ΑΟΖ: Σημαντική συμφωνία με κρίσιμα "κενά" προς απάντηση

Αναμφίβολα στην παρούσα συγκυρία, η οριοθέτηση ΑΟΖ  με την Ιταλία, με βάση το διεθνές δίκαιο της θάλασσας και μάλιστα με τον πρωτογενή τρόπο-συμφωνία μεταξύ δύο φιλικών κρατών με υπογραφές σε επίπεδο Υπουργών Εξωτερικών- είναι μια σημαντική στιγμή της ελληνικής Διπλωματίας. 
Αλλά επειδή ακριβώς αυτή η ΑΟΖ, σύμφωνα με τα όσα έχουν διαρρεύσει μέχρι στιγμής, χωρίς να γνωρίζουμε ακριβώς τις συντεταγμένες που έχει αλλά με την υπόμνηση, ότι είναι ακριβώς πάνω στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας με την Ιταλία, στην αρχή της μέσης γραμμής, όπως επικυρώθηκε το 1977, καλό είναι να προσέχουμε λίγο και τις λεπτομέρειες, που ίσως να κρύβουν κάποιες «παγίδες» στο μέλλον. 

Βέβαια σε αυτή την συγκυρία ο γεωπολιτικός αντίκτυπος και οι προτεραιότητες, ιδίως με την ύπαρξη του παράνομου μεν, αλλά με παραγόμενα αποτελέσματα δε, Τουρκο-Λιβυκού Συμφώνου, είναι άλλες και υπό το πρίσμα αυτό, η συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ με την Ιταλία, είναι μεγάλη διπλωματική επιτυχία. 

Όμως, με βάση την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας του 1977, η ελληνική ΑΟΖ και η ιταλική με βάση την μέση γραμμή - αν οι τότε συντεταγμένες είναι ίδιες με τις σημερινές, όπως συμφωνήθηκε με την Ιταλία - δεν επεκτείνεται νότια της Κρήτης, αλλά ξεκινά από το ύψος των Χανίων στην δυτική Κρήτη και εκτείνεται δυτικά σε ευθεία γραμμή, χωρίς να περιλαμβάνει ούτε μέτρο από τη βόρεια λιβυκή υφαλοκρηπίδα.

Δηλαδή η ελληνική ΑΟΖ δεν προχώρησε νότια της Κρήτης προς τη Λιβύη, ούτε η Ιταλική πιο νότια και δυτικά από το ύψος περίπου των Κυθήρων (πάντα δυτικότερα)  με αποτέλεσμα να μην έχει καμία επίπτωση  προς το παρόν στο τουρκολιβυκό σύμφωνο.  Οι συντεταγμένες της ΑΟΖ που συμφωνήθηκαν με την Ιταλία, δηλαδή αν είναι ίδιες με αυτές της συμφωνίας για οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας του 1977,  δεν προχωρούν στο νότιο τμήμα της ελληνικής ΑΟΖ που κανονικά θα έπρεπε να συναντά πολλά μίλια νοτιοδυτικότερα και να δημιουργεί ένα τριεθνές Ελλάδας, Ιταλίας, Λιβύης.

Επιπλέον αν δεν τροποποιήθηκαν οι συντεταγμένες του 1977, που είχαν  την αδυναμία να δίνεται μειωμένη επήρεια σε ελληνικά νησιά, όπως τα Διαπόντια νησιά (70%)  βορειο-βορειοδυτικά της Κέρκυρας και τις Στροφάδες νότια της Ζακύνθου (32%, μόνο).

Η συμφωνία του 1977 είχε τη δικαιολογία ότι υπογράφτηκε προ Δικαίου Θαλάσσης του 1982. Το ότι τα συγκεκριμένα νησιά παραμένουν με την ίδια μειωμένη επήρεια, ας ελπίσουμε ότι ως επιλογή δεν θα την μετανιώσουμε, ιδίως στο καθορισμό ΑΟΖ με την Αλβανία, όπου τα Διαπόντια νησιά παίζουν ρόλο στο τριεθνές συνάντησης και με την Ιταλία.  

Από την άλλη υπάρχει και το θέμα των κόλπων στον Τάραντα και την Καλαβρία, που είναι πολύ πάνω από τα 24 ναυτικά μίλια και υπολογίζονται ως «κλειστοί» κόλποι για την μέτρηση από της γραμμές βάσης στη στεριά. Αυτό αφορά αντίστοιχα και τον κόλπο της Σύρτης, που η Λιβύη επίσης να έχει «κλειστό» στην όποια μελλοντική οριοθέτηση με την Ελλάδα , νότια της Κρήτης. 

Υπενθυμίζουμε ότι δυστυχώς και η Αλβανία όταν «έκλεισε» τους κόλπους που ήταν πάνω από 24 ναυτικά μίλια στο παρελθόν,  δεν αντέδρασε η Ελλάδα. 

