Τουρισμός: «Πάγωσαν» οι κρατήσεις ενόψει Πάσχα και καλοκαιριού

Οι πρώτες, σοβαρές, επιπτώσεις στον ελληνικό τουρισμό είναι ήδη ορατές καθώς έχει επιβραδυνθεί σημαντικά και σε περιπτώσεις έχει «παγώσει» ο αριθμός των κρατήσεων που γίνονται αυτή την εποχή για ταξίδια στην Ελλάδα το Πάσχα και το καλοκαίρι, όπως αναφέρουν οι πρώτες πληροφορίες από την αγορά. Επιπλέον, η διακοπή χιλιάδων πτήσεων, όχι μόνο από και προς την Ελλάδα αλλά και σε άλλες χώρες της ευρύτερης περιφέρειας, έχει οδηγήσει σε σημαντική αναστάτωση.

Οι αεροπορικές εταιρείες επαναξιολογούν ήδη τον προγραμματισμό αεροπορικών θέσεων που έχουν κάνει για φέτος, επιχειρώντας να προεξοφλήσουν τις εξελίξεις στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή εν γένει. Ωστόσο είναι ακόμα πολύ νωρίς για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.   Παράλληλα, αν και ακόμα δεν έχουν γίνει επίσημες ανακοινώσεις, η μεγάλη άνοδος των τιμών του πετρελαίου των τελευταίων ημερών αναμένεται νομοτελειακά να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών των εισιτηρίων, τόσο στις αερομεταφορές όσο και στην ακτοπλοΐα αλλά και στις οδικές μεταφορές.

Ολες οι αεροπορικές εταιρείες μεταξύ των οποίων και οι ελληνικές Aegean και Sky Express αλλά και τουριστικοί οργανισμοί όπως η TUI AG, που διαθέτουν στόλο αεροσκαφών και προωθούν πακέτα διακοπών, έχουν σταματήσει πτήσεις ή έχουν τροποποιήσει δρομολόγια και δηλώνουν ότι η κατάσταση παρακολουθείται καθημερινά σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές ασφαλείας όπως και ότι το πρόγραμμα θα αναπροσαρμόζεται διαρκώς ανάλογα με τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Με την αμερικανική κυβέρνηση να δηλώνει πως οι επιχειρήσεις θα διαρκέσουν 4-6 εβδομάδες ακόμα, αρχικά αναμένεται να επηρεαστεί η κίνηση κατά το Πάσχα, καθώς το Πάσχα των Καθολικών φέτος πέφτει την Κυριακή 5 Απριλίου και το Ορθόδοξο στις 12 Απριλίου.

Σε κάθε περίπτωση όμως η ένταση των επιπτώσεων στον ελληνικό τουρισμό μεσοπρόθεσμα θα κριθεί κυρίως από τη διάρκεια και την έκταση του πολέμου στη Μέση Ανατολή. «Κλειδί» θα είναι, σύμφωνα με τους οικονομολόγους, ο βαθμός που θα επηρεαστεί η καταναλωτική εμπιστοσύνη στις βασικές αγορές από τις οποίες έλκει ταξιδιώτες στην Ελλάδα, για αύξηση του πληθωρισμού και η διατήρηση της υφιστάμενης αντίληψης για την Ελλάδα ως ασφαλούς χώρας. Επιπλέον, υπάρχουν αρκετοί λόγοι αισιοδοξίας ότι ο ελληνικός τουρισμός θα αποφύγει μεγάλες απώλειες, οι οποίες προκύπτουν τόσο από την εμπειρία παρελθουσών κρίσεων, και την ανθεκτικότητα και ευελιξία που έχουν αποκτήσει έπειτα από αλλεπάλληλες δοκιμασίες οι ελληνικές τουριστικές επιχειρήσεις, όσο και εξαιτίας της υψηλής ζήτησης που φαίνεται να υπάρχει και φέτος, τουλάχιστον με βάση τις ενδείξεις μέχρι την προηγούμενη Παρασκευή, για τον ελληνικό τουρισμό.

Για παράδειγμα, η αύξηση του προγραμματισμού των αεροπορικών θέσεων προς την Ελλάδα φέτος της τάξης του 10% με την οποία ξεκίνησε η σεζόν, δείχνει ότι υπάρχει ενδεχομένως ένα «μαξιλάρι» ώστε η τουριστική δραστηριότητα να συντηρηθεί τουλάχιστον στα περυσινά επίπεδα-ρεκόρ. Εφόσον βέβαια ο πόλεμος δεν αποδειχθεί τόσο μακρύς και έντονος. Αυτή η παράμετρος άλλωστε θα καθορίσει και κατά πόσον θα επιβαρυνθούν τα λειτουργικά κόστη των επιχειρήσεων όπως, για παράδειγμα, από την ακριβότερη ενέργεια ή τον πληθωρισμό στα τρόφιμα, συμπληρώνουν οι ειδικοί.

«Η Ελλάδα παραμένει σταθερά τα τελευταία χρόνια ένας από τους πλέον δημοφιλείς προορισμούς διεθνώς, καταγράφοντας μια συνεχή και αυξητική τάση αφίξεων, γεγονός που αναμφίβολα παρέχει ένα σημαντικό περιθώριο ασφαλείας», αναφέρει στην «Κ» οικονομολόγος που παρακολουθεί την τουριστική δραστηριότητα.

