Ευρωπαϊκό σχέδιο με στόχο 15% μείωση στα εγκεφαλικά επεισόδια έως το 2030

Μείωση κατά 15% των εγκεφαλικών επεισοδίων έως το 2030 προβλέπει το επικαιροποιημένο Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για το Εγκεφαλικό Επεισόδιο (Stroke Action Plan for Europe – SAP-E), θέτοντας σαφείς προτεραιότητες για την πρόληψη, την έγκαιρη αντιμετώπιση και τη συνολική φροντίδα των ασθενών.

Το σχέδιο, που αποτελεί κοινή πρωτοβουλία της European Stroke Organisation και της Stroke Alliance for Europe, φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ο κεντρικός ευρωπαϊκός οδικός χάρτης απέναντι σε μία από τις βασικές αιτίες θανάτου και αναπηρίας στην Ευρώπη.

Οι παρεμβάσεις έως το 2030

Το SAP-E θέτει έναν κεντρικό ποσοτικό στόχο και, παράλληλα, μία σειρά από μετρήσιμες παρεμβάσεις που καλύπτουν όλη την πορεία του ασθενούς:

-μείωση της επίπτωσης των εγκεφαλικών επεισοδίων κατά 15%
-πρόσβαση της μεγάλης πλειονότητας των ασθενών σε εξειδικευμένες μονάδες εγκεφαλικού
-ενίσχυση της έγκαιρης θεραπείας, με έμφαση στην ενδοφλέβια θρομβόλυση και τη μηχανική θρομβεκτομή όπου ενδείκνυται
-ανάπτυξη εθνικών σχεδίων για το εγκεφαλικό που καλύπτουν πρόληψη, οξεία αντιμετώπιση, αποκατάσταση και μακροχρόνια παρακολούθηση
-ενίσχυση της πρωτογενούς και δευτερογενούς πρόληψης, με καλύτερο έλεγχο παραγόντων κινδύνου όπως η υπέρταση και οι μεταβολικές διαταραχές
-συστηματική αξιολόγηση των υπηρεσιών μέσω κοινών δεικτών απόδοσης και παρακολούθησης της θνησιμότητας.

Η φιλοσοφία του σχεδίου βασίζεται στην ανάγκη μίας ολοκληρωμένης προσέγγισης: Από την πρόληψη και την ταχεία διάγνωση έως την αποκατάσταση και τη μακροχρόνια υποστήριξη των ασθενών.

Ανισότητες στην Ευρώπη και «κενά» στην περίθαλψη

Παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, τα δεδομένα δείχνουν ότι η εικόνα στην Ευρώπη παραμένει άνιση, τόσο μεταξύ χωρών όσο και εντός αυτών. Η πρόσβαση σε εξειδικευμένες μονάδες εγκεφαλικών και σε καινοτόμες θεραπείες δεν είναι ισότιμη, ενώ καταγράφονται σημαντικές αποκλίσεις στην εφαρμογή κρίσιμων παρεμβάσεων, όπως η ενδοφλέβια θρομβόλυση και η μηχανική θρομβεκτομή.

Ενδεικτικά, η πρόσβαση σε μονάδες εγκεφαλικού εντός των πρώτων 24 ωρών για την πλειονότητα των ασθενών επιτυγχάνεται σε περιορισμένο αριθμό χωρών, ενώ αντίστοιχα χαμηλά παραμένουν τα ποσοστά εφαρμογής σύγχρονων θεραπειών σε αρκετές περιοχές.

Ταυτόχρονα, σημαντικές διαφοροποιήσεις καταγράφονται και στη θνησιμότητα, ιδιαίτερα στα αιμορραγικά εγκεφαλικά, γεγονός που υποδηλώνει διαφορές στην ποιότητα της οξείας φροντίδας.

Στο πλαίσιο αυτό, το επικαιροποιημένο σχέδιο εισάγει νέους δείκτες παρακολούθησης, με στόχο τη συστηματική αξιολόγηση των υπηρεσιών και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων.

Η εικόνα που αποτυπώνεται διεθνώς

Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνονται και από πρόσφατη ανάλυση στο The Lancet, σύμφωνα με την οποία το εγκεφαλικό επεισόδιο εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δημόσιας υγείας στην Ευρώπη και παγκοσμίως.

Παρά τη μείωση των ηλικιακά προσαρμοσμένων ποσοστών θνησιμότητας, το συνολικό φορτίο της νόσου αυξάνεται, κυρίως λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και της δημογραφικής ανάπτυξης. Την ίδια στιγμή, οι ανισότητες στην πρόληψη, στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και στην ποιότητα της φροντίδας παραμένουν έντονες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρόληψη, καθώς ο αποτελεσματικός έλεγχος παραγόντων κινδύνου, όπως η υπέρταση, μπορεί να μειώσει ουσιαστικά την εμφάνιση εγκεφαλικών επεισοδίων.

Παράλληλα, η δευτερογενής πρόληψη και η αποκατάσταση παραμένουν ανεπαρκώς ανεπτυγμένες και άνισα εφαρμοζόμενες σε πολλές χώρες. Τέλος, υπογραμμίζεται ότι χωρίς συντονισμένη πολιτική βούληση, επαρκή χρηματοδότηση και συστηματική αξιολόγηση των υπηρεσιών υγείας, οι στόχοι για το 2030 δύσκολα θα επιτευχθούν.

Το κρίσιμο στοίχημα

Το νέο ευρωπαϊκό σχέδιο θέτει ένα σαφές πλαίσιο δράσης. Ωστόσο, η πραγματική πρόκληση βρίσκεται στην εφαρμογή του σε εθνικό επίπεδο. Η μείωση των εγκεφαλικών επεισοδίων, η βελτίωση της πρόσβασης στις θεραπείες και ο περιορισμός των ανισοτήτων θα εξαρτηθούν από την πολιτική βούληση, τις επενδύσεις στα συστήματα υγείας και την αποτελεσματική οργάνωση των υπηρεσιών. Η ενίσχυση ολόκληρης της «αλυσίδας φροντίδας» – από την πρόληψη έως τη μακροχρόνια υποστήριξη – αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη μείωση του βάρους της νόσου τα επόμενα χρόνια.