Γιατί το μοσχαρίσιο κρέας έγινε τόσο ακριβό – Ποιος τελικά κερδίζει

Οι τιμές του μοσχαρίσιου κρέατος στις ΗΠΑ βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Θα περίμενε κανείς ότι κάπου στην αλυσίδα –από τον κτηνοτρόφο μέχρι το σούπερ μάρκετ– κάποιος καταγράφει μεγάλα κέρδη.

Η πραγματικότητα, όμως, είναι διαφορετική. Έρευνα του BBC World Service, η οποία ακολούθησε την πορεία του αμερικανικού μοσχαριού από το ράντσο μέχρι το πιάτο του καταναλωτή, καταλήγει σε ένα παράδοξο: σχεδόν όλοι διακινούν περισσότερα χρήματα, αλλά ελάχιστοι κερδίζουν περισσότερα.

Η τιμή του μοσχαρίσιου κρέατος στα αμερικανικά σούπερ μάρκετ είναι σήμερα αυξημένη κατά 12% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, με ρυθμό υπερτριπλάσιο του γενικού πληθωρισμού. Πίσω από την άνοδο βρίσκεται πρωτίστως η μεγάλη έλλειψη ζώων.

Τα λιγότερα βοοειδή από το 1951

Στις αρχές του έτους, ο αριθμός των βοοειδών στις ΗΠΑ είχε υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1951, έπειτα από χρόνια ξηρασίας και προβλήματα που συνδέονται με ασθένειες.

Περισσότερο από το 60% των αμερικανικών βοοειδών βόσκουν πλέον σε περιοχές που πλήττονται από ξηρασία, περιορίζοντας τα διαθέσιμα βοσκοτόπια και αναγκάζοντας τους παραγωγούς να αγοράζουν περισσότερες ζωοτροφές.

Ο Eric Gropper, κτηνοτρόφος στη Νότια Ντακότα με περίπου 350 αγελάδες αναπαραγωγής, βλέπει σήμερα τα μοσχάρια του να πωλούνται στις υψηλότερες τιμές που έχει συναντήσει ποτέ. Ένα ζώο βάρους περίπου 272 κιλών φτάνει τα 2.500 δολάρια, από περίπου 2.000 δολάρια πριν από δύο χρόνια.

Ταυτόχρονα, όμως, έχουν εκτοξευθεί και τα έξοδά του. Ένα αγροτικό αυτοκίνητο που κόστιζε 40.000 δολάρια μπορεί πλέον να φτάνει τα 100.000 δολάρια, ένας ξύλινος πάσσαλος περίφραξης από 6 δολάρια έως και τα 19 και ένα ρολό συρματοπλέγματος από 60 στα 130 δολάρια.

«Αν δεν είχαμε αυτές τις τιμές-ρεκόρ, θα είχαμε όλοι χρεοκοπήσει», λέει στο BBC.

Ούτε τα feedlots κερδίζουν

Το ίδιο πρόβλημα μεταφέρεται στον επόμενο κρίκο. Περίπου το 95% των αμερικανικών βοοειδών περνά από μεγάλες μονάδες πάχυνσης, τα λεγόμενα feedlots, όπου τρέφονται κυρίως με καλαμπόκι και άλλα σιτηρά πριν οδηγηθούν στα σφαγεία.

Οι επιχειρήσεις αυτές πουλούν σήμερα τα ζώα σε τιμές-ρεκόρ, αλλά προηγουμένως αναγκάζονται να τα αγοράσουν επίσης σε ιστορικά υψηλές τιμές. Σύμφωνα με την Brenda Boetel, καθηγήτρια Αγροτικής Οικονομίας στο University of Wisconsin–River Falls, τα περιθώρια κέρδους τους επομένως δεν έχουν αυξηθεί ανάλογα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο επόμενος κρίκος, καθώς η αμερικανική βιομηχανία επεξεργασίας βοδινού είναι εξαιρετικά συγκεντρωμένη. Τέσσερις εταιρείες oi Tyson, JBS, Cargill και National Beef, ελέγχουν περίπου το 85% της αγοράς.

