Ενα ΑΕΠ το «κόκκινο» ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα

Πάνω από ένα στα δύο ευρώ που χρωστούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις στο Δημόσιο, στις τράπεζες και στους servicers είναι ληξιπρόθεσμο. Από τα 420,9 δισ. ευρώ του συνολικού ιδιωτικού χρέους, τα 238,6 δισ. –ποσό που προσεγγίζει το μέγεθος ενός ετήσιου ΑΕΠ της χώρας– αφορούν οφειλές που δεν εξυπηρετούνται κανονικά.

Εξίσου εντυπωσιακή με το μέγεθος του ληξιπρόθεσμου χρέους είναι η επιμονή του στα ίδια υψηλά επίπεδα με αυτά του 2018, δηλαδή λίγο πάνω από τα 238 δισ. ευρώ. Η επιμονή αυτή καταγράφεται έπειτα από μια πολυετή περίοδο ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, σημαντική αύξηση της απασχόλησης και αποκλιμάκωση της ανεργίας σε μονοψήφια ποσοστά. Αν και λόγω της μεγέθυνσης της οικονομίας και της σημαντικής αύξησης των νέων δανείων το ληξιπρόθεσμο ιδιωτικό χρέος ως ποσοστό του συνολικού ιδιωτικού χρέους έχει παρουσιάσει σημαντική μείωση άνω των 14 ποσοστιαίων μονάδων από το 2018, κλείνοντας σε 56,7% το 2026, το γεγονός ότι ένας στους δύο Ελληνες μεταξύ του ενεργού πληθυσμού έχει καθυστερημένες οφειλές βλάπτει σοβαρά την ανάπτυξη της οικονομίας.

Οπως επισημαίνει το ΔΝΤ, η επιμονή του αποτελεί μια από τις εκκρεμότητες της πολυετούς οικονομικής κρίσης, με συνέπεια η εξυγίανση των ισολογισμών του ιδιωτικού τομέα να παραμένει ημιτελής. Η αργή μείωσή του, όπως τονίζει σε πρόσφατη έκθεσή του, «περιορίζει και τη δυνατότητα επιστροφής στην τραπεζική χρηματοδότηση επιχειρήσεων και νοικοκυριών που εξακολουθούν να βαρύνονται με μη εξυπηρετούμενες οφειλές». Εξίσου προβληματίζει και την κυβέρνηση, που προβαίνει σε διαδοχικές παρεμβάσεις, με πιο πρόσφατα μέτρα τη διεύρυνση των ορίων ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ και τη νέα έκτακτη ρύθμιση έως 72 δόσεων για χρέη προς το Δημόσιο.

Η έμφαση στα χρέη προς το Δημόσιο δεν είναι τυχαία. Οπως αποκαλύπτουν τα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, βασική αιτία της στασιμότητας του ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους είναι οι οφειλές προς το Δημόσιο, που την τελευταία 8ετία αυξήθηκαν κατά 27,1 δισ. ευρώ, αντισταθμίζοντας την αντίστοιχη μείωση που σημειώθηκε το ίδιο διάστημα στα χρέη προς τράπεζες και servicers. Οπως προκύπτει από τα σχετικά στοιχεία, σχεδόν επτά στα δέκα ευρώ ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους οφείλονται πλέον στο Δημόσιο, καθώς:

• Οι οφειλές προς την ΑΑΔΕ αυξήθηκαν από 104,4 δισ. το 2018 σε 114,5 δισ. το α΄ τρίμηνο του 2026, προσθέτοντας 10,1 δισ. ευρώ στο χρέος.

• Οι οφειλές προς το Kέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) αυξήθηκαν από 34,8 δισ. το 2018 σε 51,8 δισ. το α΄ τρίμηνο του 2026, προσθέτοντας 17 δισ. ευρώ στο χρέος.

• Το χρέος προς τράπεζες και servicers υποχώρησε από 99,7 δισ. ευρώ σε 72,3 δισ., δηλαδή κατά 27,3 δισ. ευρώ ή 27,4%. Η εν λόγω μείωση έχει συνοδευτεί με την ανακατανομή αυτών των χρεών, στον βαθμό που στο πλαίσιο της εξυγίανσης των τραπεζών μεγάλο μέρος των κόκκινων δανείων μεταφέρθηκε σε funds. Ετσι, τα κόκκινα δάνεια προς τις τράπεζες μειώθηκαν από 81,8 δισ. σε περίπου 6 δισ. ευρώ, αλλά την ίδια περίοδο αυτά που βρίσκονται υπό τη διαχείριση των servicers αυξήθηκαν από 17,9 δισ. σε 66,4 δισ. ευρώ.

