Το κυβερνητικό σχέδιο για τους υδρογονάνθρακες της Κρήτης και τα θαλάσσια αιολικά

Τα φετινά ορόσημα στην κυβερνητική ενεργειακή ατζέντα, τόσο για τους υδρογονάνθρακες όσο και για τις νησιωτικές διασυνδέσεις, μαζί και με κινήσεις να «ξεπαγώσουν» σταδιακά τα θαλάσσια αιολικά, περιλαμβάνει το Ενιαίο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής για το 2026.

Στο κείμενο με τις κυβερνητικές προτεραιότητες για το 2026 που δημοσιεύθηκε στη Διαύγεια και περιλαμβάνει τις δεσμεύσεις όλων των υπουργείων, το χαρτοφυλάκιο της ενέργειας καταλαμβάνει περίοπτη θέση, με βασικό κεφάλαιο τις έρευνες για υδρογονάνθρακες.

Συνοψίζεται στα ορόσημα που πρέπει να πετύχει ο κρατικός μηχανισμός, προκειμένου να τηρηθούν τα χρονοδιαγράμματα για τις παραχωρήσεις τόσο του σχήματος Chevron - Helleniq Energy νοτίως της Κρήτης και της Πελοποννήσου, όσο και για εκείνες της κοινοπραξίας ExxonMobil, Energean και Helleniq Energy στο μπλοκ 2 του ΒΔ Ιονίου.

Στην περίπτωση της Chevron ορίζεται ότι μέσα στο 1ο τρίμηνο πρέπει να έχουν κυρωθεί από τη Βουλή οι συμβάσεις με τα τέσσερα μπλοκ, αφού προφανώς έχουν νωρίτερα υπογραφεί, καθώς και ότι στο 4ο τρίμηνο, πρέπει να έχει εγκριθεί το Περιβαλλοντικό Σχέδιο Δράσης (ΠΣΔ) για τη διενέργεια δισδιάστατων σεισμικών ερευνών. Ενα πράσινο φως για τα περιβαλλοντικά θα ανοίξει τον δρόμο στο κοινοπρακτικό σχήμα για να βάλει μπροστά τις γεωφυσικές έρευνες.

Στη δε περίπτωση του σχήματος Energean - ExxonMobil - Helleniq Energy και το οικόπεδο στο ΒΔ Ιόνιο, το κείμενο αναφέρει ότι στο 3ο τρίμηνο του 2026 θα πρέπει να έχει κατατεθεί η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, που σημειωτέον έχει ξεκινήσει ήδη να συντάσσεται, γεγονός που θα φέρει πιο κοντά τον στόχο για ερευνητική γεώτρηση (την πρώτη μετά από σαράντα χρόνια), την οποία ο ίδιος ο υπ. ΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρου έχει τοποθετήσει στις αρχές του 2027.

Αλλά για να τηρηθεί αυτό το χρονοδιάγραμμα θα πρέπει η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων να έχει εγκριθεί εντός του 4ου τριμήνου. Ο νόμος, που δεν έχει ποτέ τηρηθεί μέχρι σήμερα, προβλέπει έγκριση των περιβαλλοντικών όρων εντός 102 εργάσιμων ημερών από την ημέρα κατάθεσης της μελέτης. Στο σενάριο δηλαδή που αυτή κατατεθεί π.χ. τον Σεπτέμβριο (3ο τρίμηνο), πρέπει να έχει εγκριθεί το αργότερο ως τα τέλη Δεκεμβρίου (4ο).

Σημειωτέον ότι ο operator της συγκεκριμένης παραχώρησης, δηλαδή η Energean, έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμη να ξεκινήσει τη γεώτρηση ακόμη και στα τέλη του 2026.

«Ξεπάγωμα» των θαλάσσιων αιολικών ζυγίζει το ΥΠΕΝ

Ταυτόχρονα, αποτυπώνεται για πρώτη φορά σε επίσημο κυβερνητικό κείμενο μια αναφορά στα θαλάσσια αιολικά πάρκα, τα οποία αγνοούνται και ας κλείνουν δυόμισι χρόνια από τότε που ανακοινώθηκε με ντόρο το εγχείρημα, χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει κάποια εξέλιξη γύρω από το περίφημο «Εθνικό Πρόγραμμα» με τις 20 προτεινόμενες περιοχές (όλες εντός των 6 ναυτικών μιλίων) ή τη σχετική ΚΥΑ.

