Πού θα κριθεί το στοίχημα για τις έρευνες υδρογονανθράκων σε Κρήτη και Ιόνιο

Η παρουσία της Chevron επαναφέρει την προοπτική αξιοποίησης των υδρογονανθράκων σε Κρήτη και Ιόνιο, όπως και το ενδεχόμενο ενεργοποίησης κι άλλων παραχωρήσεων που μέχρι πρότινος δεν προσέλκυαν επενδυτικό ενδιαφέρον.

Προφανές πως σχεδόν τα πάντα έχουν αλλάξει επί κυβέρνησης Τραμπ -και του δόγματος «Drill, baby drill»-, με ενδεικτικό πως το αίτημα της Chevron για συμμετοχή στον διαγωνισμό έγινε αποδεκτό από την ελληνική κυβέρνηση ανήμερα της ορκωμοσίας του προέδρου των ΗΠΑ.

Αίτημα που ο δεύτερος μεγαλύτερος αμερικανικός πετρελαϊκός όμιλος είχε υποβάλει τον Αύγουστο του 2024 (επί Δημοκρατικών).

Η συμμετοχή της Chevron στον διαγωνισμό είναι το πρώτο και πολύ σημαντικό βήμα, αλλά μένει να γίνουν… χιλιόμετρα μέχρι την πρώτη διερευνητικού χαρακτήρα έρευνα. Πολλά τα ορόσημα, με την ελληνική πλευρά να πρέπει να πείσει πως μπορεί να εγγυηθεί για την ομαλή διαδικασία σχεδιασμού και υλοποίησης μέχρι την πρώτη εκμετάλλευση έπειτα από μία 10ετία.

Καταρχήν θα πρέπει να οριστικοποιηθούν οι συμβάσεις Chevron – HelleniQ Energy, διαδικασία που μέχρι την επιβεβαίωση της αρτιότητας του φακέλου δεν προβλέπεται να έχει ολοκληρωθεί πριν από τα μέσα Οκτωβρίου. Σύμφωνα με τον διαγωνισμό, προβλέπεται πως η διαδικασία αξιολόγησης των προσφορών θα πρέπει να έχει γίνει μέχρι τις 10 Νοεμβρίου.

Η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων έχει συστήσει 9μελή επιτροπή αξιολόγησης, που θα επιχειρήσει να μην εξαντλήσει όλο το χρονικό περιθώριο, προκειμένου να επισπευσθεί, κατά το δυνατόν, η διαδικασία. Ο λόγος; Να είναι όλα έτοιμα (ως προς την αξιολόγηση) προτού έρθει στην Αθήνα ο Κρις Ράιτ, με τον υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ κεντρικό εισηγητή στη συνεδρίαση της σύμπραξης για τη Διατλαντική Συνεργασία στην Ενέργεια.

Η Αθήνα φιλοξενεί τον Νοέμβριο τη συνάντηση του Partnership for Transatlantic Energy Cooperation (P-TECC), με τη συμμετοχή εκπροσώπων 20 κυβερνήσεων, περισσότερων από 400 αξιωματούχους, παράγοντες του κλάδου, ένα πρώτο τεστ αξιοπιστίας για την ελληνική πλευρά.

Το πρώτο από μία σειρά ορόσημων που θα πρέπει να κερδίσει η Αθήνα, προκειμένου να έχει νόημα η παρουσία της Chevron στον διαγωνισμό για τα θαλάσσια οικόπεδα «Νότια της Κρήτης Ι», «Νότια της Κρήτης ΙΙ», «Μπλοκ Α2» και «Νότια της Πελοποννήσου». Σε αντίθετη περίπτωση, η συμμετοχή θα καταστεί «κενό γράμμα», θα έχει την… τύχη της πρότερης ατυχούς εξέλιξης με την Exxon/Mobil. 

Το στοίχημα

Το να μην επαναληφθούν τα λάθη του παρελθόντος με τους υδρογονάνθρακες, ειδικά σε μια συγκυρία όπου τα ελληνοτουρκικά προσλαμβάνουν μια όλο και πιο επικίνδυνη αρνητική δυναμική, όπως έδειξε και η ματαίωση της συνάντησης Μητσοτάκη - Ερντογάν στη νέα Υόρκη, είναι προφανώς ένα στοίχημα που πρέπει να κερδίσει η κυβέρνηση.

