Υπερέσοδα και υψηλά πλεονάσματα το 2025 – Χωρίς νέους φόρους ο προϋπολογισμός

Με την υποστήριξη των εσόδων που υπεραποδίδουν, ο προϋπολογισμός του 2025, που κατατέθηκε χθες στη Βουλή, έχει ως πυξίδα του τη δημοσιονομική πειθαρχία, προβλέποντας υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα. Παράλληλα, ενσωματώνει τα εξαγγελθέντα από τον Σεπτέμβριο μέτρα ελάφρυνσης και ενίσχυσης εισοδημάτων, ύψους 1,1 δισ., όπως για τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, την κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και την αύξηση των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων.

Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, ο ρυθμός ανάπτυξης, παρά την αναθεώρησή του προς τα κάτω, στο 2,2% το 2024 και στο 2,3% για το 2025, παραμένει πολύ υψηλότερος του αντίστοιχου της Ευρωζώνης, που προβλέπεται στο 0,8% και 1,3% αντιστοίχως. Σε απόλυτα μεγέθη, το ΑΕΠ, μετά και την αναθεώρησή του από την ΕΛΣΤΑΤ, εκτιμάται στα 225,197 δισ. ευρώ το 2023, στα 236,965 δισ. ευρώ το 2024 και προβλέπεται να φτάσει στα 247,514 δισ. ευρώ το 2025. Η αύξηση των επενδύσεων, αν και επίσης αναθεωρημένη προς τα κάτω, προβλέπεται 6,7% το 2024 και 8,4% το 2025. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας εκτιμά μάλιστα πως το 2025 θα φτάσουν στο 17,5% του ΑΕΠ, έναντι 20,8% του ΑΕΠ στην Ευρωζώνη. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, το επενδυτικό κενό θα διαμορφωθεί έτσι στο 3,3% του ΑΕΠ, το χαμηλότερο από το 2010 έως σήμερα.

Οι καθαρές πρωτογενείς δαπάνες του προϋπολογισμού προβλέπεται να αυξηθούν κατά 3,6%, κάτω από το όριο που έχει τεθεί στην κυβέρνηση, βάσει των νέων δημοσιονομικών κανόνων της Ε.Ε., για αύξηση 3,7%. Ωστόσο, οι δαπάνες για την υγεία, σύμφωνα με τον προϋπολογισμό, θα αυξηθούν από 6,337 δισ. ευρώ σε 7,177 δισ. ευρώ, κατά 13,2%. Στο πλαίσιο αυτό, το πρωτογενές πλεόνασμα προβλέπεται να διαμορφωθεί σε 2,5% το 2024 και 2,4% το 2025, ενώ το συνολικό έλλειμμα θα είναι 0,7% του ΑΕΠ το 2024 και 0,6% του ΑΕΠ το 2025. Σημειώνεται ότι ο στόχος του προϋπολογισμού 2024 όπως και του Προγράμματος Σταθερότητας τον περασμένο Ιούλιο ήταν για πρωτογενές πλεόνασμα 2,1% του ΑΕΠ φέτος, αλλά η καλή πορεία των εσόδων οδήγησε στην αναθεώρησή του προς τα πάνω. Μάλιστα, η Κομισιόν προέβλεψε πρόσφατα πρωτογενές πλεόνασμα 2,9% του ΑΕΠ για το 2024.

Σημαντική προβλέπεται και η μείωση του δημοσίου χρέους, από το 163,9% του ΑΕΠ το 2023 στο 154% του ΑΕΠ το 2024 και στο 147,5% του ΑΕΠ το 2025, δηλαδή, κατά 16,5 ποσοστιαίες μονάδες σε δύο χρόνια.

Στους κινδύνους που καταγράφει ο προϋπολογισμός, περιλαμβάνεται το ενδεχόμενο κλιμάκωσης των γεωπολιτικών κρίσεων στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, καθώς και η εκδήλωση νέων ακραίων κλιματικών φαινομένων. Αρνητικά θα επιδρούσε, επίσης, η διατήρηση περιοριστικής νομισματικής πολιτικής ως αποτέλεσμα επίμονου πληθωρισμού και μια περιοριστική δημοσιονομική πολιτική σε μεγάλες οικονομίες της Ε.Ε.

«Ο προϋπολογισμός του 2025 αποτυπώνει ότι στην Ελλάδα συνδυάζονται αρμονικά η δημοσιονομική σύνεση με την ανάπτυξη», δήλωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κωστής Χατζηδάκης, ενώ ο υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς σχολίασε πως «ο προϋπολογισμός του 2025 δεν έχει καμία σχέση με του 2019 ή του 2020, καθώς βρίσκει μια χώρα ανεξάρτητη, χωρίς εποπτεία, με υγιή δημοσιονομικά, πολύ μικρότερο χρέος και με υψηλότερο κατά 62 δισ. ευρώ ή 34% σε σχέση με το 2019 ΑΕΠ».

