H Βενεζουέλα ισχυρίζεται ότι ο Τραμπ θέλει το πετρέλαιό της

Ο πρόεδρος της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, δηλώνει ότι η κλιμακούμενη πίεση από τις ΗΠΑ καταλήγει σε ένα πράγμα: η Ουάσινγκτον θέλει να αρπάξει τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της νοτιοαμερικανικής χώρας.

Αυτή την εβδομάδα ο αμερικανικός στρατός κατέλαβε ένα πετρελαιοφόρο, το οποίο φέρεται να μετέφερε πετρέλαιο της Βενεζουέλας κατά παράβαση των αμερικανικών κυρώσεων, και απείλησε με ενέργειες και εναντίον άλλων πλοίων.

Η κίνηση αυτή ακολούθησε μια σειρά στρατιωτικών επιθέσεων σε πλοιάρια της Βενεζουέλας, τα οποία οι ΗΠΑ ισχυρίζονται ότι χρησιμοποιούνται για διακίνηση ναρκωτικών. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει καλέσει τον Μαδούρο να εγκαταλείψει την εξουσία, κατηγορώντας τον ότι στέλνει ναρκωτικά και δολοφόνους στις ΗΠΑ.

Άραγε είναι πράγματι το πετρέλαιο της Βενεζουέλας αυτό που θέλει ο Τραμπ; Και θα άξιζε στην πράξη κάτι τέτοιο;

Πόσο πετρέλαιο διαθέτει η Βενεζουέλα;

Είναι αλήθεια ότι, με εκτιμώμενα αποθέματα 303 δισεκατομμυρίων βαρελιών, η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο.

Ωστόσο, η ποσότητα πετρελαίου που παράγει σήμερα η χώρα είναι ελάχιστη σε σύγκριση με αυτά τα αποθέματα.

Η παραγωγή έχει μειωθεί απότομα από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, καθώς ο πρώην πρόεδρος Ούγο Τσάβες και στη συνέχεια η κυβέρνηση Μαδούρο ενίσχυσαν τον έλεγχο επί της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας PDVSA, γεγονός που οδήγησε στη μαζική αποχώρηση πιο έμπειρου προσωπικού.

Παρότι ορισμένες δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες, μεταξύ αυτών και η αμερικανική Chevron, εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στη χώρα, οι δραστηριότητές τους έχουν περιοριστεί σημαντικά, καθώς οι ΗΠΑ έχουν διευρύνει τις κυρώσεις και έχουν στοχεύσει τις εξαγωγές πετρελαίου, επιδιώκοντας να περιορίσουν την πρόσβαση του Μαδούρο σε μια βασική οικονομική σανίδα σωτηρίας.

Οι κυρώσεις – που επιβλήθηκαν για πρώτη φορά το 2015, επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα, λόγω καταγγελιών για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων – έχουν επίσης αφήσει τη χώρα σε μεγάλο βαθμό αποκομμένη από επενδύσεις και από τα ανταλλακτικά που χρειάζεται.

«Η πραγματική πρόκληση που αντιμετωπίζουν είναι οι υποδομές τους», λέει ο Κάλουμ Μακφέρσον, επικεφαλής εμπορευμάτων στην Investec.

Τον Νοέμβριο, η Βενεζουέλα παρήγαγε περίπου 860.000 βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση για την αγορά πετρελαίου του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.

Αυτό είναι μόλις το ένα τρίτο της παραγωγής πριν από 10 χρόνια και αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 1% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου.

Θέλει ο Τραμπ το πετρέλαιο της Βενεζουέλας;

Ορισμένοι στις ΗΠΑ έχουν υποστηρίξει την ιδέα της παρέμβασης στη Βενεζουέλα, επισημαίνοντας τις ευκαιρίες για τις αμερικανικές επιχειρήσεις να αναζωογονήσουν την πετρελαϊκή βιομηχανία.

«Η Βενεζουέλα, για τις αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες, θα είναι ένα χρυσωρυχείο», δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή της στο Fox Business η Ρεπουμπλικανή βουλευτής από τη Φλόριντα, Μαρία Ελβίρα Σαλαζάρ.

«Οι αμερικανικές εταιρείες μπορούν να πάνε εκεί και να φτιάξουν όλους τους αγωγούς πετρελαίου, όλες τις εξέδρες και οτιδήποτε έχει να κάνει με το… πετρέλαιο και τα παράγωγά του».

Ο Τραμπ ενδέχεται να φαίνεται δεκτικός σε τέτοια επιχειρήματα.

Έκανε προεκλογική εκστρατεία με το σύνθημα «drill, baby, drill» και γενικά έχει καλέσει σε αύξηση της πετρελαϊκής παραγωγής, την οποία συνδέει με χαμηλότερες τιμές για τους Αμερικανούς.

Ωστόσο, όσον αφορά τη Βενεζουέλα, ο Λευκός Οίκος έχει δηλώσει ότι ανησυχεί για τη διακίνηση ναρκωτικών και για αυτό που θεωρεί έλλειψη νομιμοποίησης της κυβέρνησης Μαδούρο.