«Είναι ώρα γεωτρήσεων», όπως είπαν χθες τα στελέχη της αγοράς, ειδικά όταν το πρόσημο από την είσοδο της Chevron στο παιχνίδι αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ελληνική διπλωματία να πάρει αποφάσεις και πρωτοβουλίες για τη προώθηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων και σε άλλα μέτωπα, όπως στο GSI.

Στην πράξη αυτό σημαίνει για το κρατικό μηχανισμό να βελτιώσει τις επιδόσεις του σε ένα τομέα όπου χωλαίνει διαχρονικά, τη διοικητική και δικαστική γραφειοκρατία, και ακόμη πιο συγκεκριμένα να βρεθεί επιτέλους στην Ελλάδα το λιμάνι που θα λειτουργεί ως βάση υποδοχής για μια τέτοια δραστηριότητα.

Ακόμη και αν κάποιος από τους σημερινούς operators (ExxonMobil, Helleniq Energy, Energean) έπαιρνε απόφαση να κάνει έρευνες «σήμερα» σε κάποιο μπλοκ, όπως είπε χθες σε ημερίδα του Συλλόγου Ελλήνων Γεωλόγων, ο Δρ. Κωσταντίνος Νικολάου, δεν θα μπορούσε να τις πραγματοποιήσει, καθώς ακόμη δεν έχει θεσμοθετηθεί το λιμάνι που να μπορεί να υποστηρίξει τη συγκεκριμένη δραστηριότητα.

Στο πιο ώριμο από πλευράς προεργασίας, αυτό των Πατρών, τρία χρόνια μετά τη κατάθεση του master plan, εκκρεμεί ακόμη η υπογραφή του σχετικού Προεδρικού Διατάγματος.

Το στέλεχος της αγοράς με εμπειρία 40 ετών στο χώρο και παρουσία σε έρευνες από τη Λιβύη μέχρι την Αλβανία, θύμισε ότι το συγκεκριμένο λιμάνι, παρ’ ότι το master plan του έχει κατατεθεί από το 2022 και εγκριθεί από το 2024, εντούτοις ακόμη περιμένει το Προεδρικό Διάταγμα.

Σημειωτέον ότι είναι το μοναδικό της χώρας όπου έχει προχωρήσει η σχετική διαδικασία. Τα πράγματα έχουν αρχίσει να κινούνται και στο λιμάνι της Ηγουμενίτσας, ωστόσο βρίσκεται πιο πίσω, το δε, προτεινόμενο από την πολιτεία, λιμάνι του Αστακού, είναι εδώ και χρόνια σε διαδικασία αλλαγής ιδιοκτησιακού καθεστώτος.

Η ανάγκη για πολλές γεωτρήσεις μέχρι να βρεθεί κοίτασμα

Το πιο βασικό ωστόσο θέμα για να μπει η Ελλάδα στο χάρτη των υδρογονανθράκων είναι να καταφέρει επιτέλους να βάλει γεωτρύπανα και να μη μείνουμε άλλο στα λόγια, καθώς ακόμη και αν ληφθούν οι σχετικές αποφάσεις από τους operators, βρεθούν τα λιμάνια και οι υποδομές, αρκεί μια δικαστική προσφυγή για να πάει πίσω η επένδυση και τελικά να ματαιωθεί.

Το μήνυμα επομένως που ακούστηκε χθες «είναι η ώρα των γεωτρήσεων», μπορεί να ακούγεται όμορφα, καθώς πρέπει επιτέλους το εγχείρημα να πάρει σάρκα και οστά, ωστόσο για να συμβεί αυτό απαιτείται βελτίωση των διαδικασιών, μακριά από πανηγυρισμούς και επικοινωνιακή διαχείριση.

Το μομέντουμ προσφέρεται για βήματα μπροστά, το μότο «drill, baby, drill» του Προέδρου Τραμπ που αποτελεί τον γνώμονα για τις αμερικανικές εταιρείες συμβάλλει στην κατεύθυνση της επιτάχυνσης και το ενδεχόμενο η Ελλάδα να μπει στο παγκόσμιο χάρτη των γεωτρήσεων είναι υπαρκτό, αρκεί να μη χάσουμε άλλο χρόνο.

