Πέρασαν τα πρώτα πλοία από τα Στενά του Ορμούζ, αλλά οι αγορές παραμένουν σε επιφυλακή

Τα Στενά του Ορμούζ ανοίγουν ξανά υπό όρους για τη ναυσιπλοΐα, στο πλαίσιο της δεκατετραήμερης εκεχειρίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, επιτρέποντας στα πρώτα δεξαμενόπλοια που είχαν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο να περάσουν από τον κρίσιμο θαλάσσιο δίαυλο. Η συμφωνία προβλέπει μερική και υπό όρους επαναλειτουργία της διέλευσης, με τα πλοία να περνούν μόνο σε συντονισμό με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις, κάτι που υπογραμμίζει τον εύθραυστο χαρακτήρα της αποκλιμάκωσης.

Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης Kpler, περισσότερα από 170 εκατομμύρια βαρέλια αργού και προϊόντων διύλισης βρίσκονταν «παρκαρισμένα» σε περίπου 180–190 φορτωμένα τάνκερ που περίμεναν να πάρουν σειρά για να περάσουν τα στενά ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν. Ήδη τα πρώτα δεξαμενόπλοια άρχισαν να κινούνται, με δημοσιεύματα να κάνουν λόγο για «σταδιακή και μερική» επανεκκίνηση των διελεύσεων, στο πλαίσιο ειδικά διαπραγματευμένων ρυθμίσεων.

Η συμφωνία εκεχειρίας ανακοινώθηκε ταυτόχρονα από την κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και την Τεχεράνη, ως το πρώτο ουσιαστικό διπλωματικό βήμα αποκλιμάκωσης μετά την κρίση που είχε οδηγήσει σε σχεδόν πλήρες πάγωμα της ναυσιπλοΐας. Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «παγώνουν» τις βομβαρδιστικές επιχειρήσεις για δύο εβδομάδες, υπό την προϋπόθεση ότι το Ιράν θα επιτρέψει «πλήρως και με ασφάλεια» τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι μίλησαν για ασφαλή διέλευση κατόπιν συντονισμού με τις ιρανικές δυνάμεις.

Οι αγορές πετρελαίου αντέδρασαν άμεσα με σημαντική πτώση των τιμών, καθώς η προοπτική απελευθέρωσης έστω μέρους των μπλοκαρισμένων φορτίων αφαίρεσε μέρος του «πολεμικού premium» από το Brent και το αμερικανικό αργό. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το BBC, οι τιμές παραμένουν αισθητά υψηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι μια τόσο σύντομη εκεχειρία δεν αρκεί για να επαναφέρει την αγορά σε κανονικότητα.

Παρά την ανάσα που δίνει η προσωρινή συμφωνία, μεγάλοι παίκτες της ναυτιλίας εμφανίζονται εξαιρετικά επιφυλακτικοί. Η δανέζικη Maersk δήλωσε ότι η εκεχειρία «μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες διέλευσης», αλλά δεν παρέχει ακόμη «πλήρη ναυτιλιακή ασφάλεια», τονίζοντας πως δεν προχωρά σε αλλαγές στα δρομολόγια προτού αποσαφηνιστούν πλήρως οι όροι και οι κίνδυνοι. Αντίστοιχα, ρεπορτάζ του Bloomberg αναφέρει ότι οι εφοπλιστές «τρέχουν» να καταλάβουν τη «ψιλή γραμματοσειρά» της συμφωνίας, με περίπου 800 πλοία συνολικά να επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα από το άνοιγμα του στενού.

Μακρύς ο δρόμος μέχρι την κανονικότητα

Ιδιαίτερη ανησυχία επικρατεί στις ασιατικές πετροχημικές και ναυτιλιακές εταιρείες, που είχαν πληγεί έντονα από τη διακοπή των ροών μέσω Ορμούζ. Όπως μεταδίδουν μέσα στην Νότια Κορέα, η εκεχειρία προκαλεί «συγκρατημένη αισιοδοξία» για επανεκκίνηση των φορτώσεων αργού και ναφθάς, πρώτης ύλης για πλαστικά και συσκευασίες, αλλά οι επιχειρήσεις προειδοποιούν ότι η παραμικρή αναζωπύρωση των συγκρούσεων θα μπορούσε να ξανακλείσει τον δίαυλο.

Οι ανησυχίες δεν περιορίζονται μόνο στις ροές πετρελαίου, αλλά και στο καθεστώς του ίδιου του διαύλου στο εξής. Αναλυτές επισημαίνουν, ότι αν η πρόσβαση στα Στενά του Ορμούζ συνδεθεί μόνιμα με ιρανικό έλεγχο, χρεώσεις ή πολιτικούς όρους, το Στενό μπορεί να μετατραπεί από «ελεύθερο διεθνές πέρασμα» σε αυστηρά ελεγχόμενο διάδρομο, με μακροπρόθεσμες συνέπειες για τα ναύλα, τις ασφαλιστικές καλύψεις και τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.

Την ίδια στιγμή, ειδικοί στην αγορά ενέργειας, όπως ο Άντριου Λίποου, προειδοποιούν ότι, παρά την εντυπωσιακή πτώση των τιμών του πετρελαίου μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας, «υπάρχει ακόμη μακρύς δρόμος» μέχρι να επιστρέψει κάτι που να θυμίζει κανονικότητα, καθώς η παραμικρή ένδειξη παραβίασης της συμφωνίας μπορεί να προκαλέσει νέο σοκ. Οι επόμενες δύο εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες τόσο για τη σταδιακή αποσυμφόρηση των Στενών του Ορμούζ όσο και για την αξιοπιστία της εκεχειρίας, πάνω στην οποία στηρίζεται η εύθραυστη ηρεμία στις αγορές και στα πλοία που διασχίζουν έναν από τους πιο στρατηγικούς θαλάσσιους διαύλους του πλανήτη.