπαδιαμάντης κύριε Στεφάνου;

- «Ένα καπέλο της κακής ώρας. Πουκάμισο σαν νυχτικό. Λαιμοδέτη, άλλοτε φορούσε και άλλοτε όχι. Πανταλόνι με ξέφτια, γόνατα και χρώματος ακαθορίστου. Παπούτσια σαν αρβύλες. Και για να κρύψει όλο αυτό το χάλι φορούσε από πάνω ένα χοντρό παλτό, που είχε όλα τα χρώματα της ίριδος, φόδρες σχισμένες, λεκέδες, τρύπες, μπαλώματα, ξέφτια στα μανίκια, τσέπες ξεχαρβαλωμένες σα σακούλες, ζαρωματιές -γιατί ο Παπαδιαμάντης ποτέ του δεν έβγαζε το παλτό. Με αυτό έμενε ώρες εις το γραφείο του, με αυτό έγραφε, με αυτό έτρωγε, με αυτό περπατούσε στο δρόμο, χειμώνα καλοκαίρι, ίσως με αυτό και να κοιμότανε».

-Εσείς κύριε Κονδυλάκη πως τον θυμάστε;

-«Ως συνήθως ο διηγηματογράφος είχε ράβδον υπό μάλης και εκράτη με το χέρι τα δύο επί του στήθους άκρα του ενδύματός του δια να το κρατεί κλειστόν, διότι ίσως δεν έκλειεν όσον ήθελεν ή το πιθανότερον διότι του έλλειπεν το κουμπί.»

( Η περιγραφή του Στέφανου Στεφάνου είναι από τα "Αθηναϊκά Νέα",10/2/1936, η απάντηση του Ιωάννου Κονδυλάκη από το "Εμπρός", 8/8/1908 και το σχέδιο από τον Νίκο Νομικό)