Τσουνάμι ανατιμήσεων από τον Περσικό – Πώς έφτασε στο 5,4% ο πληθωρισμός

Ακόμη και τα πιο απαισιόδοξα σενάρια διέψευσαν χθες τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για τον πληθωρισμό, ο οποίος εκτινάχθηκε στο 5,4%, επίπεδα στα οποία είχε να φτάσει από το 2023, όταν ο πόλεμος στην Ουκρανία μετρούσε ένα χρόνο. Η ετήσια αύξηση του Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή κατά 5,4% τον Απρίλιο, έναντι ετήσιας αύξησης 3,9% τον Μάρτιο, οφείλεται κυρίως στην κατακόρυφη αύξηση των τιμών των καυσίμων, αμέσως μετά την έναρξη του πολέμου στον Περσικό Κόλπο, η οποία συμπαρέσυρε τις τιμές και άλλων ενεργειακών προϊόντων, όπως το φυσικό αέριο, και υπηρεσιών που σχετίζονται με τις μεταφορές.

Η επιδότηση στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης περιόρισε λίγο τις αυξήσεις στις τιμές λιανικής, ενώ συγκράτηση των τιμών συσκευασμένων τροφίμων και άλλων βασικών ειδών νοικοκυριού προκάλεσε η επιβολή του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους. Βεβαίως, οι αυξήσεις τιμών σε μεγάλο αριθμό τροφίμων είχε γίνει το διάστημα πριν από την εκ νέου επιβολή του πλαφόν, με συνέπεια αυτές να εμφανίζονται σημαντικά αυξημένες σε σύγκριση με τον περυσινό Απρίλιο. Σε μηνιαία βάση, δηλαδή τον Απρίλιο του 2026 σε σύγκριση με τον Μάρτιο του 2026, ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε κατά 1,5%.

Σε ετήσια βάση, οι μεγαλύτερες αυξήσεις τιμών, 13,8%, παρατηρούνται στην ομάδα «Στέγαση» λόγω κυρίως της αύξησης των τιμών σε πετρέλαιο θέρμανσης (53,2%), φυσικό αέριο (19,3%), ηλεκτρικό ρεύμα (14%), επισκευή και συντήρηση κατοικίας (7,3%) και φυσικά λόγω της συνεχιζόμενης αύξησης των ενοικίων (7,6%). Στην ομάδα «Μεταφορές» καταγράφηκε ετήσια αύξηση τιμών 10%, κυρίως λόγω της αύξησης της τιμής του πετρελαίου κίνησης (32,4%) και της βενζίνης (17,1%), καθώς και των μεγάλων αυξήσεων στα αεροπορικά εισιτήρια (18,6%).

Οι τιμές των τροφίμων σε σύγκριση με τον περυσινό Απρίλιο ήταν αυξημένες κατά 4,4%, με το μοσχαρίσιο κρέας να συνεχίζει να κατέχει την πρωτιά ως προς την ένταση των ανατιμήσεων (19,2%). Αύξηση τιμής 13,3% έδειξαν τα στοιχεία για το αιγοπρόβειο κρέας και 11,6% για τη μαργαρίνη και άλλα φυτικά λίπη. Στα φρούτα και τα λαχανικά οι ανατιμήσεις είναι σημαντικές, αλλά σε μονοψήφιο ποσοστό (7,5% και 7,1% αντιστοίχως). Μεγάλες ανατιμήσεις καταγράφηκαν σε σοκολάτες και καφέ (7% και 7,9% αντιστοίχως). Υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή επέβαλε πρόστιμα σε εταιρείες σοκολατοειδών και καφέ για παράβαση της νομοθεσίας περί πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους. Ανατιμήσεις σε ετήσια βάση καταγράφηκαν επίσης σε πουλερικά (4%) και προϊόντα ζαχαροπλαστικής (3,4%). Σε μηνιαία βάση οι τιμές των τροφίμων παρουσίασαν οριακή μείωση κατά 0,4%, χωρίς πάντως να λείπουν και οι ανατιμήσεις στα ζυμαρικά, κατά 4% τον Απρίλιο σε σύγκριση με τον Μάρτιο, στο χοιρινό κρέας (2,5%) και στο αρνί και κατσίκι (5,7%), αύξηση που συνδέεται με την ενίσχυση της ζήτησης τον περασμένο μήνα λόγω Πάσχα.

Τα μηνύματα, πάντως, που έρχονται τόσο από το εσωτερικό της χώρας όσο και από το εξωτερικό δεν επιτρέπουν αισιοδοξία για υποχώρηση των τιμών. Οι τιμές παραγωγού σε γεωργία και βιομηχανία εξακολουθούν να αυξάνονται, απόρροια της αύξησης του κόστους παραγωγής. H διεθνής τιμή του πετρελαίου βρίσκεται σταθερά πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι και η τιμή της αμόλυβδης βενζίνης σταθερά πάνω από τα 2 ευρώ/λίτρο.

Ο δείκτης τιμών τροφίμων που καταρτίζει ο FAO (Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ) αυξήθηκε για τρίτο συνεχή μήνα τον Απρίλιο και διαμορφώθηκε στις 130,7 μονάδες, αυξημένος κατά 2,1 μονάδες σε σύγκριση με τον Μάρτιο του 2026 και κατά 2,5 μονάδες σε σύγκριση με τον Απρίλιο του 2025. Η αύξηση αυτή οφείλεται σε σημαντικό βαθμό στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς ο πόλεμος επηρεάζει το κόστος παραγωγής στη γεωργία τόσο οριζόντια, λόγω κυρίως της αύξησης της τιμής των λιπασμάτων και του ενεργειακού κόστους, όσο και ειδικά σε ορισμένα προϊόντα, των οποίων η διακίνηση έχει διαταραχθεί.

Σύμφωνα με την ανάλυση του FAO, οι διεθνείς τιμές του σιταριού αυξάνονται διότι πέρα από την ξηρασία σε περιοχές των ΗΠΑ, οι αγρότες εκτιμάται ότι θα στραφούν σε φυτεύσεις ποικιλιών που απαιτούν λιγότερα λιπάσματα, αλλά είναι μικρότερης απόδοσης. Η αύξηση της τιμής του ρυζιού αποδίδεται στην αύξηση της τιμής του πετρελαίου. Η τελευταία ωθεί προς τα πάνω και τις τιμές των φυτικών ελαίων, λόγω της κατακόρυφης αύξησης των τιμών σε σόγια, ελαιοκράμβη, ηλίανθο, σόργο και φοινικέλαιο, των οποίων η ζήτηση ενισχύεται για την παραγωγή βιοκαυσίμων ως «αντίδοτο» στη διαταραχή της αγοράς πετρελαίου.