Ολες οι αλλαγές στους ελέγχους της εφορίας - Επτά νέα εργαλεία της ΑΑΔΕ

Τα 7 νέα εργαλεία που επιστρατεύει η ΑΑΔΕ στο κυνήγι κατά της φοροδιαφυγής.

Μπαράζ φορολογικών ελέγχων εξαπολύει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, εμπλουτίζοντας το «οπλοστάσιό» της στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής με μια σειρά από πολύτιμα εργαλεία. ΕlenxisLive, Appodixi, βιντεοσκόπηση και ζωντανή μετάδοση φορολογικών ελέγχων, χρήση ειδικών αλγορίθμων με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης και διασταυρώσεις-εξπρές είναι μερικές από τις μεθόδους που ενεργοποιεί η φορολογική διοίκηση, προκειμένου να πραγματοποιήσει σαρωτικούς ελέγχους, σφίγγοντας ακόμη περισσότερο τον κλοιό γύρω από όλους εκείνους που επιδιώκουν να αποκρύψουν εισοδήματα και να μην αποδώσουν τον ΦΠΑ (αδίκημα που συνιστά φοροκλοπή) ή να κάνουν λαθρεμπόριο καυσίμων. Μάλιστα, κάποια από αυτά τα εργαλεία, όπως η χρήση καμερών, η ΑΑΔΕ τα εγκαινίασε μέσα στην περίοδο των Αποκριών, κατά τη διάρκεια της οποίας καταγράφονται αυξημένα κρούσματα φοροδιαφυγής συμφωνα με τη real.gr.

Ταυτόχρονα με το νέο φορολογικό νομοσχέδιο, που θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση την προσεχή εβδομάδα, αλλαγές έρχονται στην επιλογή υποθέσεων προς έλεγχο, με βάση τα κριτήρια ελεγκτικού κινδύνου που εφαρμόζονται από τη φορολογική διοίκηση. Η επιλογή των υποθέσεων θα γίνεται με την ενσωμάτωση των νέων δυνατοτήτων που παρέχονται από την ηλεκτρονική και την ψηφιακή διενέργεια των ελέγχων. Με τις νέες διατάξεις οριοθετούνται οι έννοιες του μερικού, πλήρους και απομακρυσμένου ελέγχου και των αντίστοιχων εντολών και συσχετίζεται το εύρος της εντολής ελέγχου με την έκθεση ελέγχου, ενώ ορίζεται η μέγιστη διάρκεια του φορολογικού ελέγχου. Συγκεκριμένα, θα ορίζεται ότι ένας φορολογικός έλεγχος δεν μπορεί να εκτείνεται πέραν του ενός έτους, ώστε να περιοριστεί το στοκ των εκκρεμών φορολογικών υποθέσεων και να εξαλειφθούν περιπτώσεις ελέγχων που λιμνάζουν αρκετό καιρό. Την ίδια στιγμή, διευρύνεται η αρμοδιότητα των ελεγκτικών κέντρων της Αττικής και της Θεσσαλονίκης σε όλη τη χώρα, ενώ η ανάθεση υποθέσεων ελέγχου θα γίνεται αυτοματοποιημένα βάσει ειδικού αλγορίθμου, που θα λαμβάνει υπ' όψιν το πλήθος των ελεγκτών στα ελεγκτικά κέντρα και την κατηγορία των προς διενέργεια ελέγχων.

Oλες οι συγκεκριμένες κινήσεις, με τη βοήθεια και της τεχνητής νοημοσύνης, εκτιμάται ότι θα δώσουν ένα ισχυρό χτύπημα στη φοροδιαφυγή. Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και ΑΑΔΕ «ποντάρουν» πάνω από όλα στη διασύνδεση από τον Απρίλιο και των POS με τις ταμειακές μηχανές, καθώς θα καταγράφονται όλα τα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, με δυνατότητα άμεσης διασταύρωσης από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Η διασύνδεση των ταμειακών με τα POS αναμένεται να μειώσει τη φοροδιαφυγή, καθώς τα POS δεν θα λειτουργούν αυτόνομα για χρεωστικές συναλλαγές. Ειδικότερα:

1. Με την ενεργοποίηση του συστήματος «Ελεγχος live», οι ελεγκτές θα διενεργούν επιτόπιους ελέγχους σε επιχειρήσεις και επαγγελματίες με τα τάμπλετ ανά χείρας. Μέσω των τάμπλετ, οι έλεγχοι και οι διασταυρώσεις θα γίνονται με διαδικασίες-εξπρές, ενώ επιτόπου θα κοινοποιείται στον ελεγχόμενο το αποτέλεσμα του ελέγχου. Με τη χρήση τάμπλετ, οι υπάλληλοι της ΑΑΔΕ θα έχουν άμεση πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα που σκιαγραφούν το οικονομικό προφίλ του επαγγελματία ή της επιχείρησης. Θα έχουν τη δυνατότητα να τσεκάρουν επιτόπου και με αυτόματες διαδικασίες τη γνησιότητα ή μη των αποδείξεων που εκδίδονται από τις ταμειακές μηχανές. Θα πραγματοποιούν άμεσα διασταυρώσεις στοιχείων, ενώ θα εκδίδουν αναφορά για τα αποτελέσματα του ελέγχου, με βάση τα οποία θα επιβάλλονται κυρώσεις και πρόστιμα σε περίπτωση που διαπιστώνουν απόκρυψη τζίρου και μη απόδοση του ΦΠΑ. Επίσης, θα μπορούν να ελέγξουν το φορολογικό ιστορικό του επαγγελματία -ή της επιχείρησης- δηλαδή αν έχουν υποπέσει σε παραβάσεις στον παρελθόν ή αν είναι υπότροπος.

2. Με κάμερες και σε ζωντανή μετάδοση θα διενεργούνται οι επιτόπιοι φορολογικοί έλεγχοι στις εγκαταστάσεις των επιχειρήσεων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα του ψηφιακού μετασχηματισμού της ΑΑΔΕ, οι εφοριακοί υπάλληλοι θα φέρουν μαζί τους κάμερες, οι οποίες θα καταγράφουν τη δραστηριότητά τους. Μέσα στο επιχειρησιακό κέντρο, τα στελέχη της ΑΑΔΕ θα παρακολουθούν ζωντανά την εξέλιξη των ελέγχων και, με βάση τη σπουδαιότητα, θα παρεμβαίνουν. Ηδη, στις εγκαταστάσεις της Γενικής Διεύθυνσης Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης της ΑΑΔΕ στο Μοσχάτο είναι σε λειτουργία η αίθουσα επιχειρήσεων της ΑΑΔΕ, που έχει τη δυνατότητα συντονισμού και παρακολούθησης, σε πραγματικό χρόνο, των φορολογικών ελέγχων και μπορεί να συνδέεται ταυτόχρονα με 300 ελεγκτές ανά τη χώρα. Το οπτικοακουστικό υλικό θα φυλάσσεται για έξι μήνες και μετά θα καταστρέφεται. Το νέο σύστημα ξεκίνησε να δοκιμάζεται την περίοδο των φετινών Αποκριών.

3. Με τη χρήση ειδικού αλγορίθμου θα σαρωθούν περιοχές σε όλη τη χώρα, προκειμένου να εντοπιστούν ακίνητα τα οποία οι φορολογούμενοι έχουν «ξεχάσει» να τα δηλώσουν στο Ε9 ή σκοπίμως έχουν εμφανίσει κατοικίες με μικρότερη επιφάνεια από την πραγματική για να πληρώνουν λιγότερο ΕΝΦΙΑ και μικρότερους φόρους και τέλη (τεκμήρια, δημοτικά τέλη, ΤΑΠ). Υπενθυμίζεται ότι η ΑΑΔΕ χρησιμοποιεί τον αλγόριθμο για να εντοπίσει πισίνες που δεν έχουν δηλωθεί, ακολουθώντας τα βήματα της γαλλικής φορολογικής διοίκησης, όπου η χρήση ειδικού αλγορίθμου, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, αποκάλυψε πάνω 20.000 αδήλωτες πισίνες και οδήγησε στην επιβολή φόρων και προστίμων ύψους 10 εκατ. ευρώ.