Υπερέσοδα ύψους 2,49 δισ. ευρώ σε σύγκριση με το 2024 προβλέπει ο προϋπολογισμός. Η αύξηση των εσόδων είναι αποτέλεσμα αφενός της μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας, αφετέρου των αυξήσεων των αποδοχών στον δημόσιο τομέα και στους συνταξιούχους, αλλά και στον ιδιωτικό τομέα, και προφανώς στα έσοδα του τουρισμού. Παράλληλα, η αδυναμία αντιμετώπισης της ακρίβειας θα οδηγήσει σε επιπλέον έσοδα από τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης.

Ουσιαστικά και το επόμενο έτος αναμένεται να επαναληφθεί η αύξηση των δημοσίων εσόδων χωρίς την επιβολή νέων φόρων, τα οποία θα φθάσουν στα 69,2 δισ. ευρώ έναντι 66,71 δισ. ευρώ το 2024. Πάντως για το 2025 δεν υπάρχει πρόβλεψη για έσοδα από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, παρά το γεγονός ότι από τον Ιανουάριο του 2025 οι δηλώσεις ΦΠΑ για επαγγελματίες και επιχειρήσεις θα είναι κλειδωμένες, χωρίς τη δυνατότητα αποκλίσεων τόσο ως προς τα έσοδα όσο και προς τα έξοδα. Επίσης, χιλιάδες φορολογούμενοι θα κληθούν να πληρώσουν επιπλέον φόρους, καθώς για τα επιπλέον εισοδήματα που θα εισπράξουν (από το ∆ημόσιο, τις συντάξεις και γενικότερα την αύξηση των αποδοχών τους) θα φορολογηθούν με υψηλότερους συντελεστές (αλλάζουν φορολογικό κλιμάκιο).

Οπως προκύπτει από την εισηγητική έκθεση, τα έσοδα από φόρους αναμένεται να ανέλθουν στο ύψος των 69,203 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 2,49 δισ. ευρώ ή 3,7% έναντι του 2024. Ειδικότερα:

1. Τα έσοδα από φόρους επί αγαθών και υπηρεσιών προβλέπεται να ανέλθουν στο ποσό των 38,019 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 1,609 δισ. ευρώ έναντι του 2024.

2. Τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος αναμένεται να ανέλθουν στο ποσό των 25,212 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 1 δισ. ευρώ ή 4,2% έναντι του 2024.

Τα έσοδα του 2024

Η αλλαγή του τρόπου φορολόγησης των επαγγελματιών, οι υψηλότερες αμοιβές για δημοσίους υπαλλήλους, συνταξιούχους και μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα και η προσπάθεια περιορισμού της φοροδιαφυγής πρόσθεσαν 3,75 δισ. ευρώ στα κρατικά ταμεία. Μάλιστα το ποσό αυτό είναι αυξημένο κατά 462 εκατ. ευρώ από αυτό που προέβλεπε το προσχέδιο του προϋπολογισμού που κατατέθηκε πριν από ένα μήνα στη Βουλή. Από τα 3,75 δισ. επιπλέον έσοδα, τα μισά σχεδόν, ή διαφορετικά 1,8 δισ. ευρώ, προέρχονται από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και είναι «πιστοποιημένα», σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές. Η αύξηση συνολικά των εσόδων το 2024 οφείλεται κυρίως:

α) Στη μείωση της φοροδιαφυγής κατά 1,8 δισ. ευρώ. Συγκεκριμένα, τα επιπλέον έσοδα προήλθαν από τη διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές, την ανάπτυξη σημαντικών ψηφιακών εργαλείων (υποχρεωτική διαβίβαση στοιχείων εσόδων και εξόδων μέσω MYDATA, ψηφιακό τιμολόγιο κ.ά.), τη διεύρυνση των ηλεκτρονικών πληρωμών, καθώς και άλλες παρεμβάσεις που εφαρμόστηκαν το περυσινό έτος και οδήγησαν στον περιορισμό της φοροδιαφυγής.

β) Στην αύξηση των αμοιβών, γεγονός που επηρεάζει κυρίως τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων (αύξηση κατά 1,03 δισ. ευρώ).

γ) Στον ΦΠΑ, όπου τα έσοδα αναμένεται να ξεπεράσουν τον στόχο που είχε τεθεί κατά 962 εκατ. ευρώ.

δ) Στα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων, που εκτιμώνται στο ποσό των 7,852 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 1,156 δισ. ευρώ από τον στόχο που είχε τεθεί.