«Η εν λόγω δυναμική σε συνδυασμό με την ευελιξία που παραδοσιακά χαρακτηρίζει τις τουριστικές επιχειρήσεις αποτελούν λόγους αισιοδοξίας», συμπληρώνει. Είναι όμως ακόμα πολύ νωρίς για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα, εκτιμά. Χρήσιμη στην εκτίμηση των πιθανών επιπτώσεων είναι και η εξέταση προηγούμενων γεωπολιτικών κρίσεων. Αυτή δείχνει ότι αν και αρχικά προκαλούνται πιέσεις στις κρατήσεις, η προσαρμοστικότητα του ελληνικού τουρισμού, την οποία επέδειξε και κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού, όταν ο κλάδος ανέκαμψε ταχύτατα τα επόμενα έτη, λειτουργεί συνήθως ως ένα ισχυρό δίχτυ προστασίας.

Ενδεικτικά, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία προκάλεσε την απώλεια των κρατήσεων από τις δύο αυτές αγορές, ένα κενό το οποίο, ωστόσο, καλύφθηκε σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα από την αύξηση της ζήτησης στις παραδοσιακές δεξαμενές της Δυτικής Ευρώπης. Ανάλογη, τηρουμένων των αναλογιών, ήταν η εικόνα που διαμορφώθηκε μετά την έναρξη του πολέμου του Ισραήλ κατά της Χαμάς, όπου οι αφίξεις των Ισραηλινών τουριστών μειώθηκαν αισθητά το τελευταίο τρίμηνο του έτους, γεγονός το οποίο δεν κατόρθωσε να ανατρέψει τη συνολικά ανοδική πορεία των αφίξεων. Παράλληλα, εξετάζοντας παλαιότερες συρράξεις, όπως ήταν ο Πόλεμος του Κόλπου ή η κρίση στο Κόσοβο, οι κρατήσεις από αγορές μεγάλων αποστάσεων, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, υποχώρησαν προσωρινά, καθώς οι Αμερικανοί ταξιδιώτες τείνουν να αξιολογούν την ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο ως ενιαία γεωγραφική ζώνη, μια τάση η οποία, ωστόσο, αποδείχθηκε αναστρέψιμη την αμέσως επόμενη τουριστική περίοδο.

Το καλό και το κακό σενάριο για την τουριστική βιομηχανία

Σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο οι ακριβείς επιπτώσεις της παρούσας κατάστασης στην ελληνική ξενοδοχειακή αγορά θα εξαρτηθούν, σε μεγάλο βαθμό, από τη διάρκεια της σύγκρουσης. Προκύπτουν έτσι δύο βασικά σενάρια: σύμφωνα με το πρώτο, κατά το οποίο οι επιχειρήσεις έχουν μικρή διάρκεια ενός-δύο μηνών και η ευρύτερη ένταση παραμένει ελεγχόμενη, οι επιπτώσεις εκτιμάται ότι θα είναι περιορισμένες και διαχειρίσιμες,  εστιαζόμενες κυρίως σε κάποιες τοπικές ακυρώσεις και σε παροδικές αλλαγές στα προγράμματα των αεροπορικών πτήσεων.

Σε ένα δεύτερο σενάριο, ωστόσο, το οποίο εξετάζει μια παρατεταμένη σύγκρουση, η τουριστική βιομηχανία ενδέχεται να κληθεί να διαχειριστεί πολύ πιο σύνθετες μακροοικονομικές προκλήσεις, οι οποίες υπερβαίνουν τα στενά γεωγραφικά όρια της Ελλάδας και αφορούν τον παγκόσμιο τουρισμό στο σύνολό του. Μια ευρύτερη και χρονικά εκτεταμένη αποσταθεροποίηση στην περιοχή της Μέσης Ανατολής μεταφράζεται, παραδοσιακά, σε αισθητή άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου και εν γένει του ενεργειακού κόστους, προειδοποιούν οικονομολόγοι. Αυτή η ανατίμηση στην ενέργεια συνεπάγεται ακριβότερα καύσιμα για τις αερομεταφορές, γεγονός που με τη σειρά του αυξάνει σημαντικά τα λειτουργικά έξοδα των αεροπορικών εταιρειών. Το αυξημένο αυτό κόστος, ωστόσο, μετακυλίεται σχεδόν αναπόφευκτα στον τελικό καταναλωτή, οδηγώντας σε ακριβότερα αεροπορικά εισιτήρια και, κατ’ επέκταση, σε αυξημένα πακέτα διακοπών.

Ενα τέτοιο πληθωριστικό περιβάλλον στον τομέα των μεταφορών, σε συνδυασμό με μια ενδεχόμενη, πιο συγκρατημένη στάση από την πλευρά των καταναλωτών λόγω της γενικότερης αβεβαιότητας, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια αρνητική επίδραση στην ευρύτερη ταξιδιωτική ζήτηση.

Πρόκειται για ένα φαινόμενο που, μολονότι δεν αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα, αναπόφευκτα θα επιδράσει και στις εγχώριες τουριστικές επιδόσεις, απαιτώντας προσεκτικούς και μελετημένους χειρισμούς από τους ιθύνοντες του κλάδου.