Εξ επαγωγής, είναι πιθανόν και οι Τούρκοι να θέλουν να «κλείσουν» τούς κόλπους τους στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά όχι τα νησιά που είναι κοντά στις ακτές, γιατί  αυτά θα τα ήθελαν αλά κάρτ για το άρθρο 121 του διεθνούς Δικαίου της θαλάσσης, παρότι δεν το δέχονται και δεν το  έχουν υπογράψει. 

Εδώ κολλάει και ο ισχυρισμός, ότι αν «κλείσουν» τον κόλπο της Αττάλειας, τότε ιδίως ο κόλπος της Φοινικής στη Λυκία, θα κόψει την επήρεια της Στρογγύλης του συμπλέγματος Καστελόριζου, με την επαφή της Ελλάδας σε εύρος 14 ναυτικών μιλίων και το δυνητικό τριεθνές με την Αίγυπτο. Μόνο που  αυτός ο πιθανός ισχυρισμός,  όπως υποδεικνύουν οι εμπειρογνώμονες του Διεθνούς Δικαίου, καταπίπτει, αφού το ενδιαφέρον είναι αν στην επήρεια της Στρογγύλης , μπρος της, ανατολικά ή δυτικά υπάρχει κάποιο «εμπόδιο» σε ευθεία προς την εφαπτομένη με ΑΟΖ Κύπρου και Αιγύπτου, που δεν υπάρχει. Για αυτό άλλωστε η Στρογγύλη, όπως η Μεγίστη και όλο το σύμπλεγμα στο  Καστελόριζο,  είναι κομβικής σημασίας και το πολυτιμότερο κομμάτι της ελληνικής Υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ,  στην Ανατολική Μεσόγειο, ως ανήκοντα στα Δωδεκάνησα, πλήρως καταγεγραμμένα για την ένταξη τους στα Δωδεκάνησα, ακόμη και στα λεγόμενα Σουλτανικά φιρμάνια 400 χρόνια πίσω!

Ο Θεόδωρος Καρυώτης, ομότιμος καθηγητής Οικονομικών του Πανεπιστημιακού Συστήματος Μέρυλαντ, υπογραμμίζει την στρατηγική αναγκαιότητα υπογραφής, ανάλογης συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ και με την Αίγυπτο: «Το πιο κρίσιμο είναι τώρα με την Αίγυπτο. Το Δίκαιο της θάλασσας απαγορεύει τμηματικές οριοθετήσεις. Αυτό θέλουν να το κάνουν (σ.σ.: οι Τούρκοι) γιατί σημαίνει ότι δεν θέλουν να έχουμε επαφή με Καστελόριζο και Στρογγύλη και θα χάσουμε και τα θαλάσσια σύνορα με την Κύπρο. Αυτό αν το κάνουν θα μπει σφήνα στο παράνομο τουρκολυβικό μνημόνιο.» Ταυτόχρονα εκφράζει και τις ανησυχίες του για το εαν η Αίγυπτος, θα πεισθεί τελικά να υπογράψει.. «Η Τουρκία βάσει του δικαίου της θάλασσας δεν έχει σύνορα με την Αίγυπτο γιατί η Ελλάδα έχει σύνορα με την Κύπρο. Κι έτσι μένει εκτός και η Αίγυπτος, η οποία δεν έχει θαλάσσια σύνορα με την Τουρκία. Αυτό δεν θέλουν να το κάνουν (σ.σ.: να υπογράψουν συμφωνία με την Ελλάδα οι Αιγύπτιοι) για να μην θυμώσουν οι Τούρκοι, που τους έχουν... τάξει και περισσότερη θάλασσα. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ο φιλότουρκος Τραμπ. Ο Ερντογάν είναι αρκετά παρανοϊκός, παρομοίως με τον Τραμπ κι έχει επιθετικότητα ούτως ή άλλως, δεν χρειάζεται να διατηρεί καλές σχέσεις με τις ΗΠΑ». Τέλος στο ενδεχόμενο τουρκικών γεωτρήσεων στα ανοιχτά της Κρήτης ο κίνδυνος που ελλοχεύει είναι μεγάλος :«Εάν οι Τούρκοι πάνε γεωτρύπανο στα ανοιχτά της Ελλάδας είναι σοβαρό πρόβλημα. Κι ο μόνος τρόπος που θα λυθεί αυτό είναι η παρέμβαση των ΗΠΑ, που πολύ φοβάμαι ότι θα πουν δώστε λίγη θάλασσα στην Τουρκία για να λυθεί το θέμα. Κινδυνεύουμε να υπάρξει ελληνοτουρκικός πόλεμος, αν πάει τουρκικό γεωτρύπανο να τρυπήσει στην Κρήτη. Εκεί, θα είμαστε μόνοι, και τότε είναι που φοβάμαι ότι θα μπει ο Τραμπ. Οι Τούρκοι ζητάνε θάλασσα και θα παρέμβει για να πάρουν λίγη».

Του ειδικού συνεργάτη