Μεγαλώνει ο λογαριασμός της ενεργειακής κρίσης για την οικονομία

Δημοσιονομικές «ρωγμές» αρχίζουν να διαφαίνονται στην ελληνική οικονομία, με τα βάρη της ενεργειακής κρίσης να αυξάνονται κάθε μήνα που παρατείνεται ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Ενώ μέχρι στιγμής δεν υπάρχει κίνδυνος εκτροχιασμού από τους δημοσιονομικούς στόχους, οι κίνδυνοι εντείνονται, με τις άμυνες της οικονομίας και τις αντοχές των νοικοκυριών σταδιακά να περιορίζονται.

«Εάν τα Στενά του Ορμούζ δεν ανοίξουν τον Ιούνιο, ο Ιούνιος θα είναι χειρότερος από τον Μάιο και ο Ιούλιος θα είναι χειρότερος από τον Ιούνιο» για την Ευρωζώνη, δήλωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, προσερχόμενος στη συνεδρίαση του Eurogroup στη Λευκωσία την Παρασκευή.

Για την ελληνική οικονομία, εμφανίστηκαν ήδη οι πρώτες προειδοποιητικές ενδείξεις. Στις εαρινές προβλέψεις που δημοσιεύθηκαν αυτή την εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναθεώρησε προς τα κάτω τις εκτιμήσεις για τον φετινό ρυθμό ανάπτυξης, στο 1,8%, και προς τα πάνω τις εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό, στο 3,7%.

Οι νέες προβλέψεις για την ανάπτυξη είναι υψηλότερες από την Ευρωζώνη, για την οποία αναμένεται ρυθμός μόλις 0,9% το 2026, αλλά δεν παύουν να συνιστούν σημαντική επιβράδυνση σε σχέση με το 2,1% του 2025. Στο πεδίο του πληθωρισμού, οι πιέσεις της ενεργειακής κρίσης προστίθενται στην υφιστάμενη ακρίβεια, που η Ελλάδα εμφάνιζε πριν από τον πόλεμο σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Το σοκ στις ενεργειακές τιμές διαβρώνει ήδη το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών και μειώνει την ανάπτυξη της κατανάλωσης, η οποία αποτελεί τη μερίδα του λέοντος του ΑΕΠ. Επιπλέον, οι προβλέψεις της Κομισιόν προϋποθέτουν ότι οι τιμές ενέργειας θα κορυφωθούν στο τρέχον τρίμηνο και στη συνέχεια θα αποκλιμακώνονται σταδιακά, χωρίς μάλιστα να επιστρέφουν στα προ κρίσης επίπεδα μέσα στο 2026.

Δεδομένου ότι, σύμφωνα με την Κομισιόν, οι κίνδυνοι κλίνουν προς το δυσμενές σενάριο, δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο μιας περαιτέρω δυσμενούς αναθεώρησης. «Αν έβλεπα σοβαρή πιθανότητα αναθεώρησης, αυτή θα ήταν προς τα πάνω για τον πληθωρισμό, ανάλογα με την πορεία των τιμών ενέργειας, τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ και τη δυνατότητα της Ε.Ε. να αναπληρώσει τα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Καθοριστικός παράγοντας θα είναι φυσικά και η διάρκεια της κρίσης», δήλωσε στην «Κ» ο δρ Παναγιώτης Καπόπουλος, επικεφαλής οικονομολόγος της Alpha Bank.

Η Κομισιόν προειδοποιεί και για δευτερογενείς πληθωριστικές πιέσεις, καθώς το αυξημένο ενεργειακό κόστος θα αρχίσει σταδιακά να μετακυλίεται σε μη ενεργειακά προϊόντα και υπηρεσίες. Διευκρινίζει επίσης ότι ακόμα κι αν υποχωρήσουν οι τιμές ενέργειας, η μετακύλιση αυτή θα συνεχιστεί και του χρόνου, διατηρώντας τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα, κοντά στο 2,4% το 2027.

Σε δημοσιονομικό επίπεδο, η εικόνα για την Ελλάδα παραμένει καλύτερη σε σύγκριση με πολλές οικονομίες της Ευρωζώνης, εκ των οποίων δέκα κατέγραφαν ήδη από πέρυσι δημοσιονομικά ελλείμματα άνω του 3% του ΑΕΠ. Εχοντας εισέλθει στην κρίση από ισχυρότερη δημοσιονομική αφετηρία, η Ελλάδα θα είναι ανάμεσα στις ελάχιστες χώρες που θα εμφανίσουν χαμηλό μεν, αλλά πλεονασματικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα, της τάξεως του 0,8% και 0,6% του ΑΕΠ το 2026 και το 2027, παρά το κόστος των μέτρων στήριξης.

Για το δημόσιο χρέος, προβλέπεται συνέχεια της πτωτικής πορείας, υποχωρώντας στο 134,4% του ΑΕΠ το 2027, χάρη στην ονομαστική ανάπτυξη και στα συνεχιζόμενα πρωτογενή πλεονάσματα.

«Η υπεραπόδοση της Ελλάδας είναι διατηρήσιμη όσον αφορά τόσο την οικονομική δραστηριότητα όσο και το δημοσιονομικό πεδίο. Η ισχυρή δημοσιονομική θέση συνιστά και τη βασική μας άμυνα αν κινηθούμε προς το δυσμενές σενάριο διεθνώς», δήλωσε στην «Κ» ο δρ Νίκος Μαγγίνας, επικεφαλής οικονομολόγος της Εθνικής Τράπεζας.

Η Κομισιόν σημειώνει ότι τα μόνιμα και προσωρινά μέτρα που έχει ανακοινώσει μέχρι στιγμής η κυβέρνηση αναμένεται να απορροφήσουν μέρος του πλήγματος για τα νοικοκυριά. Σε αυτά περιλαμβάνονται το περυσινό πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων και οι αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις, αλλά και παρεμβάσεις, όπως η επιδότηση για καύσιμα, η ενίσχυση των συνταξιούχων και η διεύρυνση των δικαιούχων επιστροφής ενοικίου.

Ωστόσο, η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 1,6%, από 2% πέρυσι, ενώ σε περίπτωση παράτασης ή κλιμάκωσης του πολέμου στη Μέση Ανατολή, το δημοσιονομικό βάρος θα αυξηθεί. Μιλώντας από τη Λευκωσία, ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις επιβεβαίωσε τη στάση που έχει υιοθετήσει εξαρχής το ευρωπαϊκό μπλοκ απέναντι στην κρίση, αποθαρρύνοντας την εφαρμογή οριζόντιων μέτρων: «Πρέπει να παραμείνουμε σε εγρήγορση για τη διαφύλαξη υγιών δημόσιων οικονομικών. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αντλήσουμε τα σωστά διδάγματα από τις προηγούμενες κρίσεις και να διασφαλίσουμε ότι τα μέτρα στήριξης θα παραμείνουν προσωρινά και στοχευμένα».