4. Ενα νέο ηλεκτρονικό σύστημα, που θα συγκεντρώνει τα στοιχεία από την αγορά και με ειδικό αλγόριθμο θα «βγάζει στη σέντρα» των ελέγχων ύποπτες για λαθρεμπόριο περιπτώσεις πρατηρίων υγρών καυσίμων, θέτει σε πιλοτική λειτουργία η ΑΑΔΕ, με ορίζοντα πλήρους εφαρμογής στο τέλος του έτους. Στόχος είναι ο περιορισμός της αιμορραγίας των κρατικών ταμείων από τη λαθραία διακίνηση καυσίμων και τη νοθεία, που, σύμφωνα με εκτιμήσεις, ξεπερνά τα 300 εκατ. ευρώ ετησίως. Στη νέα ψηφιακή πλατφόρμα θα συγκεντρώνονται τα δεδομένα από την αγορά με χαρτογράφηση του οικονομικού προφίλ και του φορολογικού ιστορικού των πρατηρίων και στη συνέχεια, με την εφαρμογή ενός αλγορίθμου, θα χτυπά συναγερμός στον ελεγκτικό μηχανισμό για περιπτώσεις που βρίσκονται στη ζώνη υψηλού κινδύνου για λαθρεμπόριο. Το ψηφιακό όπλο αναμένεται να συμβάλει σημαντικά στον εντοπισμό των εκτεταμένων κρουσμάτων φοροκλοπής και απάτης στο εμπόριο υγρών καυσίμων. Είναι χαρακτηριστικό ότι τον τελευταίο χρόνο οι ελεγκτικές Αρχές έχουν βάλει λουκέτο σε δεκάδες πρατήρια καυσίμων και έχουν κατασχέσει μεγάλες ποσότητες λαθραίου πετρελαίου και βενζίνης. Παράλληλα, στο Ταμείο Ανάκαμψης εντάχθηκε το έργο της ΑΑΔΕ που αφορά την παρακολούθηση της κίνησης επαγγελματικών οχημάτων και εμπορευματοκιβωτίων κατά την είσοδο και την κυκλοφορία τους στη χώρα. Tα φορτηγά μεταφοράς εμπορευμάτων και τα εμπορευματοκιβώτια που διακινούνται θα εφοδιαστούν με κυκλώματα δορυφορικής παρακολούθησης και η διακίνησή τους θα ελέγχεται μέσω δορυφόρου αλλά και μέσω άλλων συστημάτων που θα εγκαταστήσει η ΑΑΔΕ σε όλη τη χώρα.

5. Πολύτιμος σύμμαχος της ΑΑΔΕ στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής είναι η εφαρμογή appodixi, καθώς χιλιάδες πολίτες σκανάρουν με το κινητό τους τηλέφωνο τις αποδείξεις που παίρνουν από τις επιχειρήσεις και μέσω της εφαρμογής καταγγέλλουν περιπτώσεις παραποιημένων ταμειακών μηχανών. Το μέτρο της χρηματικής επιβράβευσης των φορολογουμένων που καταγγέλλουν κρούσματα φοροδιαφυγής έχει ενεργοποιηθεί και προβλέπει τα εξής: Αν, κατόπιν επώνυμης καταγγελίας σε βάρος επιχείρησης μέσω της εφαρμογής σάρωσης «QR code appodixi» της ΑΑΔΕ, που αφορά στοιχεία λιανικής πώλησης, διενεργηθεί φορολογικός έλεγχος και επιβληθεί πρόστιμο για παραβίαση ή παραποίηση ή επέμβαση στη λειτουργία των Φορολογικών Ηλεκτρονικών Μηχανισμών, ο καταγγέλλων λαμβάνει χρηματική επιβράβευση μετά από απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ. Σημειώνεται ότι δεν δικαιούνται τη χρηματική επιβράβευση οι υπάλληλοι της ΑΑΔΕ, του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, καθώς και οι υπάλληλοι της Διεύθυνσης Οικονομικής Αστυνομίας του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, που ασκούν ελεγκτικά καθήκοντα. Η χρηματική επιβράβευση ανέρχεται στο δεκαπλάσιο της αξίας της συναλλαγής του εκδοθέντος στοιχείου λιανικής, για το οποίο έγινε η καταγγελία, συμπεριλαμβανομένου του αναλογούντος Φόρου Προστιθέμενης Αξίας, και σε καμία περίπτωση δεν υπολείπεται των 100 ευρώ ούτε υπερβαίνει τα 3.000 ευρώ. Αν η καταγγελία αφορά περισσότερα φορολογικά στοιχεία που εξέδωσε η ίδια οντότητα, η χρηματική επιβράβευση υπολογίζεται επί του εκδοθέντος φορολογικού στοιχείου με τη μεγαλύτερη αξία.

