Ανατροπή με την προέλευση του κορωνοϊού

Όταν ο Έντουαρντ Χολμς είδε τα μάτια με τους μαύρους κύκλους των σκύλων ρακούν [δεν έχουν σχέση με τα ρακούν] να τον κοιτάνε μέσα από το σιδερένιο κλουβί, ήξερε ότι έπρεπε να το τραβήξει φωτογραφία.

Ήταν Οκτώβριος του 2014. Ο Δρ. Χολμς, βιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, είχε επισκεφτεί την Κίνα για να ερευνήσει χιλιάδες ζώα, ψάχνοντας για νέους ιούς.

Σε μια επίσκεψη στην Ουχάν, επιστήμονες από το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών της πόλης τον έφεραν στην αγορά χονδρικής θαλασσινών Χουανάν. Είδε ζωντανά άγρια ζώα – φίδια, σκατζόχοιρους, τρωκτικά, πουλιά – να πωλούνται για να φαγωθούν. Αλλά ήταν οι σκύλοι ρακούν που τον έκαναν να βγάλει το iPhone του από την τσέπη του.

H φωτογραφία που τράβηξε ο Eddie Holmes από την αγορά Χουανάν

Ως ειδικός στην εξέλιξη ιών, ο δρ. Χολμς καταλαβαίνει πώς οι ιοί μεταπηδούν από το ένα είδος στο άλλο. Το ξέσπασμα του SARS το 2002 προκλήθηκε από έναν κορωνοϊό νυχτερίδας στην Κίνα ο οποίος μόλυνε κάποιο άγριο θηλαστικό πριν περάσει στους ανθρώπους. Ανάμεσα στους κύριους υπόπτους είναι και ο σκύλος ρακούν.

«Δεν μπορούσες να βρεις καλύτερο παράδειγμα: εκεί είναι που εμφανίζονται οι ασθένειες», αναφέρει ο 57χρονος Χολμς.

Οι φωτογραφίες που τράβηξε ξεθώριασαν από το μυαλό του μέχρι την τελευταία μέρα του 2019. Ο δρ. Χολμς έμαθε για μια επιδημία στην Ουχάν, μια πνευμονία σαν αυτή του SARS με τα πρώτα περιστατικά να συνδέονται με την αγορά Χουανάν. Αμέσως, σκέφτηκε τους σκύλους ρακούν.

Από εκείνη την ημέρα, ο δρ. Χολμς βρίσκεται εν μέσω ενός καταιγισμού ανακαλύψεων και διαμαχών για την προέλευση του ιού. Ο ίδιος και ένας Κινέζος συνάδελφός του δημοσίευσαν την αλληλουχία του γονιδιώματος του νέου κορωνοϊού τον Ιανουάριο του 2020, προκαλώντας ένα κύμα ερευνών για εμβόλια και άλλους τρόπους καταπολέμησης της πανδημίας. Ανακάλυψε ενδείξεις για το πώς το παθογόνο πιθανότατα εξελίχθηκε από κορωνοϊούς νυχτερίδων.

Στη γεωπολιτική διαμάχη για το αν ο ιός διέρρευσε από κάποιο εργαστήριο στην Ουχάν, ο δρ. Χολμς έχει γίνει ένας από τους πιο ισχυρούς υποστηρικτές της θεωρίας ότι ο ιός προήλθε από κάποιο άγριο ζώο. Μαζί με συναδέλφους του από τις ΗΠΑ, πρόσφατα δημοσίευσε στοιχεία ότι τα σκυλιά ρακούν που φυλάσσονταν σε κλουβιά – όπως εκείνα που είχε φωτογραφίσει το 2014 – ίσως προκάλεσαν την πανδημία.

Όταν ο δρ. Χολμς, ο οποίος μεγάλωσε στην Αγγλία, προσκλήθηκε για να δουλέψει στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ το 2012, άρπαξε την ευκαιρία για να μετακομίσει πιο κοντά στην Ασία, όπου φοβόταν ότι το εμπόριο άγρια ζωής θα μπορούσε να προκαλέσει μια πανδημία.

