Πώς η κρίση με τα τουρκικά funds διαχέεται στην οικονομία

Το σκάνδαλο των αμοιβαίων κεφαλαίων στην Τουρκία προκαλεί βαρύτερες απώλειες στις μικρότερες, λιγότερο ρευστές μετοχές, διευρύνοντας το χάσμα με τις μετοχές υψηλής κεφαλαιοποίησης που φαίνεται να επωφελούνται από τη ρυθμιστική στήριξη. Παράλληλα, επεκτείνεται και στην πραγματική οικονομία λόγω έλλειψης ρευστότητας.

Μέχρι στιγμής, στην Τουρκία έχουν συλληφθεί περίπου 45 άτομα στο πλαίσιο της έρευνας γύρω από επενδυτικά funds που φαίνεται να λειτουργούσαν σχήματα Ponzi, «φουσκώνοντας» τις μετοχές εταιρειών με χαμηλή χρηματιστηριακή εμπορευσιμότητα. Αυτά τα funds, απέφεραν μέχρι πρόσφατα εξαιρετικές αποδόσεις της τάξης του τριψήφιου ποσοστού ετησίως, ενίοτε ακόμη και περισσότερο. Όμως οι τριγμοί που προκάλεσε η αδυναμία ορισμένων διαχειριστών κεφαλαίων να ανταποκριθούν στα αιτήματα εξόφλησης πελατών, έχουν πλήξει σχεδόν μισό εκατομμύριο επενδυτές, εν μέσω μαζικών εκροών κεφαλαίων την περασμένη εβδομάδα.

Ειδικότερα, οι διαχειριστές των αμοιβαίων κεφαλαίων Tera Portfoy Yonetimi και Pusula Portfoy Yonetimi δεν κατάφεραν να ικανοποιήσουν ορισμένα αιτήματα ρευστοποίησης μεριδίων από επενδυτές την περασμένη εβδομάδα, προκαλώντας αναταραχή που εξαπλώθηκε γρήγορα στην ευρύτερη αγορά. Στη συνέχεια, οι ρυθμιστικές αρχές διέταξαν την εκκαθάριση 131 funds.

Ο δείκτης Borsa Istanbul SME, ο οποίος περιλαμβάνει εταιρείες μικρής και μεσαίας κεφαλαιοποίησης, έχει καταρρεύσει κατά 34% μέχρι στιγμής αυτό το μήνα, ενώ εκατοντάδες μετοχές στον ευρύτερο δείκτη Borsa Istanbul All Shares έχουν σημειώσει κατακόρυφη πτώση. Ωστόσο, η πτώση του δείκτη αναφοράς BIST 100 διαμορφώνεται στο 10%.

Ποιες εταιρείες δέχθηκαν το μεγαλύτερο πλήγμα

Η πώληση μετοχών ήταν ιδιαίτερα έντονη σε εταιρείες με μικρό free float, αφού ορισμένες από αυτές ανήκαν σε μεγάλο βαθμό στα αμοιβαία κεφάλαια που είναι πλέον αντιμέτωπα με εκκαθάριση. Τα ρυθμιστικά μέτρα και η στήριξη προς τις μετοχές μεγάλης κεφαλαιοποίησης έχουν δημιουργήσει μια «ασπίδα» προστασίας σε τμήματα της αγοράς, αφήνοντας τις μικρότερες εταιρείες πιο εκτεθειμένες.

Η συγκέντρωση μικρότερων εταιρειών με περιορισμένο free float στο επίκεντρο της κρίσης έχει δημιουργήσει «μεγαλύτερη αποστροφή των επενδυτών από αυτές τις μετοχές», δήλωσε ο Burak Isyar, επικεφαλής έρευνας στην ICBC Turkey Investment, μιλώντας στο Bloomberg.

Πολλά από τα επηρεαζόμενα funds είχαν δημιουργήσει σημαντικές θέσεις σε μετοχές με χαμηλότερο free float, οδηγώντας ορισμένες από αυτές σε απότομη άνοδο, ανέφερε ο Isyar. Με την αναμενόμενη εκκαθάριση αυτών των αμοιβαίων κεφαλαίων, οι ιδιώτες επενδυτές και άλλοι διαχειριστές αμοιβαίων κεφαλαίων πωλούν τέτοιες μετοχές, προβλέποντας περαιτέρω εκποιήσεις, πρόσθεσε.

Η αναταραχή οδήγησε επίσης σε αύξηση των απαιτήσεων κάλυψης περιθωρίου (margin calls), οι οποίες υποχρεώνουν τους επενδυτές να παρέχουν πρόσθετη εγγύηση όταν μειώνεται η αξία των τίτλων που εξασφαλίζουν τις θέσεις με μόχλευση.

Οι οικονομικές αρχές της Τουρκίας πραγματοποιούν διήμερες συνομιλίες σχετικά με τον τρόπο αποζημίωσης των επενδυτών στα αμοιβαία κεφάλαια που επηρεάζονται. Ο υπουργός Οικονομικών και Δημοσίου, Mehmet Simsek, προεδρεύει των συναντήσεων.

Έλλειψη ρευστότητας

Η κρίση επεκτείνεται και πέρα από τις μετοχές, περιορίζοντας την πρόσβαση σε ρευστότητα για ορισμένους επενδυτές και εταιρείες.

Οι επενδυτές απέσυραν πάνω από 900 δισ. λίρες (18 δισ. δολάρια) από τουρκικά επενδυτικά αμοιβαία κεφάλαια μεταξύ της 31ης Αυγούστου και 24ης Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τις πλατφόρμες ανάλυσης αμοιβαίων κεφαλαίων Fonbul και Fintables. Περίπου 400 δισ. λίρες από αυτές τις εκροές προήλθαν από αμοιβαία κεφάλαια διαχείρισης διαθεσίμων. Μερικά από τα μεγαλύτερα αμοιβαία κεφάλαια μεταξύ των 131 που διατάχθηκαν να τεθούν σε εκκαθάριση ανήκαν σε αυτή την κατηγορία.

Τα αμοιβαία κεφάλαια της χρηματαγοράς επενδύουν συνήθως σε βραχυπρόθεσμα, εξαιρετικά ρευστά μέσα και θεωρούνται γενικά από τους επενδυτές ως εναλλακτικές λύσεις σχετικά χαμηλού κινδύνου σε σχέση με τη διατήρηση μετρητών σε τραπεζικές καταθέσεις. Αυτή η αντίληψη σημαίνει ότι χρησιμοποιούνται ευρέως όχι μόνο από νοικοκυριά αλλά και από εταιρείες που αναζητούν ένα ρευστό μέσο για να τοποθετήσουν βραχυπρόθεσμα διαθέσιμα.

«Ορισμένες εταιρείες θα μπορούσαν επίσης να λάβουν δάνεια παρουσιάζοντας τα αμοιβαία κεφάλαια διαχείρισης διαθεσίμων τους ως εξασφάλιση, οπότε αν κάποια από αυτά τα αμοιβαία κεφάλαια συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που τίθενται σε εκκαθάριση, αυτό θα μπορούσε να επιδεινώσει τη βραχυπρόθεσμη κρίση ρευστότητας, ιδίως μεταξύ των μη χρηματοπιστωτικών εταιρειών», δήλωσε ο Altug Ozaslan, ιδρυτής της ανεξάρτητης συμβουλευτικής εταιρείας Fortuna Capital.

Bloomberg