Η χρησικτησία στην Κρήτη και ο κίνδυνος από νομικό εργαλείο για τους πραγματικούς ιδιοκτήτες να γίνει εργαλείο υφαρπαγής περιουσιών

Στην Κρήτη η απόκτηση περιουσίας μέσω χρησικτησίας αποτελούσε συνήθη πρακτική κατά το παρελθόν χωρίς όμως να έχει εκλείψει στις μέρες μας.

Η μεταβίβαση περιουσίας με το λόγω τιμής, από γενιά σε γενιά, λόγω απουσίας τίτλων ιδιοκτησίας από το μεταβιβαστή ή επειδή αυτό ήταν το πιο εύκολο και αβασάνιστο ειδικά στην επαρχία, ήταν και είναι κάτι που δεν ξενίζει κανένα Κρητικό.

Σύμφωνα με το δικηγόρο και υπεύθυνο ενημέρωσης της Ένωσης Ιδιοκτητών Ακινήτων Νομού Ηρακλείου Γιώργο Αράπογλου η πρακτική μεταβίβασης περιουσίας με αυτό τον τρόπο άνθισε τις δεκαετίες του 1950 και του 1960.

Η σύνταξη κτηματολογίου στις μέρες μας αποκάλυψε την έκταση της παράδοσης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων χωρίς τίτλους ιδιοκτησίας με χρησικτησία.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Κτηματολογίου, τα μεγαλύτερα ποσοστά δικαιωμάτων από χρησικτησία εμφανίζουν το Ηράκλειο (25,9%) και το Λασίθι (19,1%) ενώ του Ρεθύμνου  είναι λίγο κάτω από 10%.

Στην ενδοχώρα του Ηρακλείου και του Λασιθίου σχεδόν το  25%-30% των ακινήτων δηλώθηκαν με χρησικτησία ή με ένορκες βεβαιώσεις, ενώ η εικόνα στα μεγάλα αστικά κέντρα όπου η αξία των ακινήτων είναι μεγαλύτερη το ποσοστό αυτό πέφτει στο 5%-10%.

Μάλιστα, εξηγεί ο κ. Αράπογλου, σε ένα ποσοστό 2%-3% δηλώθηκαν στο κτηματολόγιο ακίνητα με χρησικτησία από άτομα που ήθελαν με αυτό τον τρόπο να αποφύγουν τη γραφειοκρατία και το κόστος απόκτησης ή ανεύρεσης τίτλων ιδιοκτησίας ή επειδή δεν ήθελαν να εμπλακούν στην αναζήτηση τίτλων ιδιοκτησίας στα πρώην υποθηκοφυλακεία.

Και φυσικά υπάρχει και η κατηγορία πολιτών που δήλωσαν χρησικτησία χωρίς στην πραγματικότητα να τους ανήκουν τα δηλωθέντα ακίνητα, εκ του πονηρού δηλαδή, πράγμα που θα το βρουν μπροστά τους όταν οι πραγματικοί ιδιοκτήτες κινηθούν νομικά για να ξεκαθαριστούν οι ιδιοκτησίες τους, ενέργεια που τους επιτρέπει το Κτηματολόγιο.

Για την ιστορία να πούμε πως η χρησικτησία αποτελεί έναν θεσμό που προβλέπεται από τον Αστικό Κώδικα ήδη από το 1946. Παρότι αποτελεί ένα νομικό εργαλείο προστασίας του πολίτη λόγω των ιδιαιτεροτήτων που υπάρχουν στη χώρα μας, ειδικά στην επαρχία, χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα ως μηχανισμός οικειοποίησης ακινήτων, αφαιρώντας τα από τους ιδιοκτήτες τους.

Ο κ. Αράπογλου μάλιστα δεν κρύβει το φόβο του για το ότι ίσως υπάρξουν επιτήδειοι που θα θελήσουν  να ιδιοποιηθούν ακίνητα (μικρού μεγέθους οικόπεδα, βοσκοτόπια και χέρσα) σε χωριά όπου θα εφαρμοστούν τα νέα συρρικνωμένα όρια των οικισμών και τα εν λόγω ακίνητα θα χάσουν την αξία τους.

Αν δε αυτό συνδυαστεί με μη δήλωση αυτών των ακινήτων στο κτηματολόγιο από τους πραγματικούς ιδιοκτήτες τότε το πρόβλημα θα γίνει ακόμα μεγαλύτερο.

Στις πόλεις αντίθετα δεν υπάρχει φόβος για κάτι ανάλογο αφού η αξία των ακινήτων σε αυτές είναι μεγαλύτερη και οι ιδιοκτήτες τους δεν τα εγκαταλείπουν έρμαια στις ορέξεις τρίτων.

Να πούμε πως το Κτηματολόγιο είναι ένα σημαντικό εργαλείο που μπορεί να εμποδίσει αετονύχηδες από το να δηλώσουν χρησικτησία σε περιουσιακά στοιχεία που δεν τους ανήκουν και έχουν ιδιοκτήτες.

Η κτηματογράφηση είναι μια ανοικτή διαδικασία που λειτουργεί με διαφάνεια. Ο,τι καταγράφεται αναρτάται δημόσια και δίνεται η δυνατότητα και ο χρόνος στους πολίτες να κάνουν ενστάσεις ώστε πριν οριστικοποιηθεί ένα δικαίωμα να έχει δοθεί σε όλους η ευκαιρία να ελέγξουν και να αντιδράσουν.

Οι  τρόποι με τους οποίους μπορεί κάποιος να διεκδικήσει ακίνητο μέσω χρησικτησίας είναι:

-Με απόφαση δικαστηρίου ή ένορκη βεβαίωση όπου ο διεκδικητής εμφανίζει μάρτυρες και αποδείξεις ότι νέμεται το ακίνητο επί 20ετία.

-Με συμβολαιογραφικό τίτλο που μπορεί να φαίνεται εντάξει νομικά όμως κρύβει το κίνδυνο κάποιος να παρουσιάσει ακίνητο που δεν του ανήκει ως δικό του, να το μεταβιβάσει στο παιδί του (γονική παροχή), να φέρει μάρτυρες, να πληρώσει ΕΝΦΙΑ για μερικά χρόνια και να εκδώσει ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου εμφανιζόμενος έτσι ως νόμιμος ιδιοκτήτης.