«Εχουμε ένα σοβαρό παράθυρο ευκαιρίας. Τώρα πρέπει να γίνουν επενδύσεις στο upstream. Διότι ο «κύκλος» της οικονομίας μπορεί να αλλάξει και να μπούμε ξανά σε μια δύσκολη περίοδο. Είμαστε δηλαδή στο σημείο του μαραθωνίου όπου πρέπει να αναπτύξουμε ταχύτητα», είπε ο Διευθύνων Σύμβουλος της Ελληνικής διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων, Αρης Στεφάτος, θυμίζοντας ότι στο εθνικό αρχείο υδρογονανθράκων έχουμε μόλις 168 γεωτρήσεις.

Το Ισραήλ χρειάστηκε 450 πριν τη πρώτη μεγάλη ανακάλυψη

Και για να γίνει αντιληπτό πόσο μικρός είναι ο αριθμός αυτός, στο Ισραήλ, μέχρι να φτάσουν στις πρώτες μεγάλες ανακαλύψεις φυσικού αερίου τη δεκαετία του 2000 και να ξεκινήσει η παραγωγή, είχαν προηγηθεί… 450 γεωτρήσεις.

Σημειωτέον ότι η χώρα μας έχει να κάνει ερευνητική γεώτρηση από το 2001, όπως θύμισε ο επικεφαλής του τμήματος υδρογονανθράκων του ΥΠΕΝ, Ιωσήφ Αθανασιάδης.

Η τελευταία φορά ήταν πριν από 24 χρόνια στο κοίτασμα «Δήμητρα», στο Καλπάκι του νομού Ιωαννίνων, χωρίς το τρυπάνι να οδηγήσει σε ανακάλυψη.

Χαριτολογώντας δε, η Διευθύνουσα Σύμβουλος και Country Manager στην Ελλάδα της Energean, Κατερίνα Σάρδη, για να δείξει πόσο δύσκολο είναι το εγχείρημα, επικαλέστηκε ένα ανέκδοτο.

«Ενδιαφερόμενος επενδυτής ρωτά έναν ειδικό πόσο συχνά πετυχαίνουν οι γεωτρήσεις, για να εισπράξει την απάντηση 1 φορά στις 10. Τότε, θα κάνουμε μόνο αυτή τη 1, απαντά ο επενδυτής», με τη κα Σάρδη να σημειώνει ότι αυτό φυσικά είναι αδύνατο.

Στο γεγονός ότι έπειτα από χρόνια δογματικών προσεγγίσεων, πλέον οι πάντες αντιλαμβάνονται ότι το «πάντρεμα» των ΑΠΕ με τους υδρογονάνθρακες είναι μονόδρομος, και ότι ακόμη και στα σενάρια μηδενικών εκπομπών που κάνουν οι διεθνείς οργανισμοί για το 20250, το φυσικό αέριο θα συνεχίσει να παίζει καταλυτικό ρόλο, αναφέρθηκε ο CEO της Helleniq Energy, Τάσος Βλασσόπουλος, μιλώντας κι αυτός για την ανάγκη να πολλαπλασιαστούν οι γεωτρήσεις επί ελληνικού χώρου.

Συμπερασματικά, το σύνολο των εμπλεκομένων στο αντικείμενο των υδρογοναθράκων, αγορά και κρατικοί αξιωματούχοι, κάνουν την ίδια διαπίστωση : Παρά τα βήματα προόδου χρειάζονται πιο γρήγορες αποφάσεις, απλοποίηση των αδειοδοτήσεων, ταχύτερη ανάπτυξη των υποδομών (λιμάνια), καλύτερη ενημέρωση των τοπικών κοινωνιών (εδώ ως χώρα είμαστε πάρα πολύ πίσω), εν ολίγοις λιγότερα λόγια και περισσότερα έργα.

Οσο για τη συζήτηση περί των προοπτικών που διανοίγονται για τα δισεκατομμύρια ευρώ που θα βάλουμε στα ταμεία, είναι προφανώς πρόωρη, ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε ερευνητική γεώτρηση από τις αρχές της δεκαετίας του 2000.