Ποιες οικονομίες κινδυνεύουν περισσότερο από τον πόλεμο

Για νέους κινδύνους για τις αναπτυξιακές και τις δημοσιονομικές προοπτικές των χωρών της Ευρώπης σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή προειδοποιεί η Fitch, εν μέσω αύξησης των τιμών της ενέργειας αλλά και του κόστους δανεισμού.

Τα δημοσιονομικά μέτρα για τη στήριξη επιχειρήσεων και νοικοκυριών απέναντι στην κρίση αυτή θα μπορούσαν να επιβαρύνουν τα ελλείμματα και τα χρέη, ενώ οι συνθήκες δανεισμού κινδυνεύουν να γίνουν λιγότερο ευνοϊκές, εάν η διάθεση για ρίσκο στις αγορές επιδεινωθεί, εξηγούν οι αναλυτές του οίκου αξιολόγησης.

Οι χώρες με τα υψηλότερα χρέη και διαρθρωτικά ελλείμματα, καθώς και εκείνες που αντιμετωπίζουν τη χειρότερη σχέση πληθωρισμού-ανάπτυξης, είναι πιο ευάλωτες σε ένα παρατεταμένο σοκ, προειδοποιεί η Fitch.

Το πιο άμεσο κανάλι μετάδοσης της κρίσης είναι οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, που θα φέρουν υψηλότερο πληθωρισμό και θα έχουν δευτερογενείς επιπτώσεις στα πραγματικά εισοδήματα και την εγχώρια ζήτηση.

Το βασικό σενάριο της Fitch θέλει τις τιμές του πετρελαίου να παραμένουν κοντά στα τρέχοντα επίπεδα για όλο τον Μάρτιο, πριν μειωθούν κατά μέσο όρο στα 70 δολάρια για το 2026.

Μια προσομοίωση με το Παγκόσμιο Οικονομικό Μοντέλο της Oxford Economics δείχνει ότι ένα εναλλακτικό σενάριο με τιμή πετρελαίου στα 95-100 δολάρια για ολόκληρο το 2026 θα επιβράδυνε την ανάπτυξη στις ανεπτυγμένες οικονομίες, φέρνοντας ενδεχομένως κάποιες από αυτές κοντά στην ύφεση, σημειώνει η Fitch.

Σύμφωνα με το crash test που έκανε ο οίκος, οι κίνδυνοι πληθωρισμού είναι πιο έντονοι στην Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιαπωνία και τη Γαλλία μεταξύ των μεγάλων ανεπτυγμένων οικονομιών, δεδομένης της σύνθεσης του ενεργειακού τους εφοδιασμού.

Σε ό,τι αφορά τον αρνητικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη, αυτός υπολογίζεται ότι είναι μεγαλύτερος για την Κορέα, την Ιαπωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία, αφού αναμένεται μεγαλύτερο πλήγμα στην κατανάλωση των νοικοκυριών από το υψηλότερο κόστος ενέργειας και μεταφορών.

Η «άσκηση» της Fitch δείχνει ότι ο αρνητικός αντίκτυπος στο ελληνικό ΑΕΠ σε αυτό το σενάριο είναι ήπιος, στις 0,4 ποσοστιαίες μονάδες μετά από τέσσερα τρίμηνα, εάν το πετρέλαιο παραμείνει στα 100 δολάρια κατά μέσο όρο για όλο το 2026.

Ανάμεσα στις μικρότερες ανεπτυγμένες οικονομίες, οι μεγαλύτερες επιπτώσεις στην ανάπτυξη αναμένονται σε χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, όπως οι χώρες της Βαλτικής και η Σλοβενία, καθώς και στην Ταϊβάν.

Στη δυτική Ευρώπη, η Νορβηγία είναι η μόνη χώρα που είναι προστατευμένη, καθώς εξάγει ενέργεια και ωφελείται όταν οι τιμές των υδρογονανθράκων ενισχύονται.

Στο δημοσιονομικό μέτωπο, η Fitch εκτιμά ότι τα μέτρα στήριξης που θα λάβουν οι κυβερνήσεις απέναντι στο υψηλότερο ενεργειακό κόστος θα διαφέρουν, αλλά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν πλαφόν στις τιμές, μειώσεις φόρων και άμεση στήριξη σε νοικοκυριά και ενεργοβόρους κλάδους. Σε περίπτωση ενός παρατεταμένου σοκ, η Κομισιόν θα μπορούσε να χαλαρώσει τους δημοσιονομικούς κανόνες για να επιτρέψει υψηλότερες δαπάνες μέσω μιας γενικής ρήτρας διαφυγής.

Το δημοσιονομικό κόστος τέτοιων παρεμβάσεων μπορεί να είναι σημαντικό και θα ανέβαζε τα ελλείμματα σε μια εποχή που τα χρέη και το κόστος χρηματοδότησης για πολλές χώρες έχουν ήδη αυξηθεί.

Καθώς πολλές χώρες ξεκινούν από ασθενέστερη δημοσιονομική θέση, η Fitch εκτιμά ότι τα όποια μέτρα στήριξης θα είναι πιο στενά στοχευμένα από ό,τι στην ενεργειακή κρίση του 2022.

Άλλωστε, η Fitch τονίζει ότι τα spreads των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης έχουν αυξηθεί κατά μέσο όρο κατά 29 μονάδες βάσης από τις 27 Φεβρουαρίου. Η αύξηση του κόστους δανεισμού θα μπορούσε να μειώσει τα περιθώρια ελιγμών εάν το ενεργειακό σοκ συνεχιστεί και η ανάπτυξη αποδυναμωθεί.