Aπειλείται η ελληνική ανάπτυξη από τον πόλεμο;-Ο ρόλος των επιτοκίων της ΕΚΤ

Κίνδυνο για την Ελλάδα και ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο για την υπόλοιπη Ευρώπη, θα αποτελέσει μια μεγάλη περίοδος υψηλού πληθωρισμού  με σημείο αναφοράς τα προϊόντα ενέργειας, ο οποίος μεσοπρόθεσμα , θα αυξήσει εμμέσως τις τιμές στο σύνολο των προϊόντων και των υπηρεσιών του καλαθιού των νοικοκυριών. 

Υπενθυμίζεται ότι το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η απότομη άνοδος των τιμών της ενέργειας, εκτόξευσε τον πληθωρισμό του έτους στο 9,4%, από 0,5% που ήταν το 2021 . Αυτή την φορά, τα πράγματα θα είναι ακόμη πιο δύσκολα. Τούτο διότι, η Ελλάδα υπομένει ακόμη ένα υψηλό επίπεδο τιμών, το οποίο διατηρήθηκε όλη την πενταετία 2022-2026 και πλήττει ακόμη χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. 

Δύο χρόνια μετά το ξέσπασμα του πληθωρισμού. στο τέλος του 2023, το Υπουργείο Ανάπτυξης κατέγραψε τις πρώτες μειώσεις κατανάλωσης σε βασικά είδη διατροφής. Αυτή την φορά, το αποτέλεσμα θα είναι άμεσο, μόλις έχουμε το σπιράλ ανατιμήσεων από την ενέργεια στα υπόλοιπα προϊόντα και υπηρεσίες

Τώρα, αναμένεται υποχώρηση της κατανάλωσης να ξεκινήσει άμεσα με τις πρώτες ανατιμήσεις, σε βενζίνη, πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης, φυσικό αέριο τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος. 

Το ίδιο αποτέλεσμα, με κάποια καθυστέρηση, θα έχει ο πληθωρισμός και στην Ευρώπη, όταν εμφανιστεί η διάχυση της ακρίβειας σε τρόφιμα και υπηρεσίες.

Όλα θα κριθούν από την διάρκεια  της σύρραξης στο Ιράν. Η κρίση του 2022, επηρέασε ακόμη και το κόστος των δημοσίων επενδύσεων. Οι οποίες υλοποιούνται με χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ. Μια ανάλογη κατάσταση σήμερα , θα δυσκόλευε πολύ την ολοκλήρωση των έργων του ΤΑΑ που βρίσκεται στους τελευταίους μήνες υλοποίησης του. Βεβαίως αν αυτό γίνει σε όλη την Ευρώπη, τότε μπορεί να αναθεωρηθεί έστω και ατύπως η άκαμπτη - σήμερα- προθεσμία για ολοκλήρωση του προγράμματος, μέχρι και το τέλος Αυγούστου.

Τα επιτόκια της ΕΚΤ 

Χθες, ο Έλληνας κεντρικός Τραπεζίτης κ. Γιάννης Στουρνάρας, μιλώντας στο Reuters έσπευσε να καλέσει τους ομολόγους του στην ΕΚΤ, σε μια ψύχραιμη στάση απέναντι στο πληθωρισμό, τον οποίο όλοι ξέρουν πως έρχεται  αλλά κανείς δεν ξέρει πόσο θα διαρκέσει. Κάλεσε εμμέσους το υπόλοιπο ΔΣ της ΕΚΤ, να μην βιαστούν να προχωρήσουν σε μια αύξηση των επιτοκίων , επιχειρώντας την επιβράδυνση του υψηλού πληθωρισμού. Ζητούσε να τηρηθεί μια στάση αναμονής, μέχρι να ξεκαθαριστεί το τοπίο με τον πόλεμο στο Ιράν αποστολή στην οποία τόνιζε ότι θα πρέπει να συμμετέχει και η ΕΕ, η οποία μέχρι στιγμής είναι λίγο πολύ "θεατής του θεάτρου” του νέου πολέμου, ο οποίος εξελίσσεται από το Σαββατοκύριακο στην γειτονιάς της . 

Ο κ. Στουρνάρας, επεσήμανε το κίνδυνο μια βεβιασμένη κίνηση αύξησης των επιτοκίων, να μεγαλώσει τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού σε όλη την Ευρώπη. Αυτή την φορά, κάτι τέτοιο είναι πολύ πιο εύκολο να συμβεί , καθώς σήμερα, τα μεγάλα δημοσιονομικά προβλήματα δεν θα έχει πια ο "φτωχός" Νότος, αλλά ο πλούσιος Βορράς, με πρώτη την μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης την Γερμανία, με την Γαλλία και την Ιταλία να ακολουθούν. Εκτός από την αποδυνάμωση των προσδοκιών ανάκαμψης της ΕΕ μετά από τρία χρόνια στασιμότητας , μια αύξηση επιτοκίων θα δημιουργούσε και πρόβλημα δανεισμού σε χώρες όπως η Ιταλία και Γαλλία, οι οποίες για άλλο λόγο η κάθε μια πληρώνουν ακριβά , τον δανεισμό τους από τις αγορές 

Τα εναλλακτικά σενάρια του προϋπολογισμού

Η εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού, έχει περιλάβει την αύξηση του πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι και την αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ κατά 100 μονάδες βάσης, ως ξεχωριστά δυσμενή σενάρια, για το προϋπολογισμό του 2026 .

Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι , αναμένεται να μειώσει την ανάπτυξη για φέτος κατά 0,5%, στο 1,9% από 2,4%, που είναι το βασικό σενάριο. Με βάση το σενάριο αυτό , η αύξηση ιδιωτικής κατανάλωσης , θα επιβαρυνθεί κατά 0,7% στο 1,2% , από 1,9% που προβλέπεται για φέτος , ενώ η αύξηση των επενδύσεων θα μειωθεί κατά 0,9% στο 9,6% από 10,4% του βασικού σεναρίου 

Η αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ κατά 100 μονάδες βάσης ( 1% ), θα μειώσει την ανάπτυξη κατά 0,2% στο 2,2% από 2,4% του βασικού σεναρίου , λόγω της αρνητικής επίδρασης, στην ιδιωτική κατανάλωση. 

Ωστόσο, δεν υπάρχει σενάριο στο οποίο συνδυάζονται και οι δύο δυσμενείς εξελίξεις και φυσικά η επίδραση του, σε συνδυασμό με τις εξελίξεις στην υπόλοιπη Ευρώπη.