Guardian: Γιατί ο πόλεμος στο Ιράν προκαλεί φόβους για στασιμοπληθωρισμό στην παγκόσμια οικονομία

Η ένταση στη Μέση Ανατολή και η κλιμάκωση του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν έχουν προκαλέσει σοβαρές ανησυχίες για την παγκόσμια οικονομία.

Οι τις τιμές του πετρελαίου εκτινάσσονται και οι αγορές καταγράφουν σημαντικές πτώσεις.

Σύμφωνα με ανάλυση του Guardian, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν για τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή ενός φαινομένου όπου η οικονομική ανάπτυξη επιβραδύνεται ενώ οι τιμές συνεχίζουν να αυξάνονται.

Η αιτία της πτώσης των αγορών

Τη Δευτέρα (8/3), οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύτηκαν πάνω από 115 δολάρια το βαρέλι, ξεπερνώντας για πρώτη φορά τα 100 δολάρια από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Το βασικό benchmark πετρελαίου West Texas Intermediate (WTI) έχει σχεδόν διπλασιαστεί από τις αρχές του έτους, όταν βρισκόταν στα 60 δολάρια το βαρέλι.

Όπως σημειώνει ο Guardian, η εκτόξευση αυτή συνδέεται άμεσα με το κλείσιμο του Στενού του Χορμούζ από το Ιράν, έναν από τους σημαντικότερους διεθνείς διαύλους για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι περικοπές παραγωγής στην περιοχή εντείνουν τον φόβο για έλλειψη εφοδιασμού και ανεβάζουν ακόμα περισσότερο την τιμή του «μαύρου χρυσού».

Πώς οι τιμές πετρελαίου ανεβάζουν τον Πληθωρισμό

Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου έχει άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις στον πληθωρισμό:

Οι καταναλωτές βλέπουν ακριβότερη βενζίνη, μειώνοντας την αγοραστική δύναμη.

Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος παραγωγής και μεταφοράς, το οποίο μεταφέρεται στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις:

Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ θα μπορούσε να φτάσει στο 3,7% αν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στα 100 δολάρια/βαρέλι.

Στην Ευρώπη, οι τιμές φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 67% την πρώτη εβδομάδα του πολέμου.

Στην Αυστραλία, ο πληθωρισμός αναμένεται να φτάσει σχεδόν 5%, περίπου μία ποσοστιαία μονάδα πάνω από τις προβλέψεις πριν από τον πόλεμο.

Ο κίνδυνος «στασιμοπληθωρισμού»

Οι απότομες αυξήσεις στις τιμές ενέργειας είναιστασιμόπληθωριστικές:

Περιορίζουν την οικονομική δραστηριότητα και επιβραδύνουν την ανάπτυξη.
Αυξάνουν τον πληθωρισμό, δημιουργώντας πίεση στους προϋπολογισμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) εκτιμά ότι ένα σοκ στην ενέργεια μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη από 3,2% σε 3% παγκοσμίως, ενώ χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ευρωζώνη μπορεί να δουν ανάπτυξη 1% ή και λιγότερο.

Οι οικονομολόγοι συγκρίνουν το τρέχον σοκ με τις κρίσεις πετρελαίου της δεκαετίας του 1970, όταν οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή οδήγησαν σε παρατεταμένους οικονομικούς υφέσεις και υψηλό πληθωρισμό.

Επιπτώσεις στα επιτόκια

Η κλιμάκωση του πολέμου καθιστά τις κεντρικές τράπεζες πιο επιφυλακτικές:

Οι αυξήσεις επιτοκίων είναι πιθανές για να συγκρατηθεί ο πληθωρισμός.

Στις ΗΠΑ, οι περικοπές επιτοκίων μετατίθενται για τον Σεπτέμβριο, ενώ στην Ευρώπη και τον Καναδά αναμένονται πιθανές αυξήσεις.

Στην Αυστραλία, αναμένεται πλέον να γίνουν δύο αυξήσεις επιτοκίων μέσα στο έτος, έναντι μίας πριν από τον πόλεμο.

Πληθωρισμός και ενεργειακή κρίση: Τι σημαίνουν οι υψηλές τιμές πετρελαίου για τις χώρες της Ασίας

Σύμφωνα με τον Guardian, ακόμη και αν ο πόλεμος τελειώσει σύντομα, οι τιμές του πετρελαίου πιθανότατα δεν θα επιστρέψουν στα χαμηλά επίπεδα του Ιανουαρίου, λόγω του ρίσκου νέων αναταραχών. Σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης, οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 145–185 δολάρια το βαρέλι, με σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.

Χώρες στην Ασία, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, λαμβάνουν ήδη έκτακτα μέτρα για να μετριάσουν τις επιπτώσεις. Στη Νότια Κορέα, για παράδειγμα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε περιορισμούς στις τιμές καυσίμων, ενώ στο Μπαγκλαντές τα πανεπιστήμια έκλεισαν νωρίτερα για να εξοικονομηθεί ενέργεια.

Όπως επισημαίνει η επικεφαλής οικονομολόγος της National Australia Bank, Sally Auld, μια γρήγορη αποκλιμάκωση της έντασης θα μπορούσε να σταθεροποιήσει τις τιμές του πετρελαίου και να αποφευχθεί η σπειροειδής αύξηση του πληθωρισμού. Αν όμως η σύγκρουση διαρκέσει περισσότερο από ένα μήνα, ο κίνδυνος παγκόσμιας ύφεσης είναι υπαρκτός.