Μειώνονται κατά μία ποσοστιαία μονάδα οι ασφαλιστικές εισφορές

Mόνιμες δημοσιονομικές παρεμβάσεις για το 2025 περιλαμβάνει το οριστικό κείμενο του κρατικού προϋπολογισμού. Τα νέα μέτρα ανέρχονται στο ποσό του 1,1 δισ. ευρώ και εστιάζουν στη στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος, στην ενίσχυση των επενδύσεων και της καινοτομίας, στην αντιμετώπιση του δημογραφικού και του στεγαστικού ζητήματος, καθώς και στην αντιμετώπιση των προκλήσεων της κλιματικής αλλαγής. Προβλέπονται, μεταξύ άλλων, μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά μία ποσοστιαία μονάδα, κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, φοροαπαλλαγές για κλειστά διαμερίσματα, μείωση του ΕΝΦΙΑ για όσους ασφαλίζουν τα ακίνητά τους κ.λπ. Συγκεκριμένα περιλαμβάνονται τα εξής μέτρα:

• Μείωση από 1.1.2025 κατά μία ποσοστιαία μονάδα των ασφαλιστικών εισφορών. Ειδικότερα, η μείωση αυτή αναλύεται σε μείωση 0,5% στις εισφορές των εργαζομένων και 0,5% στις εργοδοτικές εισφορές κλάδου υγείας, με το ετήσιο καθαρό κόστος για το 2025 να ανέρχεται σε 440 εκατ. ευρώ.

• Κατάργηση από 1.1.2025 του τέλους επιτηδεύματος στους ελεύθερους επαγγελματίες, σε συνέχεια της μείωσης κατά 50% το 2024, με κόστος 113 εκατ. ευρώ για το 2024 και 238 εκατ. ευρώ για το 2025.

• Επέκταση της επιστροφής του ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο για το 2024 και μονιμοποίησή της από το 2025 με νέο σύστημα το οποίο βασίζεται στην πραγματική κατανάλωση, με κόστος 82 εκατ. ευρώ για το 2024 και 100 εκατ. ευρώ για το 2025.

• Αύξηση των συντάξεων με βάση τον ρυθμό μεταβολής του πληθωρισμού και του ΑΕΠ, με κόστος 424 εκατ. ευρώ για το 2024 και επιπλέον 401 εκατ. ευρώ για το 2025.

• Από τον Απρίλιο του 2025 θα πραγματοποιηθεί νέα αύξηση στους βασικούς μισθούς όλων των δημοσίων υπαλλήλων, έτσι ώστε ο εισαγωγικός μισθός στο ∆ημόσιο να μην υπολείπεται του επιπέδου του κατώτατου μισθού του ιδιωτικού τομέα. Το μεικτό κόστος της νέας παρέμβασης για το 2025 εκτιμάται κατ’ αρχήν σε 143 εκατ. ευρώ περίπου. Ωστόσο σημειώνεται ότι το τελικό κόστος θα εξαρτηθεί από την τελική αύξηση του κατώτατου μισθού.

• Από 1.1.2025 θεσπίζεται η αυτοτελής φορολόγηση της αποζημίωσης των εφημεριών των γιατρών του ΕΣΥ με συντελεστή 22%, με κόστος 40 εκατ. ευρώ.

• Αύξηση από 1.1.2025 της αποζημίωσης για τη νυχτερινή απασχόληση του ένστολου προσωπικού, με κόστος 25 εκατ. ευρώ.

• Εκτακτη οικονομική ενίσχυση σε 1,9 εκατ. δικαιούχους. Πριν από τα Χριστούγεννα αναμένεται η καταβολή της έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης σε συνταξιούχους που δεν θα δουν αύξηση στη σύνταξή τους λόγω προσωπικής διαφοράς αλλά και σειρά ακόμη επιδομάτων, όπως το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα.

Ενίσχυση συντάξεων κατά 2,4%

Στο 2,4% φαίνεται πως θα κλειδώσει η αύξηση των συντάξεων για το 2025, όπως φωτογραφίζεται στο τελικό κείμενο του προϋπολογισμού, που προβλέπει για το τρέχον έτος, ανάπτυξη 2,2% και πληθωρισμό 2,7%. Οι νέες συντάξεις Ιανουαρίου θα δοθούν κοντά στα Χριστούγεννα, με το υπουργείο Εργασίας να εκτιμά ότι πραγματικές αυξήσεις θα δουν περίπου 1,8 εκατ. συνταξιούχοι, ενώ περίπου 700.000 που θα διατηρήσουν για μία ακόμη χρονιά προσωπική διαφορά υψηλότερη των 10 ευρώ θα λάβουν στις 20 ∆εκεμβρίου το σχετικό επίδομα (100-200 ευρώ ανάλογα με το ύψος της σύνταξης). Με βάση την αύξηση 2,4%, η εθνική σύνταξη θα διαμορφωθεί στα 436,3 ευρώ, από 426,17 ευρώ που είναι σήμερα, η βασική σύνταξη του πρώην ΟΓΑ θα ανέλθει στα 409,12 ευρώ (από 399,54 ευρώ σήμερα), ενώ σε 5.252 ευρώ αναμένεται να αυξηθεί το ανώτατο όριο για τις κύριες συντάξεις, από 5.114 ευρώ που είναι σήμερα. Σε ό,τι αφορά τη νέα κλίματα της ΕΑΣ, από την 1.1.2025 δεν θα εκκινεί από τα 1.400 ευρώ, αλλά από τα 1.434 ευρώ, αφού θα έχει ενσωματώσει την αύξηση κατά 2,4%.