Ερωτηθείσα την Πέμπτη αν η αμερικανική εκστρατεία στην περιοχή αφορά τα ναρκωτικά ή το πετρέλαιο, η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λίβιτ, δήλωσε ότι η κυβέρνηση επικεντρώνεται σε «πολλά ζητήματα».

Χαρακτήρισε τη διακοπή της ροής παράνομων ναρκωτικών προς τις ΗΠΑ ως την «νούμερο ένα» προτεραιότητα.

Ο Κλέιτον Σίγκλ, ανώτερος ερευνητής για την ενεργειακή ασφάλεια στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS), λέει ότι λαμβάνει τέτοιες δηλώσεις «σε μεγάλο βαθμό τοις μετρητοίς». Επισήμανε το μακροχρόνιο ενδιαφέρον για την περιοχή από βασικά πρόσωπα, όπως ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.

Ποια συμφέροντα έχουν οι ΗΠΑ στη Βενεζουέλα;

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι αμερικανικές εταιρείες δεν θα ενδιαφέρονταν.

Προς το παρόν, η Chevron είναι η μόνη αμερικανική πετρελαϊκή εταιρεία που εξακολουθεί να δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα, αφού έλαβε άδεια επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν το 2022 να λειτουργεί, παρά τις αμερικανικές κυρώσεις.

Η κυβέρνηση Τραμπ επέκτεινε φέτος την εξαίρεση αυτή για την εταιρεία, αν και ανακάλεσε απαλλαγές για άλλες επιχειρήσεις, όπως η ισπανική Repsol, σε μια προσπάθεια να περιορίσει τη ροή χρημάτων προς το καθεστώς Μαδούρο.

Σήμερα, η Chevron αντιπροσωπεύει περίπου το ένα πέμπτο της πετρελαϊκής παραγωγής της Βενεζουέλας.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η Chevron θα ήταν από τις εταιρείες που θα ωφελούνταν περισσότερο, εάν οι ΗΠΑ άρχιζαν να άρουν τα εμπόδια στις συναλλαγές με τη Βενεζουέλα.

Τα αμερικανικά διυλιστήρια, ιδίως εκείνα γύρω από τον Κόλπο του Μεξικού, έχουν επίσης μεγάλη ανάγκη από τον «βαρύτερο» τύπο αργού πετρελαίου που παράγει η Βενεζουέλα, ο οποίος τείνει να είναι φθηνότερος και επομένως πιο κερδοφόρος στην επεξεργασία.

Ποιες είναι οι προκλήσεις;

Παρότι οποιαδήποτε αύξηση των εξαγωγών πετρελαίου από τη Βενεζουέλα θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση των τιμών στις ΗΠΑ, οι αναλυτές λένε ότι αυτό θα απαιτούσε χρόνο, καθώς η σημερινή παραγωγή είναι πολύ περιορισμένη για να έχει ουσιαστικό αντίκτυπο.

Και η αποκατάσταση της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας στο παλιό της μεγαλείο θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη.

Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Wood Mackenzie, η βελτίωση της διαχείρισης και ορισμένες μέτριες επενδύσεις θα μπορούσαν να αυξήσουν την παραγωγή πετρελαίου της Βενεζουέλας σε περίπου δύο εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.

Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι θα απαιτούνταν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια και ενδεχομένως μια δεκαετία για να αυξηθεί σημαντικά περαιτέρω η παραγωγή.

Επισημαίνουν επίσης ότι εταιρείες θα μπορούσαν να αποθαρρυνθούν από πιθανές επιπλοκές, όπως η συμμετοχή της χώρας στον Οργανισμό Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών (ΟΠΕΚ).

Ο Νταβίντ Όξλεϊ, επικεφαλής οικονομολόγος για το κλίμα και τα εμπορεύματα στην Capital Economics, επισημαίνει έναν ακόμη κίνδυνο: τις προοπτικές της ζήτησης πετρελαίου, καθώς η σημασία του ως ενεργειακής πηγής μειώνεται σταδιακά.

«Η ζήτηση πετρελαίου δεν πρόκειται να καταρρεύσει απότομα, αλλά δεν αυξάνεται πλέον όπως παλαιότερα. Τη βλέπουμε υποτονική και να αρχίζει να μειώνεται στα τέλη της δεκαετίας του 2030», λέει.

«Όποιος επενδύει στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας θα πρέπει να αναρωτηθεί: αξίζει τον κόπο;»

Ακόμη κι αν ο Μαδούρο ανατρεπόταν ή αν αρθούν τα αμερικανικά εμπόδια, ο κ. Όξλεϊ λέει ότι δεν είναι σαφές πόσο πρόθυμες θα ήταν οι εταιρείες να δεσμεύσουν τον χρόνο και τα χρήματα που απαιτούνται για να επανέλθει σε λειτουργία η πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας.

«Στον τομέα του πετρελαίου, θα χρειαζόταν τεράστια επένδυση, σίγουρα δισεκατομμυρίων», λέει. «Το “drill, baby, drill” ακούγεται ωραίο, αλλά οι ιδιωτικές εταιρείες θα μπουν μόνο αν αυτό είναι κερδοφόρο».

BBC