Η αλήθεια είναι ότι και το διεθνές περιβάλλον δεν είναι το καλύτερο για τα πλωτά αιολικά, μετά και τα αλλεπάλληλα «χτυπήματα» Τραμπ στη συγκεκριμένη τεχνολογία, όσο και λόγω των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο κλάδος στην Ευρώπη, λόγω της αύξησης του κόστους που συνεπάγεται όλο και μεγαλύτερες επιδοτήσεις από τις κυβερνήσεις για να καταστεί ανταγωνιστικός.

Σε αυτή τη λογική, το ΥΠΕΝ υιοθέτησε πρόταση της ΕΔΕΥΕΠ να εκμεταλλευτεί η χώρα το «pause» που πατάει η παγκόσμια αγορά και να προετοιμάσει το έδαφος ενόψει των πρώτων διαγωνισμών, που με τόσα χαμένα χρονοδιαγράμματα, δεν θα πρέπει να αναμένονται πριν το 2028-2029.

Στη λογική της προεργασίας, μέσα στο 2ο τρίμηνο αναμένεται η υπουργική απόφαση για τον καθορισμό της εταιρείας-οχήματος ειδικού σκοπού (SPV) που θα συσταθεί από την ΕΔΕΥΕΠ και θα αναλάβει την εκπόνηση των μελετών σε περιοχές όπου στο μέλλον πρόκειται να αναπτυχθούν θαλάσσια αιολικά.

Η εταιρεία θα φέρει σε πέρας τις ανεμολογικές και βυθομετρικές μελέτες, οι οποίες θα δείξουν ποιες είναι οι πιο ελκυστικές περιοχές της χώρας να φιλοξενήσουν offshore αιολικά.

Το μοντέλο αυτό του κεντρικού σχεδιασμού, δηλαδή της διενέργειας από έναν κρατικό φορέα των απαραίτητων ερευνών στις ελληνικές θάλασσες, είχε επιλέγει πριν από μια διετία, προκειμένου να μετριαστεί το «ρίσκο» και το κόστος για τους επενδυτές (καθώς θα πάρουν έτοιμα τα δεδομένα στα χέρια τους) και να επιταχυνθούν οι σχετικές διαδικασίες.

Στον βαθμό που τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα, ενεργοποιηθεί το SPV και αυτό προκηρύξει άμεσα διαγωνισμούς για την ανάθεση των ανεμολογικών και βυθομετρικών μελετών, τότε οι ανάδοχες εταιρείες θα μπορούσαν να συγκεντρώσουν τα πρώτα στοιχεία μέσα στο 2027.

Στο 2ο τρίμηνο του 2026 αναμένεται και η υπουργική απόφαση για τη δέσμευση ηλεκτρικού χώρου, αλλά και εκείνη για τους όρους του διαγωνισμού ανάθεσης των περιοχών που θα φιλοξενήσουν πλωτά αιολικά σε επενδυτές.

Τα ορόσημα για τις διασυνδέσεις

Ειδική αναφορά κάνει το κείμενο (ΕΣΚυΠ 2026) στις εμβληματικές νησιωτικές ηλεκτρικές διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων και του Β. Αιγαίου που δρομολογεί ο ΑΔΜΗΕ.

Εντός του 2ο τριμήνου θα πρέπει να έχει αποπερατωθεί η κατασκευή των υποσταθμών Μήλου και Σερίφου στο πλαίσιο της 4ης Φάσης διασύνδεσης των Κυκλάδων, ενώ ένα τρίμηνο μετά (3ο) αναμένεται να έχει πραγματοποιηθεί ο μεγάλος διαγωνισμός που έχει προκηρύξει ο ΑΔΜΗΕ για τα υποβρύχια ηλεκτρικά καλώδια της διασύνδεσης Κορίνθου - Κω.

Ένα πολύ μεγάλο έργο μήκους 1.290 χλμ. και μπάτζετ 1,35 δισ., μέσω του οποίου θα ενσωματωθούν στο ηπειρωτικό σύστημα τα Δωδεκάνησα. Πρόσφατα προκηρύχθηκε από τον ΑΔΜΗΕ και ο διαγωνισμός για τους Σταθμούς Μετατροπής της διασύνδεσης (809 εκατ.).