Σωρευτικές επιπτώσεις και επικίνδυνα μείγματα φυτοφαρμάκων αλλάζουν τα δεδομένα για τη δημόσια υγεία

Νέα επιστημονικά δεδομένα αναδεικνύουν σαφή σύνδεση ανάμεσα στην περιβαλλοντική έκθεση σε γεωργικά φυτοφάρμακα και την αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου, μέσα από διεθνή ερευνητική συνεργασία.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στο Περού, μια χώρα με έντονη αγροτική δραστηριότητα, ποικιλία οικοσυστημάτων και σημαντικές κοινωνικές ανισότητες. Τα ευρήματα δείχνουν ότι συγκεκριμένες ομάδες, κυρίως αυτόχθονες και αγροτικοί πληθυσμοί, εκτίθενται σε υψηλά επίπεδα φυτοφαρμάκων. Κατά μέσο όρο, οι άνθρωποι αυτοί έρχονται σε επαφή ταυτόχρονα με δώδεκα διαφορετικές ουσίες σε υψηλές συγκεντρώσεις.

Η ανάλυση της έκθεσης και η σύνδεση με τον καρκίνο

Οι επιστήμονες εξέτασαν 31 αγροχημικές ουσίες, καμία από τις οποίες δεν έχει χαρακτηριστεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως αποδεδειγμένα καρκινογόνα για τον άνθρωπο. Χρησιμοποιώντας μοντέλα για την περίοδο 2014-2019, χαρτογράφησαν τη διασπορά των φυτοφαρμάκων και εντόπισαν περιοχές υψηλού κινδύνου. Συνδυάζοντας αυτά τα δεδομένα με περισσότερες από 150.000 διαγνώσεις καρκίνου την περίοδο 2007-2020, κατέληξαν ότι σε συγκεκριμένες περιοχές ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου είναι κατά μέσο όρο αυξημένος κατά 150%.

Οι βιολογικοί μηχανισμοί πίσω από τη συσχέτιση

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο «Nature Health», υποδεικνύει ότι διαφορετικοί τύποι όγκων, ακόμη και σε διαφορετικά όργανα, μοιράζονται κοινές βιολογικές ευαισθησίες που σχετίζονται με την κυτταρική τους προέλευση και επηρεάζονται από τα φυτοφάρμακα. Το ήπαρ, ως βασικό όργανο μεταβολισμού, λειτουργεί ως «φίλτρο» της περιβαλλοντικής έκθεσης. Αναλύσεις δείχνουν ότι οι χημικές αυτές ουσίες διαταράσσουν κρίσιμες κυτταρικές λειτουργίες και την ταυτότητα των κυττάρων, προκαλώντας αλλαγές που προηγούνται της ανάπτυξης καρκίνου και δρουν σωρευτικά και σιωπηλά. Παράλληλα, αυξάνουν την ευπάθεια των ιστών σε άλλους παράγοντες κινδύνου, όπως λοιμώξεις και φλεγμονές.

Ανατροπή των έως τώρα προσεγγίσεων

Τα ευρήματα θέτουν υπό αμφισβήτηση τις παραδοσιακές τοξικολογικές μεθόδους, οι οποίες εξετάζουν μεμονωμένες ουσίες και βασίζονται σε «ασφαλή» όρια. Αντίθετα, αναδεικνύεται η ανάγκη αξιολόγησης των συνδυαστικών επιδράσεων των φυτοφαρμάκων, της πραγματικής περιβαλλοντικής έκθεσης και των κοινωνικών συνθηκών. Επιπλέον, επισημαίνεται ότι φαινόμενα όπως το Ελ Νίνιο μπορούν να εντείνουν τη διασπορά και την έκθεση σε αυτές τις ουσίες.

Οι επιστήμονες καλούν σε αναθεώρηση των πολιτικών εκτίμησης κινδύνου και πρόληψης, προκειμένου να ανταποκρίνονται καλύτερα στις σύνθετες και σωρευτικές επιπτώσεις της έκθεσης σε φυτοφάρμακα.