Καθώς ετοιμαζόταν να μετακομίσει, ο δρ. Χολμς έλαβε ένα αναπάντεχο email από έναν Κινέζο ιολόγο, τον Γιονγκ-Ζεν Ζανγκ, ο οποίος τον ρωτούσε αν θα ήθελε να μελετήσει μαζί του ιούς στην Κίνα. Τελικά, βρήκαν πάνω από 2.000 είδη ιών.

Το 2014, ο δρ. Χολμς και ο δρ. Ζανγκ συνεργάστηκαν με επιστήμονες από το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών της Ουχάν για να μελετήσουν ζώα στην επαρχία Χουμπέι. Οι επιστήμονες τούς πήγαν στην αγορά Χουνάν για να μελετήσουν το ανησυχητικό εμπόριο άγριας ζωής.

Όταν ο δρ. Ζανγκ άκουσε για τη νέα πνευμονία στην Ουχάν τον Δεκέμβριο του 2019, ζήτησε από συναδέλφους του στο κεντρικό νοσοκομείο της Ουχάν να του στείλουν υγρά από τους πνεύμονες κάποιου ασθενή. Έφτασαν στις 3 Ιανουαρίου. Δύο μέρες μετά, η ομάδα του δρ. Ζανγκ είχε αποκρυπτογραφήσει το γονιδίωμα ενός νέου κορωνοϊού, του SARS-CoV-2.

Ο Δρ. Χολμς δημοσίευσε το γονιδίωμα σε φόρουμ για ιολόγους στις 10 Ιανουαρίου.

φωτ. David Maurice Smith/The New York Times

Αργότερα, ο δρ. Χολμς βοήθησε ερευνητές του Πανεπιστημίου του Χονγκ Κονγκ να αναλύσουν έναν κορωνοϊό σε παγκολίνο, ο οποίος έμοιαζε αρκετά με τον SARS-CoV-2. Οι δύο ιοί έμοιαζαν πολύ στην πρωτεΐνη ακίδα τους, την οποία ο ιός χρησιμοποιεί για να εισέλθει στα κύτταρα.

Καθώς βρήκε μια τόσο χαρακτηριστική βιολογική υπογραφή σε έναν ιό από άγριο ζώο, ο δρ. Χολμς ένιωσε ακόμα πιο σίγουρος ότι ο SARS-CoV-2 δεν ήταν προϊόν γενετικής τροποποίησης.

Τον Φεβρουάριο, ο δρ. Χολμς και συνάδελφοί του δημοσίευσαν μελέτες όπου ανέφεραν ότι τα πρώτα κρούσματα κορωνοϊού βρέθηκαν κοντά στην αγορά Χουανάν.

Ο Κρις Νιούμαν, βιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης που συνεργάστηκε σε μια από αυτές τις μελέτες, ανέφερε ότι οι Κινέζοι συνάδελφοί του είδαν άγρια ζώα να πωλούνται στην αγορά Χουανάν στα τέλη του 2019. Οποιοδήποτε από αυτά θα μπορούσε να είναι υπεύθυνο για την πανδημία, σύμφωνα με τον δρ. Χολμς.

«Δεν μπορούμε να αποδείξουμε ότι φταίνε οι σκύλοι ρακούν, αλλά σίγουρα έχουμε υποψίες», ανέφερε.

Ο δρ. Χολμς υποστηρίζει ότι οι αγορές ζώων μπορούν να προκαλέσουν και άλλες πανδημίες. Τον Φεβρουάριο, μαζί με Κινέζους συναδέλφους του δημοσίευσε μια έρευνα σε 18 είδη ζώων που συχνά πωλούνται σε αγορές, τα οποία είτε είναι άγρια είτε μεγαλώνουν σε φάρμες.

Ανακάλυψαν πάνω από 100 ιούς που μολύνουν σπονδυλωτά, ανάμεσά τους και παθογόνα που μπορούν να μολύνουν τον άνθρωπο. Κάποιοι από αυτούς τους ιούς είχαν πρόσφατα πηδήξει από είδος σε είδος – σκατζόχοιροι είχαν γρίπη των πτηνών και κορωνοϊοί σκύλων είχαν μολύνει σκύλους ρακούν. Κάποια ζώα είχαν αρρωστήσει, επίσης, από ανθρώπινες ασθένειες.

«Ήταν γεμάτα ιούς», υπογραμμίζει ο δρ. Χολμς.

The New York Times