Σχεδόν επτά στα δέκα ευρώ ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους οφείλονται πλέον στο Δημόσιο, μια τάση που όχι μόνο δεν ανακόπηκε, αλλά ενισχύθηκε το τελευταίο δωδεκάμηνο. Μεταξύ Μαρτίου 2025 και Μαρτίου 2026 το συνολικό ληξιπρόθεσμο ιδιωτικό χρέος αυξήθηκε κατά 4,9 δισ. ευρώ, από 233,7 δισ. σε 238,6 δισ. ευρώ. Η αύξηση προήλθε αποκλειστικά από τις οφειλές προς το Δημόσιο: τα χρέη προς την ΑΑΔΕ αυξήθηκαν κατά 3,73 δισ. ευρώ και προς το ΚΕΑΟ κατά 2,1 δισ. ευρώ. Στην περίπτωση του ΚΕΑΟ η αύξηση δεν προέρχεται αποκλειστικά από τη δημιουργία νέων χρεών, καθώς το υπόλοιπο επιβαρύνεται και από την ένταξη νέων οφειλετών με παλαιότερες οφειλές και πρόσθετες επιβαρύνσεις. Η διόγκωση του φορολογικού χρέους αποτυπώνεται και στη διεύρυνση της βάσης των οφειλετών. Περίπου 4,8 εκατ. φορολογούμενοι εμφανίζονται με οφειλές προς την ΑΑΔΕ, έναντι περίπου 4 εκατ. το 2018. Ταυτόχρονα, όμως, ένα σημαντικό τμήμα του συνολικού ποσού δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί πραγματικά εισπράξιμο, καθώς από τα 114,5 δισ. ευρώ, περίπου 35 δισ. ευρώ έχουν χαρακτηριστεί ανεπίδεκτα είσπραξης. Αντιστοίχως, από το συνολικό χρέος προς το ΚΕΑΟ, ποσό άνω των 10 δισ. είναι οφειλές πολύ χαμηλής εισπραξιμότητας, καθώς αφορούν εργοδότες πτωχευμένους, εργοδότες σε καθεστώς εκκαθάρισης, εργοδότες με οφειλές πριν από την εφαρμογή του συστήματος ασφάλισης μέσω αναλυτικής περιοδικής δήλωσης, που δεν έχουν ποτέ υποβάλει και που δεν έχουν ποτέ καταβάλει ποσά στο ΚΕΑΟ, καθώς και οφειλές ασφαλισμένων που έχουν αποβιώσει.

Αντιθέτως, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μειώθηκαν το τελευταίο 12μηνο κατά 50 εκατ. ευρώ στις τράπεζες και κατά 810 εκατ. ευρώ στους servicers. Σύμφωνα με στοιχεία από τους servicers, την τελευταία 3ετία έχουν ρυθμιστεί δάνεια 20 δισ. ευρώ περίπου, ενώ για το 2026 οι ρυθμίσεις εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 3-3,5 δισ. ευρώ, ποσό ωστόσο που υπολείπεται του μεγάλου αποθέματος των κόκκινων δανείων που έχουν πλέον στα χαρτοφυλάκιά τους. Αλλωστε ο μεγάλος όγκος των ρυθμίσεων δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε ισόποση μείωση του στοκ των κόκκινων δανείων, καθώς ένα ρυθμισμένο δάνειο –ακόμα και αν η ρύθμιση τηρείται– δεν οδηγεί σε μείωση του χρέους.

Η επιμονή του ιδιωτικού χρέους σε υψηλά επίπεδα μετατοπίζει πλέον το βάρος της πολιτικής στη βιώσιμη διευθέτηση των οφειλών. Η μεγάλη πρόκληση για την επόμενη περίοδο είναι η μετατροπή ενός ολοένα μεγαλύτερου μέρους του αποθέματος σε βιώσιμες ρυθμίσεις, τόσο απέναντι στο Δημόσιο όσο και απέναντι σε τράπεζες και servicers.

Στην πλευρά των χρεών προς το Δημόσιο, από τον Ιούλιο τέθηκε σε εφαρμογή η νέα έκτακτη ρύθμιση έως 72 δόσεων για βεβαιωμένες οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Η ελάχιστη δόση είναι 30 ευρώ και η αίτηση μπορεί να υποβληθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

moneyreviews.gr