Παρά τη συγκέντρωση αυτή και τις καταγγελίες που κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί για τον καθορισμό των τιμών, ακόμη και οι μεγάλοι όμιλοι δυσκολεύονται να αποκομίσουν κέρδη από τη σημερινή συγκυρία.

Η Tyson, η μεγαλύτερη από τις τέσσερις, ανακοίνωσε τον Μάιο ζημιές άνω των 500 εκατ. δολαρίων από τη δραστηριότητά της στο βοδινό κρέας κατά το πρώτο εξάμηνο της οικονομικής της χρήσης.

Οι εταιρείες αγοράζουν τα ζώα πανάκριβα, ενώ δεν μπορούν να μετακυλίσουν ολόκληρη την αύξηση στους πελάτες τους. Εάν το κάνουν, σούπερ μάρκετ, εστιατόρια και τελικά οι ίδιοι οι καταναλωτές μπορούν να στραφούν στο φθηνότερο κοτόπουλο ή στο εισαγόμενο βοδινό.

Υπάρχει και ένα δεύτερο πρόβλημα: λόγω της έλλειψης ζώων, τα εργοστάσια λειτουργούν κάτω από τη δυναμικότητά τους. Τα ίδια πάγια έξοδα μοιράζονται έτσι σε μικρότερη παραγωγή, ανεβάζοντας ακόμη περισσότερο το κόστος ανά ζώο.

Το όριο των 13 δολαρίων για ένα μπέργκερ

Στο τέλος της αλυσίδας βρίσκονται οι επιχειρήσεις εστίασης και οι καταναλωτές. Το Block 16, ένα εστιατόριο με μπέργκερ στην Ομάχα της Νεμπράσκα, χρησιμοποιεί περίπου 136 κιλά κιμά την εβδομάδα και πουλά 2.800 μπέργκερ τον μήνα. Όταν άνοιξε, το 2010, ένα μπέργκερ κόστιζε 8,95 δολάρια. Σήμερα κοστίζει 11,95 δολάρια.

Οι ιδιοκτήτες υπολογίζουν ότι για να αποκαταστήσουν το περιθώριο κέρδους θα έπρεπε να ανεβάσουν την τιμή περίπου στα 13 δολάρια. Δεν το κάνουν, φοβούμενοι ότι σε αυτό το επίπεδο οι πελάτες απλώς δεν θα αγοράζουν.

Πού πηγαίνουν τελικά τα χρήματα;

Η απάντηση που προκύπτει από την έρευνα του BBC είναι, με έναν τρόπο, η πιο παράδοξη καθώς τα επιπλέον χρήματα απορροφώνται σε μεγάλο βαθμό από το αυξημένο κόστος σε ολόκληρη την αλυσίδα.

Ο κτηνοτρόφος πουλά ακριβότερα, αλλά πληρώνει περισσότερα για ζωοτροφές, νερό και εξοπλισμό. Τα feedlots αγοράζουν και πωλούν σε ιστορικά υψηλές τιμές. Οι μεταποιητές πληρώνουν ακριβότερα τα ζώα και λειτουργούν με χαμηλότερη δυναμικότητα. Και τα εστιατόρια δεν μπορούν να μεταφέρουν απεριόριστα το κόστος στους καταναλωτές.

Η ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών προϋποθέτει την αύξηση του αριθμού των βοοειδών. Και αυτό δεν μπορεί να συμβεί γρήγορα: μια νεαρή αγελάδα χρειάζεται περίπου δύο χρόνια για να μπορέσει να γεννήσει και το μοσχάρι χρειάζεται περίπου ακόμη έναν χρόνο για να φτάσει σε βάρος σφαγής.

Ακόμη και εάν οι Αμερικανοί κτηνοτρόφοι αρχίσουν σήμερα να αναπληρώνουν τα κοπάδια τους, το επιπλέον μοσχαρίσιο κρέας χρειάζεται περίπου τρία χρόνια για να φτάσει στην αγορά.

moneyreview.gr