Bloomberg: Οι τράπεζες πρέπει να προετοιμαστούν για ένα bank run υψηλής ταχύτητας

Έχουν περάσει περισσότερα από τρία χρόνια από τότε που η Silicon Valley Bank έχασε το ένα τέταρτο των καταθέσεών της μέσα σε μία μόνο ημέρα, πυροδοτώντας μια σειρά από διασώσεις τραπεζών. Η σοκαριστική ταχύτητα εκείνου του bank run (σσ. τραπεζικός πανικός) αποδόθηκε, εν μέρει, στη ραγδαία εξάπλωση των πληροφοριών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στην αποτελεσματικότητα της ψηφιακής τραπεζικής. Οι μελλοντικοί πανικοί, όμως, θα μπορούσαν να εξελιχθούν ακόμη πιο γρήγορα. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να σταματήσουν να συζητούν για τους κινδύνους και να θέσουν ορισμένες δικλείδες ασφαλείας που βασίζονται στην κοινή λογική.

Οι τεχνολογικές εξελίξεις κάνουν όλο και πιο εύκολο και ελκυστικό για τους καταθέτες να αποσύρουν τα κεφάλαιά τους από τις τράπεζες. Τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται σύντομα να είναι σε θέση να μεταφέρουν χρήματα αυτόματα και ακαριαία ως αντίδραση σε αρνητικές ειδήσεις ή αλλαγές στα επιτόκια καταθέσεων. Εν τω μεταξύ, η αυξανόμενη προσφορά stablecoins — ενός είδους ψηφιακού χρήματος που υποτίθεται ότι υποστηρίζεται από πραγματικά δολάρια — προσφέρει μια εναλλακτική λύση έναντι των καταθέσεων, γεγονός που έχει θορυβήσει τις τράπεζες.

Αν προκύψει μια νέα κρίση, τα μέτρα προστασίας που έχουν θεσπιστεί από το 2023 ενδέχεται να μην αντέξουν.

Το ποσοστό των καταθέσεων που υπερβαίνουν το ομοσπονδιακό όριο ασφάλισης των 250.000 δολαρίων — όπως συνέβη με περισσότερο από το 90% των καταθέσεων της Silicon Valley Bank — έχει μειωθεί από το υψηλό των τελευταίων δύο δεκαετιών που είχε φτάσει στα τέλη του 2021. Ωστόσο, μια πρόσφατη ανάλυση της Ομοσπονδιακής Εταιρείας Ασφάλισης Καταθέσεων (FDIC) διαπίστωσε ότι οι αναλήψεις κατά τη διάρκεια της κατάρρευσης του 2023 δεν περιορίστηκαν στα μη ασφαλισμένα κεφάλαια. Οι μεγαλύτεροι καταθέτες απέσυραν σχεδόν όλα τα χρήματά τους.

Το σημαντικότερο είναι ότι η Silicon Valley Bank δεν είχε δεν είχε τη δυνατότητα να δανειστεί από το "παράθυρο προεξόφλησης" (discount window) της Federal Reserve, το οποίο θα μπορούσε να της είχε παράσχει μια άμεση πηγή ρευστότητας. Παρόλο που σήμερα περισσότερες τράπεζες είναι προετοιμασμένες για κάτι τέτοιο, ο αριθμός τους παραμένει υπερβολικά χαμηλός. Η Fed μπορεί να δανείζει μόνο έναντι καλών εξασφαλίσεων (cοlateral) — εξασφαλίσεις που οι τράπεζες έχουν συχνά κίνητρο να διατηρούν αλλού.

Αντί να επιβάλλουν στις τράπεζες να διατηρούν επαρκή ρευστά διαθέσιμα για την κάλυψη αναλήψεων 30 ημερών — ένας κανόνας χωρίς νόημα αν οι καταθέσεις μπορούν να εξανεμιστούν μέσα σε μια εβδομάδα — οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να τους αναγνωρίζουν πίστωση για τις εξασφαλίσεις που έχουν ήδη δεσμευτεί στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα. Ο συνδυασμός ρευστών διαθεσίμων και δανειοδοτικής ικανότητας από τη Fed έναντι αυτών των εξασφαλίσεων θα πρέπει να αρκεί για την κάλυψη όλων των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων — τόσο των καταθέσεων όψεως όσο και οποιασδήποτε άλλης χρηματοδότησης λήγει εντός ενός μήνα.

Το ζητούμενο είναι να υπάρχει πρόσβαση σε μετρητά, όχι απλώς να διακρατούνται μεγάλα ποσά. Οι τράπεζες που θεωρούν τις νέες αυτές απαιτήσεις υπερβολικά επαχθείς μπορούν να αντικαταστήσουν μέρος των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεών τους με μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση.

Η αλλαγή αυτή θα επιτύγχανε διάφορους επιθυμητούς στόχους. Η διασφάλιση ότι οι τράπεζες μπορούν να αποπληρώσουν όλους τους καταθέτες θα μειώσει την πιθανότητα και τη σοβαρότητα των μαζικών αναλήψεων. Η παροχή πιστωτικής ρευστότητας στις τράπεζες για εξασφαλίσεις στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα μπορεί να μετριάσει το μακροχρόνιο στίγμα που συνδέεται με το δανεισμό από το παράθυρο προεξόφλησης — και να μειώσει την τάση των τραπεζών να εξαρτώνται από τις λιγότερο αξιόπιστες Ομοσπονδιακές Τράπεζες Στεγαστικής Πίστης. Και η μείωση της ανάγκης διακράτησης ρευστών περιουσιακών στοιχείων θα βοηθήσει τις τράπεζες να επιστρέψουν στη χορήγηση δανείων αντί να συσσωρεύουν κρατικά ομόλογα.

Παράλληλα, οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να επιμείνουν σε υψηλά επίπεδα κεφαλαίου για την απορρόφηση ζημιών από περιουσιακά στοιχεία. Οι κεντρικές τράπεζες καλούνται να παρέχουν έκτακτη ρευστότητα μόνο σε τράπεζες που είναι φερέγγυες — κάτι που, όπως έχει δείξει η έρευνα, σπάνια ισχύει όταν εκδηλώνεται ένα bank run. Οι πρόσφατες κινήσεις που επιτρέπουν μεγαλύτερη μόχλευση στις τράπεζες είναι, συνεπώς, αντιπαραγωγικές.

Το μοντέλο χρηματοδότησης μέσω καταθέσεων που έχει στηρίξει τις τράπεζες εδώ και αιώνες θα μπορούσε σύντομα να βρεθεί αντιμέτωπο με πρωτοφανείς πιέσεις. Τώρα είναι η ώρα να προετοιμαστούμε για την επόμενη κρίση.