Τι κρύβεται πίσω από τη ζημιά 8 δισ. δολ. στο κρατικό επενδυτικό ταμείο της Σ. Αραβίας

Το τεράστιο κρατικό επενδυτικό ταμείο της Σαουδικής Αραβίας κατέγραψε μεγάλη πτώση στις επενδύσεις του στα λεγόμενα «γιγα-έργα», με υποτίμηση αξίας ύψους 8 δισ. δολαρίων στο τέλος του 2024 -παρά το γεγονός ότι τα υπό διαχείριση περιουσιακά στοιχεία του έφτασαν σχεδόν το 1 τρισ. δολάρια, σύμφωνα με την ετήσια έκθεσή του.

Οι επενδύσεις στα γιγα-έργα υποχώρησαν κατά 12,4%, στα 211 δισ. ριάλ Σαουδικής Αραβίας (56,2 δισ. δολάρια). Παράλληλα, τα περιουσιακά στοιχεία υπό διαχείριση του Public Investment Fund (PIF) αυξήθηκαν κατά 19% από τα τέλη του 2023, στα περίπου 913 δισ. δολάρια, καθιστώντας το ένα από τα μεγαλύτερα και ταχύτερα αναπτυσσόμενα κρατικά επενδυτικά ταμεία παγκοσμίως. Τα γιγα-έργα, στα οποία περιλαμβάνεται η φουτουριστική ανάπτυξη Neom ύψους 500 δισ. δολαρίων, αντιστοιχούσαν στο 6% των περιουσιακών στοιχείων του PIF το 2024, έναντι 8% το προηγούμενο έτος.

Η υποτίμηση έρχεται σε μια περίοδο χαμηλότερων διεθνών τιμών πετρελαίου και αυξανόμενου δημοσιονομικού ελλείμματος για το σαουδαραβικό βασίλειο, του οποίου η οικονομία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο, παρά τις προσπάθειες διαφοροποίησης και την αξιοσημείωτη αύξηση των μη πετρελαϊκών εσόδων.

Οι ετησιοποιημένες αποδόσεις του PIF από το 2017 υποχώρησαν στο 7,2% από 8,7% έναν χρόνο πριν. Το ταμείο -που διαθέτει σημαντικές συμμετοχές σε κορυφαίες εταιρείες όπως η Uber και η Tesla και ελέγχει μεγάλες αθλητικές επιχειρήσεις όπως η LIV Golf και η αγγλική ποδοσφαιρική ομάδα Newcastle United- φάνηκε επίσης να διευρύνει τη χρηματοδοτική του βάση, αντλώντας σχεδόν 10 δισ. δολάρια από δημόσιο χρέος και 7 δισ. δολάρια ιδιωτικά.

Οι διεθνείς επενδύσεις μειώθηκαν στο 17% του χαρτοφυλακίου, από 20% το προηγούμενο έτος, καθώς το ταμείο εστίασε περισσότερο σε εγχώρια έργα.

Μέρος της σημαντικής αύξησης των περιουσιακών στοιχείων υπό διαχείριση οφείλεται στη μεταφορά μεγαλύτερου ποσοστού της Saudi Aramco στο ταμείο. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι αν οι τιμές του πετρελαίου συνεχίσουν να υποχωρούν -όπως αναμένουν ορισμένοι στον κλάδο- το ποσοστό των εσόδων που θα μπορούν να αποκομίσουν η σαουδαραβική κυβέρνηση και το PIF από αυτές τις επενδύσεις πιθανότατα θα μειωθεί αναλόγως.

Οι χαμηλότερες τιμές πετρελαίου και οι μειωμένες μερισματικές πληρωμές της Aramco λόγω της μειωμένης ζήτησης εκτιμάται ότι θα περιορίσουν τα κεφάλαια για νέες επενδύσεις του PIF. Στο μεταξύ, αναλυτές προβλέπουν αύξηση των τοποθετήσεων σε τομείς υψηλής ανάπτυξης, όπως η τεχνητή νοημοσύνη.

Υπέρβαση προϋπολογισμών

Η Neom, μια νέα περιοχή στα δυτικά της Σαουδικής Αραβίας που χτίζεται εξ αρχής και έχει μέγεθος αντίστοιχο με της Μασαχουσέτης, αποτελεί μέρος του οράματος Vision 2030, που στοχεύει στη διαφοροποίηση της οικονομίας από τα πετρελαϊκά έσοδα και στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και βιομηχανιών για τον αυξανόμενο νεανικό πληθυσμό της χώρας.

Ιδέα του διαδόχου του θρόνου, πρίγκιπα Mohammed bin Salman, η Neom προορίζεται να περιλαμβάνει μια σειρά από φουτουριστικές πόλεις και έργα που η Σαουδική Αραβία εκτιμά ότι θα προσελκύσουν εκατομμύρια νέους κατοίκους και θα αλλάξουν ριζικά τον τρόπο ζωής και την τεχνολογία στη χώρα. Ωστόσο, υπερβάσεις προϋπολογισμού, επιχειρησιακές δυσκολίες και οι συνθήκες στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου ανάγκασαν το βασίλειο να περιορίσει ή ακόμη και να εγκαταλείψει εντελώς ορισμένα από αυτά τα έργα, σύμφωνα με πηγές που έχουν εργαστεί στο Neom και μίλησαν στο CNBC.

Το συνολικό κόστος της Neom εκτιμάται μεταξύ 500 δισ. και 1,5 τρισ. δολαρίων. Μετά από πολλά χρόνια φαινομενικά απεριόριστων δαπανών, το 2024 σηματοδότησε μια απότομη στροφή, καθώς το δημοσιονομικό έλλειμμα της Σαουδικής Αραβίας αυξήθηκε και η τιμή του βαρελιού πετρελαίου υποχώρησε πολύ κάτω από το επίπεδο που απαιτείται για την ισοσκέλιση του προϋπολογισμού της χώρας.

Moneyreview.gr με πληροφορίες από CNBC