6. Οι φορολογούμενοι και οι υποθέσεις που θα βρεθούν στο στόχαστρο των ελεγκτών των δύο ελεγκτικών κέντρων σε Αττική και Θεσσαλονίκη θα επιλέγονται αυτοματοποιημένα βάσει ειδικού αλγορίθμου, που θα λαμβάνει υπ' όψιν τον αριθμό των υπαλλήλων που υπηρετούν σε κάθε ελεγκτικό κέντρο, το πλήθος, το είδος και την κατηγορία των υποθέσεων, ώστε να αποφασίζεται ποιες υποθέσεις θα πρέπει να ελεγχθούν. Στη συνέχεια, ο ελεγκτικός μηχανισμός θα ξεκινά το «φορο-σαφάρι» είτε από το γραφείο είτε στην έδρα των επιχειρήσεων και των επαγγελματιών. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι έλεγχοι των ελεγκτικών κέντρων επικεντρώνονται, μεταξύ άλλων, στα εξής:

- Στη συμμόρφωση των φορολογουμένων.

- Στον εντοπισμό εισοδημάτων και περιουσιακών στοιχείων που δεν έχουν δηλωθεί.

- Στη βεβαίωση φόρων, τελών, εισφορών και προστίμων με βάση τις πράξεις που εκδίδονται από το κέντρο, αλλά και στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων.

- Σε φυσικά πρόσωπα που ασκούν ή δεν ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα εφόσον, μεταξύ άλλων, η αξία ακίνητης περιουσίας του φορολογουμένου, του/της συζύγου και των προστατευόμενων τέκνων αυτού, όπως υπολογίζεται στην ηλεκτρονική εφαρμογή του περιουσιολογίου της ΑΑΔΕ, ανέρχεται αθροιστικά στο ποσό του ενός εκατ. ευρώ και έως του ποσού του 1,5 εκατ. ευρώ.

7. Από τον Ιανουάριο του 2024, η ΑΑΔΕ έχει ενεργοποιήσει ένα νέο σύστημα που υπόσχεται άμεση πρόσβαση στα δεδομένα καταθέσεων, χορηγήσεων, επενδύσεων, θυρίδων ή ακόμα και των ηλεκτρονικών πορτοφολιών των φορολογουμένων που ελέγχει. Το νέο σύστημα θα αξιοποιεί τα δεδομένα του Αρχείου Χρηματοπιστωτικών Προϊόντων και Αναλυτικών Χρηματοπιστωτικών Συναλλαγών, με στόχο την ταχεία λήψη και επεξεργασία στοιχείων και πληροφοριών που αφορούν ελεγχόμενα πρόσωπα, κατά τρόπο τυποποιημένο και ενιαίο. Ετσι, ο προσδιορισμός της φορολογητέας ύλης γίνεται πολύ πιο εύκολη υπόθεση και ανοίγει ο δρόμος για να μπει φρένο σε φαινόμενα εκτεταμένης φοροδιαφυγής.